Lý do Hàn Quốc từng từ chối S-300 của Nga để chọn Patriot dù giá đắt hơn

Việc Mỹ rút bớt các hệ thống phòng không tầm xa MIM-104 Patriot và THAAD khỏi Hàn Quốc đang thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận quốc tế. Động thái này không chỉ bộc lộ mức độ phụ thuộc sâu sắc của Seoul vào Washington trong việc bảo vệ không phận, mà còn gợi nhắc về một giai đoạn lịch sử ít người biết: Thời điểm Hàn Quốc suýt chút nữa đã trang bị hệ thống S-300 của Nga thay vì Patriot.

Ưu thế vượt trội của S-300 so với Patriot

Vào thập niên 1990, Hàn Quốc được đánh giá là khách hàng đầy tiềm năng đối với các thiết bị quân sự của Nga nhờ mối quan hệ song phương cải thiện nhanh chóng sau thời kỳ Xô Viết. Trong khuôn khổ dự án phát triển hệ thống phòng không tầm xa SAM-X, S-300 của Nga và Patriot của Mỹ đã lọt vào vòng chung kết.

Giới phân tích lúc bấy giờ đồng loạt dự đoán phần thắng sẽ thuộc về phía Nga. Tổ hợp S-300 không chỉ sở hữu các tính năng kỹ-chiến thuật vượt trội mà còn có giá thành rẻ hơn tới 30%. Đặc biệt, Nga đưa ra điều kiện thanh toán linh hoạt, cho phép Hàn Quốc khấu trừ một phần tiền từ khoản nợ mà Nga chưa trả trước đó.

Về mặt kỹ thuật, góc quét mục tiêu giới hạn 120 độ của Patriot tỏ ra hoàn toàn lép vế trước khả năng bao quát 360 độ cơ động của S-300. Sự thất vọng đối với hiệu suất của Patriot trong Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991 càng khiến các nhà hoạch định quốc phòng Hàn Quốc nghiêng hẳn về phía khí tài của Nga.

Bước ngoặt từ áp lực địa chính trị

Mặc dù chiếm ưu thế về thông số, cục diện đã thay đổi vào tháng 4/1997. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ khi đó là ông William Cohen đã đưa ra cảnh báo đanh thép: việc Hàn Quốc mua S-300 sẽ không nhận được sự ủng hộ từ Quốc hội Mỹ. Washington nhấn mạnh tầm quan trọng của mối quan hệ đồng minh gần nửa thế kỷ và sự tương thích trong các chương trình diễn tập chung giữa binh sĩ hai nước.

Trước áp lực đè nặng lên các mối quan hệ chiến lược và thương mại cốt lõi với Mỹ, Hàn Quốc cuối cùng đã đảo ngược mọi dự đoán và chọn hệ thống Patriot. Quyết định này cũng kéo theo sự nguội lạnh trong quan hệ mua sắm các khí tài hàng đầu khác của Nga như tiêm kích MiG-29 hay Su-37.

Chiến lược nội địa hóa công nghệ

Để tránh các lệnh trừng phạt và duy trì thế cân bằng, ngành công nghiệp quốc phòng Hàn Quốc đã chọn một hướng đi khôn khéo: mua quyền tiếp cận sâu rộng vào các nền tảng công nghệ phòng không của Nga thay vì mua bán trực tiếp tổ hợp hoàn chỉnh. Nhờ nguồn tri thức này, Seoul đã nâng cấp thành công các hệ thống vũ khí nội địa, tiêu biểu là tổ hợp tên lửa KM-SAM.

Xu hướng này càng trở nên rõ nét từ năm 2017 sau khi Mỹ thông qua Đạo luật Chống lại các Đối thủ của Mỹ thông qua Trừng phạt (CAATSA). Đạo luật bắt buộc Washington áp đặt các biện pháp trừng phạt lên bất kỳ quốc gia nào mua sắm vũ khí quy mô lớn từ Nga. Những đòn trừng phạt kinh tế đã tái định hình triệt để thị trường vũ khí toàn cầu, khiến thị phần của các quốc gia ngoài phương Tây bị thu hẹp đáng kể, nhường lại sân chơi cho Mỹ và các đồng minh.