'Mắt thần' giao thông và văn hóa ứng xử của người dân đô thị

Thông tin từ Phòng Cảnh sát giao thông (CSGT) Công an TPHCM cho thấy, gần 2.000 "mắt thần" đang được triển khai, không chỉ phủ khắp trung tâm mà còn vươn dài trên các tuyến quốc lộ huyết mạch, kết nối liên thông với các khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu. Con số hơn 84.500 trường hợp vi phạm bị phát hiện chỉ trong vài tháng đầu năm 2026 là một hồi chuông cảnh tỉnh mạnh mẽ về thực trạng ý thức tham gia giao thông của một bộ phận người dân, đồng thời đặt ra vấn đề cấp thiết về văn hóa ứng xử khi tham gia giao thông trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng.

Trước hết, phải thừa nhận rằng, việc ứng dụng công nghệ, triển khai hệ thống camera giám sát giao thông là một bước tiến tất yếu và đúng đắn. Trong bối cảnh lưu lượng phương tiện cá nhân ngày càng gia tăng chóng mặt, ùn tắc và tai nạn giao thông diễn biến phức tạp, việc dựa hoàn toàn vào lực lượng tuần tra, kiểm soát trực tiếp là không thể đáp ứng yêu cầu. Hệ thống "mắt thần" ra đời như một trợ thủ đắc lực, hoạt động 24/7, với khả năng quan sát toàn cảnh và ghi lại từng chi tiết, bảo đảm tính khách quan, công bằng, minh bạch trong xử lý vi phạm, bởi không có sự phân biệt đối xử, không bỏ sót lỗi, dù là vào ban đêm hay trên những cung đường vắng vẻ. Sự hiện diện của hệ thống "mắt thần" chính là lời nhắc nhở thường trực, đóng vai trò như một người "cảnh sát bất đắc dĩ” nhưng vô cùng hiệu quả.

Cảnh sát giao thông TPHCM đang vận hành gần 2.000 camera giám sát để bảo đảm trật tự an toàn giao thông

Tuy nhiên, điều đáng suy ngẫm hơn cả nằm ở những con số vi phạm mà hệ thống đã phát hiện. Hơn 84.500 trường hợp chỉ trong một thời gian ngắn cho thấy một thực tế đáng buồn: ý thức tự giác chấp hành luật giao thông của một bộ phận không nhỏ người dân vẫn còn ở mức thấp. Những lỗi vi phạm rất cơ bản: như chạy quá tốc độ, cố ý vượt đèn vàng, đèn đỏ, dừng đỗ xe không đúng nơi quy định, thậm chí là leo lên vỉa hè, đi vào đường cấm... lại đang diễn ra phổ biến hàng ngày. Đằng sau những hành vi ấy là tâm lý chủ quan, coi thường pháp luật, là thói quen ứng xử tiểu nông, bất chấp không gian chung.

"Phạt nguội" không sinh ra để làm khó dân. Giá trị cốt lõi của nó, như chính quan điểm từ cơ quan chức năng, hướng đến mục tiêu cao nhất: xây dựng một môi trường giao thông văn minh, an toàn. Biện pháp xử phạt chỉ là công cụ cuối cùng, sau khi mọi biện pháp tuyên truyền, giáo dục, nhắc nhở đã được thực hiện. Cái đích cuối cùng mà xã hội hướng tới là mỗi người dân tự giác tuân thủ luật pháp không phải vì sợ bị phát hiện, bị phạt tiền, mà vì ý thức sâu sắc về trách nhiệm với bản thân, với cộng đồng. Một xã hội văn minh là nơi mọi người dừng xe khi đèn đỏ dù không có cảnh sát, là nơi không ai leo lên vỉa hè dành cho người đi bộ dù đang vội, là nơi mỗi người đều nhường nhịn, giúp đỡ nhau khi tham gia giao thông.

Sự xuất hiện của hệ thống "mắt thần" vì thế có một ý nghĩa kép. Một mặt, nó là công cụ quản lý hữu hiệu, là "chứng nhân" không thể chối cãi để xử lý nghiêm các hành vi sai phạm. Những hình ảnh vi phạm bị ghi lại không chỉ là căn cứ để xử phạt hành chính, mà còn là thước đo đánh giá mức độ văn minh, ý thức của người dân đô thị.

Từ đầu năm 2026 đến nay, lực lượng chức năng đã phát hiện hơn 84.500 trường hợp vi phạm trật tự an toàn giao thông

Để xây dựng một môi trường giao thông an toàn, văn minh, cần có sự chung tay của cả cộng đồng và các cơ quan chức năng. Về phía cơ quan quản lý, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng, ứng dụng công nghệ một cách đồng bộ và hiệu quả hơn nữa. Công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về giao thông cần được đổi mới, đi vào chiều sâu, hướng đến hình thành thói quen và ý thức tự giác cho người dân ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Về phía người dân, mỗi chúng ta cần thay đổi tư duy. Hãy coi việc tuân thủ luật giao thông không phải là nghĩa vụ bắt buộc gượng ép, mà là một chuẩn mực văn hóa, là thể hiện sự tôn trọng với pháp luật, với cộng đồng và chính bản thân mình. Trước khi vội vàng rồ ga vượt đèn vàng, trước khi định quẹo vào đường cấm cho nhanh, hãy nghĩ đến sự an toàn của những người xung quanh, nghĩ đến những hệ lụy khôn lường từ một phút thiếu kiềm chế. Hãy nhớ rằng, hàng ngàn "mắt thần" kia không chỉ là để phạt, mà trên hết là để bảo vệ người tham gia giao thông. Bởi lẽ, một xã hội mà giao thông an toàn là nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững và hạnh phúc của mỗi người dân.

Tường Khuê - Hà Giang