Lý do EU trừng phạt chương trình UAV Garpiya và mạng vệ tinh Rassvet của Nga

Liên minh châu Âu (EU) đã đưa hàng chục doanh nghiệp và cá nhân liên quan đến ngành công nghiệp quốc phòng Nga vào gói trừng phạt thứ 21 hồi cuối tháng 7, trong đó tập trung vào chương trình máy bay không người lái (UAV) tầm xa Garpiya và mạng vệ tinh quỹ đạo thấp Rassvet, được Nga phát triển như một đối thủ của Starlink.

Theo Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại EU Kaja Kallas, hơn 50 tổ chức thuộc tổ hợp công nghiệp - quân sự Nga cùng các cá nhân chủ chốt tham gia sản xuất UAV tầm xa đã bị áp đặt biện pháp trừng phạt.

Ngoài các doanh nghiệp trong nước, EU tiếp tục siết chặt các nhà cung cấp hàng hóa và công nghệ lưỡng dụng tại các nước thứ ba, bao gồm Trung Quốc và Ấn Độ. Đây là những linh kiện thường xuất hiện trong tên lửa, UAV và xe tăng của Nga.

Các vệ tinh Internet tốc độ cao của Nga theo chương trình Rassvet năm 2023. Ảnh: Bureau 1440

Tập trung vào UAV Garpiya

Theo một quan chức cấp cao EU, các cuộc tập kích bằng UAV tầm xa của Nga đã gây sức ép lớn lên hạ tầng dân sự Ukraine trong suốt cuộc xung đột.

Sau khi lệnh ngừng bắn kéo dài ba ngày do Mỹ thúc đẩy kết thúc hồi tháng 5, Nga được cho là đã phóng hơn 200 UAV tầm xa nhằm vào Ukraine, đánh trúng cơ sở năng lượng, khu dân cư và cả một trường mẫu giáo.

Thay vì chỉ trừng phạt từng doanh nghiệp riêng lẻ, EU lần này áp dụng cách tiếp cận toàn diện đối với chương trình Garpiya.

"Chúng tôi tập trung vào một dòng UAV tầm xa là Garpiya và lập bản đồ toàn bộ mạng lưới sản xuất cũng như chuỗi cung ứng của nó. Chỉ trong một đợt, hơn 30 đối tượng đã bị đưa vào danh sách trừng phạt", quan chức EU cho biết.

Gói trừng phạt mới của EU bổ sung 37 cá nhân và tổ chức vào danh sách chế tài do có liên quan trực tiếp đến quá trình sản xuất UAV tấn công Garpiya/Garpiya-A1.

Các đối tượng bị nhắm tới bao gồm những doanh nghiệp sản xuất đầu đạn, động cơ đẩy tên lửa, bệ phóng và nhiều linh kiện khác cần thiết để triển khai loại UAV tấn công tầm xa này.

Ông Jacob Funk Kirkegaard, chuyên gia cấp cao tại Viện nghiên cứu Bruegel, đánh giá cao việc EU tăng cường các biện pháp nhằm vào ngành công nghiệp quốc phòng Nga, nhưng cho rằng hiệu quả trên chiến trường sẽ còn hạn chế.

Nhắm tới mạng vệ tinh Rassvet

Gói trừng phạt mới cũng nhằm vào các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ quân sự, điện tử và thông tin liên lạc, trong đó có dự án Rassvet.

Một quan chức EU cho biết dự án được xem là "Starlink của Nga" này, là một trong những mục tiêu quan trọng nhất của gói trừng phạt.

Rassvet do công ty hàng không vũ trụ Bureau 1440 phát triển, là hệ thống vệ tinh quỹ đạo thấp cung cấp Internet băng rộng tốc độ cao.

Theo truyền thông Nga, 16 vệ tinh đầu tiên của Rassvet đã được phóng lên quỹ đạo vào tháng 3/2026. Mục tiêu triển khai 250 vệ tinh vào năm 2027 và mở rộng lên 900 vệ tinh vào năm 2035.

Theo ông Kirkegaard, việc Nga từng mất quyền tiếp cận Starlink hồi tháng 2/2026 đã gây ảnh hưởng đáng kể đến năng lực tác chiến.

Ông cho rằng nếu Nga không thể xây dựng thành công một hệ thống thay thế Starlink, điều đó sẽ làm suy giảm khả năng chỉ huy, liên lạc và phối hợp trên chiến trường trong dài hạn.

"Ngăn Nga phát triển năng lực thay thế Starlink là ưu tiên rất quan trọng. Điều đó không chỉ ảnh hưởng đến chiến sự tại Ukraine mà còn hạn chế năng lực quân sự của Nga trong 3, 4 hoặc thậm chí 10 năm tới", ông bình luận.

Theo vị chuyên gia, việc làm suy yếu năng lực công nghệ quân sự của Moskva sẽ góp phần tăng cường an ninh cho chính EU. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh để hỗ trợ Ukraine hiệu quả hơn trên chiến trường, các nước châu Âu cần tiếp tục đầu tư vào các chương trình phát triển UAV tầm xa, tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình của Ukraine, lĩnh vực hiện được Hà Lan, Đức và các nước Bắc Âu thúc đẩy mạnh mẽ.

(Theo Euronews)