M1 Abrams: Vì sao Mỹ phải từ bỏ xe tăng dòng Patton?
M60 là đỉnh cao của dòng Patton, nhưng trước sự phát triển nhanh của xe tăng Liên Xô, Mỹ nhận ra việc tiếp tục nâng cấp thiết kế cũ không còn đủ. XM1 ra đời từ yêu cầu tạo một thế hệ xe tăng hoàn toàn mới.
Đến đầu thập niên 1970, M60 vẫn là xe tăng chủ lực của Lục quân Mỹ. Tuy nhiên, khoảng cách công nghệ giữa nó và những xe tăng mới của Liên Xô ngày càng trở thành vấn đề.
Mỹ cần một nền tảng có khả năng bảo vệ tốt hơn, hỏa lực mạnh hơn và hệ thống điều khiển hỏa lực hiện đại hơn.
Trước đó, Mỹ đã thử giải quyết bài toán này bằng chương trình MBT-70. Dự án hợp tác với Tây Đức đưa vào nhiều công nghệ tiên tiến, từ pháo 152 mm, tên lửa chống tăng đến hệ thống treo thủy khí nén.
Nhưng chương trình trở nên quá phức tạp và tốn kém. XM803 sau đó cố gắng đơn giản hóa MBT-70 nhưng cũng không được đưa vào sản xuất.
Những thất bại này dẫn tới một thay đổi quan trọng trong tư duy của Lục quân Mỹ. Thay vì tiếp tục kéo dài dòng M60 hoặc sửa chữa MBT-70, Mỹ quyết định phát triển một xe tăng hoàn toàn mới.
Chương trình XM1 được khởi động với mục tiêu tạo ra một thiết kế cân bằng hơn giữa hỏa lực, bảo vệ, cơ động và độ tin cậy.
Năm 1973, Chrysler Defense và General Motors được lựa chọn chế tạo nguyên mẫu XM1. 2 thiết kế sau đó trải qua quá trình thử nghiệm và đánh giá. Chrysler được lựa chọn phát triển thiết kế cuối cùng.
Xe tăng mới tiếp tục sử dụng nhiều công nghệ hiện đại nhưng được tổ chức theo cách thực tế hơn so với MBT-70.
Một thay đổi đặc biệt quan trọng là khả năng bảo vệ. XM1 được thiết kế với giáp composite thế hệ mới, tạo ra mức bảo vệ cao hơn so với giáp thép truyền thống của M60. Khoang chiến đấu cũng được thiết kế để tăng khả năng sống sót của kíp xe khi xe bị trúng đạn.
Hỏa lực và điều khiển hỏa lực cũng được nâng lên một cấp độ mới. Phiên bản ban đầu sử dụng pháo 105 mm M68A1.
Hệ thống điều khiển hỏa lực tích hợp máy tính đạn đạo và thiết bị đo xa, giúp pháo thủ nhanh chóng xác định phần tử bắn. Đây là hướng phát triển khác hẳn cách tiếp cận của những chiếc Patton trước đó.
Động cơ cũng đánh dấu sự thay đổi lớn. XM1 sử dụng động cơ turbine khí AGT1500. Động cơ có công suất khoảng 1.500 mã lực, tạo cho xe khả năng cơ động cao dù trọng lượng lớn.
M1 Abrams chính thức được đưa vào biên chế Lục quân Mỹ năm 1980. Nó không phải là phiên bản M60 được nâng cấp thêm một lần. Abrams đánh dấu sự kết thúc của một chuỗi phát triển bắt đầu từ M26 Pershing và mở ra thế hệ xe tăng chủ lực mới.
Từ M60 sang M1 Abrams vì thế không chỉ là sự thay đổi về một mẫu xe tăng. Đó là kết quả của nhiều năm thử nghiệm, thất bại và điều chỉnh.
Mỹ cuối cùng lựa chọn một thiết kế mới thay vì tiếp tục kéo dài giới hạn của dòng Patton.
