Malaysia không tin dùng Tan có là nỗi buồn cho Đông Nam Á?

HLV Tan Cheng Hoe vừa giúp Malaysia khởi sắc

Nếu Malaysia quyết định chọn một nhà cầm quân Nhật thay Tan, Singapore sẽ là đội tuyển duy nhất ở Đông Nam Á còn sử dụng HLV nội trong nhóm các đội tuyển được xét đến. Đó không chỉ là câu chuyện nhân sự của bóng đá Malaysia, mà còn đặt ra vấn đề về cơ hội phát triển của các chiến lược gia trong khu vực.

Tan Cheng Hoe và lời khẳng định của một HLV bản địa

Trong bóng đá hiện đại, danh tiếng quốc tế và kinh nghiệm làm việc ở những nền bóng đá phát triển thường là lợi thế lớn khi một HLV tìm kiếm công việc mới. Tuy nhiên, với các đội tuyển Đông Nam Á, việc lựa chọn nhà cầm quân không nên chỉ dựa vào quốc tịch hay bản lý lịch. Tan Cheng Hoe là trường hợp đáng để Malaysia cân nhắc.

Tan không phải cái tên xa lạ với bóng đá khu vực. Ông từng đưa Malaysia vào chung kết AFF Cup 2018, đồng thời có kinh nghiệm sang Thái Lan làm HLV cho Police Tero (chưa HLV người Việt Nam xuất ngoại dẫn dắt các CLB thuộc các nền bóng đá tier 1 ASEAN). Những thành tích ấy đủ để xếp Tan vào nhóm HLV hàng đầu Đông Nam Á.

Dấu ấn mới nhất của Tan đến tại FIFA ASEAN Cup 2026, nơi ông đảm nhiệm vai trò HLV tạm quyền trong lúc bóng đá Malaysia đối mặt với những xáo trộn liên quan đến vụ bê bối cầu thủ nhập tịch.

Đó không phải thành tích có thể xem nhẹ, nhất là khi đội tuyển cần tìm lại sự ổn định sau những biến động ngoài chuyên môn. Tan không chỉ giúp Malaysia giành kết quả tốt, mà còn gây ấn tượng qua việc trọng dụng các cầu thủ bản địa. Vậy ông còn thiếu điều gì để được trao cơ hội dài hạn?

Tất nhiên, một giải đấu thành công không đủ bảo đảm Tan sẽ đưa Malaysia tiến xa ở vòng loại World Cup hay Asian Cup. Nhưng nếu mục tiêu của liên đoàn là tìm một HLV có năng lực, thành tích vừa qua phải được đặt lên bàn cân một cách nghiêm túc. Nếu không phải chủ nhà Indonesia được đá bù giờ thoải mái, Malaysia đã vào chung kết. Và nếu họ vô địch, số phận của Tan sẽ khác. Nhưng trong bóng đá, chữ “nếu” không tồn tại.

Khả năng Malaysia cân nhắc Hajime Moriyasu cho thấy sức hấp dẫn của những HLV có kinh nghiệm quốc tế. Nhưng nếu FAM thực sự muốn chọn người giỏi nhất, câu hỏi phải là Moriyasu có thể làm được điều gì mà Tan chưa làm được, chứ không đơn giản là Moriyasu có bản lý lịch ấn tượng hơn.

Nếu không trả lời được câu hỏi ấy bằng những tiêu chí chuyên môn cụ thể, việc thay Tan sẽ khó thuyết phục người hâm mộ rằng đây là bước tiến tất yếu. Nó có thể chỉ phản ánh một tâm lý quen thuộc: tin rằng lời giải từ bên ngoài luôn tốt hơn những gì bóng đá trong nước tự tạo ra.

Bóng đá Malaysia cũng không muốn dùng HLV nội.

Nếu Tan cũng không đủ, HLV Đông Nam Á còn lại ai?

Điều đáng buồn nhất trong câu chuyện này không nằm ở chiếc ghế của Tan Cheng Hoe. Nó nằm ở vị thế của cả một thế hệ HLV Đông Nam Á. Nếu Malaysia chuyển sang sử dụng HLV ngoại, Singapore sẽ là đội tuyển duy nhất ở Đông Nam Á còn sử dụng HLV nội. Một khu vực có hàng trăm triệu dân, hàng loạt giải vô địch quốc gia và những nền bóng đá với lịch sử phát triển lâu đời lại đứng trước nguy cơ gần như không còn đặt niềm tin vào chính những nhà cầm quân của mình ở cấp độ đội tuyển.

Đây không phải bằng chứng cho thấy HLV ngoại kém phù hợp. Đó là dấu hiệu cho thấy con đường đi lên của HLV nội đang quá hẹp. Một HLV nước ngoài có thể mang đến triết lý mới, phương pháp huấn luyện hiện đại và kinh nghiệm từ những môi trường bóng đá tiên tiến. Nhưng thuê được một HLV giỏi không đồng nghĩa với việc xây dựng được năng lực huấn luyện cho cả nền bóng đá. Khi hợp đồng kết thúc, chuyên gia ra đi, điều gì còn lại nếu đội ngũ trong nước không được trao cơ hội tích lũy kinh nghiệm và phát triển?

Các nền bóng đá lớn không chỉ mạnh vì có những HLV nổi tiếng. Họ còn có hệ thống đào tạo, môi trường cạnh tranh và cơ chế giúp các nhà cầm quân trưởng thành qua từng cấp độ. Trong khi đó, nếu HLV nội ở Đông Nam Á chỉ được gọi lên khi đội tuyển khủng hoảng, rồi bị thay thế ngay khi liên đoàn muốn tạo cú hích mới, họ sẽ mãi thiếu cơ hội chứng minh năng lực ở cấp độ cao nhất.

Tan Cheng Hoe có thể thất bại nếu được trao thêm thời gian. Nhưng một HLV ngoại cũng có thể thất bại. Khác biệt nằm ở chỗ thất bại của HLV nội thường bị xem như bằng chứng cho giới hạn của cả một nền bóng đá, trong khi thất bại của HLV ngoại dễ được giải thích bằng việc đội tuyển chưa đủ chất lượng hoặc cần thêm thời gian thích nghi. Đó mới là sự bất công cần được đặt ra.

Malaysia có quyền lựa chọn người dẫn dắt đội tuyển. Nhưng nếu quyết định không tiếp tục với Tan, FAM cần chứng minh rằng họ chọn một phương án tốt hơn bằng những tiêu chí rõ ràng, chứ không phải chỉ vì muốn đặt cược vào một tên tuổi quốc tế. Bởi nếu những thành tích của Tan vẫn không đủ để ông được xem xét một cách nghiêm túc, thông điệp gửi đến các HLV bản địa sẽ rất lạnh lùng: dù làm được việc, họ vẫn có thể không bao giờ được tin tưởng như một chuyên gia đến từ bên ngoài.

Nỗi buồn của bóng đá Đông Nam Á, vì thế, không phải Malaysia có thể chọn Hajime Moriyasu thay Tan Cheng Hoe. Nỗi buồn là khu vực này muốn vươn ra châu Á nhưng dường như vẫn chưa đủ tự tin để đặt niềm tin vào những người của chính mình. Đã không tin vào cầu thủ nội, giờ lại không tin cả HLV nội. Vậy thì bóng đá Đông Nam Á còn giữ lại gì cho mình?