Mặt tối của team building

Hoạt động team building không xấu, song nên được thực hiện đúng cách. Ảnh minh họa: Thu Tieu/Pexels.

Những buổi tụ tập cuối tuần, đi ăn uống sau giờ làm hay du lịch là các hình thức phổ biến được doanh nghiệp sử dụng nhằm thúc đẩy tinh thần đồng đội, cải thiện giao tiếp và xây dựng văn hóa công ty. Chiến lược này, thường được gọi là “team building”, xuất phát từ thiện chí, thậm chí có thể giúp nâng cao năng suất và cải thiện đời sống tinh thần của nhân viên.

Tuy nhiên, mặt trái của team building cũng xuất hiện song song, đặc biệt khi các hoạt động diễn ra ngoài giờ làm nhưng mang tính bắt buộc, theo El Páis.

Theo nhà tâm lý học Ana Gómez, nhiều nhân viên xem những chuyến team building như “cực hình”, bởi họ không thực sự có quyền từ chối. Bà cho rằng doanh nghiệp không nên vượt giới hạn bằng cách ép buộc nhân viên tham gia các hoạt động ngoài giờ làm.

Sau nhiều giờ làm việc mỗi tuần cùng đồng nghiệp, phần lớn muốn dành thời gian rảnh cho gia đình, người thân hoặc bản thân để hồi phục năng lượng. Tuy nhiên, điều này trở nên khó khăn nếu công ty liên tục nhấn mạnh vào các giá trị như “tập thể” hay “lòng trung thành”. Doanh nghiệp yêu cầu nhân viên chứng minh sự gắn kết bằng cách tham gia mọi hoạt động chung.

Trong bối cảnh đó, nhiều người lo ngại việc từ chối team building có thể ảnh hưởng đến vị trí hiện tại hoặc cơ hội phát triển trong tương lai tại công ty. Phụ nữ thường chịu áp lực lớn hơn trong tình huống này.

Các hoạt động tập thể nên diễn ra trong điều kiện tôn trọng không gian và thời gian riêng tư. Ảnh minh họa: Jeff Vinluan/Pexels.

Gómez cho rằng nếu không tôn trọng thời gian cá nhân và nhu cầu riêng, kết quả nhận lại có thể hoàn toàn trái ngược với mục đích ban đầu của team building. “Sự cân bằng giữa công việc và đời sống cá nhân cần được duy trì ổn định. Các hoạt động công ty phải được giới hạn về thời gian và không gian để tránh tạo cảm giác quá tải”, bà nói.

Theo chuyên gia này, những hệ quả có thể xuất hiện gồm mất ngủ, thiếu động lực, ám ảnh về công việc, mâu thuẫn với gia đình hoặc người yêu do mất cân bằng giữa công việc và cuộc sống. “Đôi khi, thuốc chữa còn tệ hơn cả căn bệnh”, bà nhận định.

Theo Carla Lazo, chuyên gia về quan hệ lao động với gần 60.000 người theo dõi trên Instagram, team building trở nên phổ biến hơn sau đại dịch nhằm bù đắp khoảng cách do làm việc từ xa. Tuy nhiên, bà cho rằng có nhiều điều cần lưu ý, chẳng hạn khi nhân viên cảm thấy bị ép tham gia, không thể từ chối hoặc bị thao túng cảm xúc.

Trong phim The Good Boss của đạo diễn Fernando Léon de Aranoa, nhân vật ông chủ do Javier Bardem thủ vai luôn nhân danh “lòng trung thành” và “văn hóa nỗ lực” để thao túng nhân viên, khiến họ cảm thấy có trách nhiệm phải đáp ứng mọi kỳ vọng của cấp trên.

Theo Gómez, đây là cách doanh nghiệp khai thác nhu cầu thuộc về tập thể và mong muốn được công nhận của con người. “Nếu công ty nói nhiều về tình thân và lòng trung thành, nhân viên sẽ cảm thấy mình vô tâm hoặc phản bội nếu từ chối yêu cầu nào đó”, bà giải thích.

Chuyên gia này cho rằng việc không tham gia hoạt động tập thể rồi phải đối mặt với ánh nhìn thiếu thiện cảm từ đồng nghiệp có thể khiến một người cảm thấy bị cô lập và lo âu.

Dù vậy, chiến lược này cũng có lúc thất bại. Theo Carla Lazo, nhiều nhân viên dần nhận ra việc doanh nghiệp có hành vi thao túng tâm lý và đưa ra quyết định nghỉ việc. Những ông chủ đó đôi khi vô tình khiến toàn bộ đội ngũ rời đi.

Nhìn chung, team building không xấu. Vấn đề nằm ở cách doanh nghiệp sử dụng công cụ này. Những hoạt động tập thể có thể trở thành trải nghiệm vui vẻ, ý nghĩa, nhưng cũng có thể biến thành “hình phạt”, tùy vào cách thức và mục đích thực hiện.