Lý do gì khiến Trung Quốc tự thừa nhận một sức mạnh chẳng 'ngang tầm' với Mỹ?

Ngày 5/2, Hiệp ước Mỹ Cắt giảm vũ khí chiến lược mới (New START) lịch sử giữa Washington và Moscow chính thức hết hiệu lực. Trước đó một ngày, phát biểu với báo giới, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio khẳng định: "Tổng thống Donald Trump đã nêu rõ quan điểm trước đây rằng để kiểm soát vũ khí một cách thực sự trong thế kỷ XXI, không thể thực hiện một thỏa thuận nào mà không có sự tham gia của Trung Quốc - quốc gia có kho vũ khí khổng lồ và đang gia tăng nhanh chóng".

Hiệp ước New START chính thức hết hiệu lực: Nga tuyên bố các bên không còn bị ràng buộc, khẳng định một 'sai lầm đáng tiếc' của Mỹ

Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance sau đó cho biết trong một cuộc phỏng vấn với nhà báo Megyn Kelly rằng, Mỹ sẽ hợp tác với Nga, Trung Quốc và các quốc gia khác để giảm số lượng vũ khí hạt nhân trên thế giới.

Ông tuyên bố: "Chúng tôi sẽ hợp tác với Trung Quốc, Nga và bất kỳ quốc gia nào, dù là bạn bè hay đối thủ cạnh tranh, để cố gắng giảm số lượng vũ khí hạt nhân hiện có trên thế giới".

Những tuyên bố này thể hiện quyết tâm của Mỹ trong việc kéo Trung Quốc vào các thỏa thuận kiểm soát vũ khí tiềm tàng trong tương lai.

Không chỉ Mỹ, ngày 4/2, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul cũng đã hối thúc Trung Quốc “kiềm chế” phát triển vũ khí hạt nhân sau khi Hiệp ước New START hết hiệu lực, đồng thời kêu gọi Bắc Kinh nên là một phần của các nỗ lực kiểm soát vũ khí hạt nhân trong tương lai.

Ông lập luận: “Trung Quốc liên tục nhấn mạnh lập trường ủng hộ chủ nghĩa đa phương, nhưng họ cũng phải thể hiện trong lĩnh vực kiểm soát vũ khí rằng họ sẵn sàng kiềm chế và đặt niềm tin vào các mối quan hệ quốc tế”.

Bên cạnh đó, nhà ngoại giao cảnh báo, bất kỳ hiệp ước kiểm soát vũ khí nào hết hạn "đều là mối lo ngại". "Thực tế đó cho thấy nhiệm vụ xây dựng lòng tin mới trên thế giới - vốn có thể là cơ sở cho những thỏa thuận mới - lớn đến mức nào”, ông Wadephul nhấn mạnh.

Hãng thông tấn TASS đưa tin, ước tính, Trung Quốc hiện sở hữu khoảng 550 bệ phóng hạt nhân chiến lược, vẫn thấp hơn nhiều so với mức 800 mà Nga và Mỹ bị giới hạn theo Hiệp ước New START. Trong khi đó, Pháp và Anh - các đồng minh của Mỹ - sở hữu tổng cộng 100 bệ phóng.

Các nhà hoạt động cảnh báo, sự kết thúc của Hiệp ước New START vào ngày 5/2 có thể dẫn đến cuộc chạy đua vũ trang mới giữa các cường quốc hạt nhân hàng đầu thế giới và khuyến khích Trung Quốc mở rộng kho vũ khí hạt nhân của nước này.

Trước những tuyên bố của Mỹ và lời kêu gọi của Đức, ngày 4/2, một nhà ngoại giao thuộc Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ nói với hãng thông tấn TASS của Nga rằng: "Lập trường của Bắc Kinh về cuộc đàm phán ba bên với Mỹ và Nga về kiểm soát vũ khí hạt nhân là rõ ràng".

"Sức mạnh hạt nhân của Trung Quốc không hề ngang tầm với Mỹ. Việc yêu cầu Trung Quốc tham gia các cuộc đàm phán giải trừ hạt nhân ở giai đoạn này là không công bằng và không hợp lý", nhà ngoại giao nói rõ.

Theo nhà ngoại giao trên, Trung Quốc theo đuổi chính sách "không sử dụng vũ khí hạt nhân trước" và một chiến lược hạt nhân tập trung vào tự vệ. Nước này luôn duy trì sức mạnh hạt nhân ở mức tối thiểu cần thiết cho an ninh quốc gia và "không bao giờ tham gia vào cuộc chạy đua vũ trang với bất kỳ ai".

Bên cạnh đó, người này nói thêm: "Sức mạnh hạt nhân và chính sách hạt nhân của Trung Quốc góp phần vào hòa bình thế giới".

Hiệp ước New START về các biện pháp nhằm giảm thiểu và hạn chế hơn nữa vũ khí tấn công chiến lược được Nga và Mỹ ký kết năm 2010, có hiệu lực vào ngày 5/2/2011, có thời hạn 10 năm và được hai bên gia hạn thêm 5 năm vào tháng 2/2021.

Văn bản này quy định rằng bảy năm sau khi có hiệu lực, mỗi bên không được sở hữu tổng cộng quá 700 tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM), tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm (SLBM) và máy bay ném bom chiến lược đã triển khai; không quá 1.550 đầu đạn trên các ICBM, SLBM và máy bay ném bom chiến lược đã triển khai; không quá tổng cộng 800 bệ phóng ICBM, bệ phóng SLBM và máy bay ném bom chiến lược đã triển khai và chưa triển khai.

Bảo Minh