Lý do Lầu Năm Góc căng thẳng với SpaceX giữa chiến sự Iran

Lầu Năm Góc bất mãn với SpaceX

Ăng-ten thu sóng vệ tinh Starlink. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Chỉ vài tuần sau khi Mỹ phát động chiến dịch ném bom vào các mục tiêu tại Iran, ban lãnh đạo của SpaceX đã gặp gỡ quan chức Lầu Năm Góc và lập luận rằng quân đội đã trả khoảng 5.000 USD cho mỗi kết nối thiết bị đầu cuối trong khi thực tế đang sử dụng gói dịch vụ cao cấp hơn, trị giá gần 25.000 USD.

Hãng thông tấn Reuters (Anh) dẫn các nguồn thạo tin cho biết bất đồng về việc sử dụng Starlink trên Hệ thống Tấn công Chiến đấu Không người lái Giá rẻ (LUCAS) - mẫu UAV của Mỹ lấy cảm hứng từ Shahed của Iran - là một phần của căng thẳng ngày càng gia tăng giữa SpaceX và Lầu Năm Góc về giá cả của Starlink trong những tháng gần đây.

Ngoài ra, theo các nguồn thạo tin, Lầu Năm Góc cũng đang bất đồng với SpaceX về giá cả liên quan đến kế hoạch cung cấp cho người dân kết nối trực tiếp đến điện thoại di động bằng dịch vụ Starlink tương tự như 5G.

Những tranh chấp đang diễn ra, vốn chưa từng được báo cáo trước đây, cho thấy sự phụ thuộc ngày càng tăng của Lầu Năm Góc vào SpaceX đang trao cho tỷ phú Musk quyền lực lớn hơn trong nhiều vấn đề an ninh quốc gia quan trọng của Mỹ, vào thời điểm SpaceX đang tìm cách tăng doanh thu trước đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) vào tháng 6, có thể là một trong những đợt IPO lớn nhất trong lịch sử.

Ảnh hưởng của SpaceX có thể được phản ánh rõ qua các trường hợp thực tế, như các thử nghiệm của Hải quân Mỹ đã bị gián đoạn vào mùa hè năm ngoái khi sự cố mất điện toàn cầu của Starlink cắt đứt kết nối với các tàu quân sự không người lái, khiến chúng trôi nổi trên đại dương.

Không giống như các thiết bị đầu cuối Starlink dành cho người tiêu dùng vốn xuất hiện tại các siêu thị như Walmart, SpaceX bán cho Lầu Năm Góc phiên bản dành riêng cho quân đội có tên Starshield theo một thỏa thuận năm 2023. Các thiết bị đầu cuối Starshield có thể kết nối với cả vệ tinh Starlink và chòm vệ tinh riêng biệt bảo mật hơn cũng mang tên Starshield.

SpaceX lập luận rằng các thiết bị bay không người lái LUCAS đang hoạt động trong điều kiện phù hợp với gói đăng ký hàng không của họ hơn là dịch vụ mặt đất hoặc di động có giá thấp hơn. Về phần Lầu Năm Góc, các quan chức phản biện rằng mức giá 25.000 USD/tháng được thiết kế cho máy bay, chứ không phải cho thiết bị không người lái cảm tử sử dụng kết nối Starlink trong vài phút hoặc vài giờ.

Khi SpaceX đủ mạnh để “mặc cả” với Lầu Năm Góc

Lầu Năm Góc tại Washington, D.C., Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN

Theo Reuters, Lầu Năm Góc cuối cùng đã đồng ý trả mức giá tăng do SpaceX đề xuất, gần như gấp đôi chi phí của mỗi chiếc LUCAS. Ban đầu, Lầu Năm Góc chỉ trả khoảng 30.000 USD/chiếc.

SpaceX không phản hồi yêu cầu bình luận từ báo giới. Lầu Năm Góc cũng từ chối bình luận về thông tin của Reuters rằng SpaceX đã tăng giá. Một quan chức Lầu Năm Góc cho biết đơn vị chịu trách nhiệm mua sắm các thiết bị đầu cuối, Văn phòng Truyền thông Vệ tinh Thương mại, đang tìm kiếm các đối thủ cạnh tranh khác.

Nhưng chưa công ty nào khác có thể cung cấp giải pháp thay thế tương đương với Starlink, vốn đã trở thành công cụ ngày càng quan trọng trong chiến tranh hiện đại kể từ khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát năm 2022. Mạng lưới vệ tinh này cung cấp vùng phủ sóng toàn cầu, cho phép liên lạc trên chiến trường và nhắm mục tiêu chính xác ngay cả ở những khu vực hẻo lánh.

Mạng lưới của SpaceX với khoảng 10.000 vệ tinh chiếm hơn 60% số vệ tinh trên quỹ đạo, vượt xa các hệ thống vệ tinh đang được xây dựng bởi những công ty khác, bao gồm OneWeb và Amazon Leo.

Theo ông Clayton Swope tại Viện nghiên cứu Chiến lược quốc tế (CSIS) ở Washington, D.C., khác với các nhà thầu quốc phòng truyền thống, SpaceX có vị thế mặc cả lớn hơn với Lầu Năm Góc nhờ sở hữu thị trường thương mại rộng lớn cho Starlink, bên cạnh các mảng phóng tên lửa và trí tuệ nhân tạo (AI). Khoảng 20% tổng doanh thu của SpaceX đến từ chính phủ Mỹ. Ông Swope nhận định SpaceX khiến chính phủ Mỹ khó có lựa chọn khác.

Ngay từ khi chiến sự với Iran nổ ra, Starlink đã là một phần cốt lõi trong các hoạt động quân sự của Mỹ. Trong quá trình thử nghiệm và triển khai ban đầu, nó hỗ trợ một loạt các hệ thống, từ thiết bị bay không người lái tấn công như LUCAS đến các tàu mặt nước không người lái được sử dụng cho các nhiệm vụ giám sát và tấn công trên biển.