Mặt Trăng đang che giấu 'di tích' của người ngoài hành tinh?

Một nghiên cứu mới cho rằng bụi Mặt Trăng có thể lưu giữ những dấu vết cực nhỏ của công nghệ do người ngoài hành tinh tạo ra từ hàng tỷ năm trước.

Khả năng này đáng để kiểm chứng, thông qua việc tìm kiếm những thứ được gọi là “dấu hiệu công nghệ vi mô” (microscopic technosignatures).

Mặt Trăng có thể lưu giữ những dấu vết cực nhỏ của công nghệ do người ngoài hành tinh tạo ra từ hàng tỷ năm trước. Ảnh: NASA

Ý tưởng này vẫn chưa được bình duyệt, nhưng đang được xem xét để đăng trên International Journal of Astrobiology.

Nghiên cứu do Lewis Pinault, nhà khoa học liên kết của Viện SETI, dẫn đầu và được công bố trên kho lưu trữ khoa học arXiv hồi tháng 8.

Viện SETI (Search for Extraterrestrial Intelligence Institute) mô tả các technosignature nói trên là những hạt vật chất nhân tạo cực nhỏ, có thể xuất phát từ không gian liên sao trước khi cuối cùng rơi xuống và bị chôn vùi trên bề mặt Mặt Trăng.

Dấu vết công nghệ có thể tồn tại dưới dạng hạt siêu nhỏ

Theo Pinault, Mặt Trăng đã âm thầm tích tụ vật chất từ không gian trong hàng tỷ năm. Một phần trong số đó thậm chí có thể cổ hơn chính Mặt Trăng.

Điểm đáng chú ý nằm ở chính môi trường đặc biệt của Mặt Trăng. Không giống Trái Đất, Mặt Trăng gần như không có khí quyển đáng kể và không có nước chảy trên bề mặt.

Các quá trình địa chất cũng diễn ra tương đối chậm. Điều này đồng nghĩa những vật chất rơi xuống bề mặt có nhiều cơ hội được bảo tồn trong lớp đất đá Mặt Trăng (lunar regolith).

Các nhà khoa học ước tính Mặt Trăng đã tích tụ bụi và vật chất từ môi trường không gian trong khoảng 4 tỷ năm, tức không lâu sau khi Hệ Mặt Trời hình thành khoảng 4,5 tỷ năm trước.

Vì vậy, lớp regolith có thể đóng vai trò như một dạng “kho lưu trữ tự nhiên” của vật chất đến từ Hệ Mặt Trời và thậm chí từ không gian liên sao.

Nghiên cứu tập trung vào khả năng các nền văn minh tiên tiến có thể tạo ra những mảnh vật chất đủ bền để tồn tại trong không gian trong thời gian cực dài.

Những hạt này có thể là sản phẩm được tạo ra có chủ đích, hoặc đơn giản là chất thải phát sinh từ hoạt động thám hiểm không gian và các dự án kỹ thuật quy mô lớn.

Theo lập luận của nhóm nghiên cứu, nếu một nền văn minh ngoài hành tinh từng tồn tại và tạo ra lượng lớn vật chất nhân tạo, một phần cực nhỏ trong số đó có thể đã thoát khỏi hệ sao của họ, di chuyển trong không gian liên sao và cuối cùng rơi xuống Mặt Trăng.

Theo thời gian, các hạt này có thể bị chôn vùi trong regolith. Nếu con người lấy được mẫu chứa chúng, các công nghệ hiện đại có thể giúp xác định liệu chúng có đặc điểm bất thường hay không.

Các nhà nghiên cứu dự kiến có thể kết hợp kính hiển vi, phân tích vật liệu và các hệ thống hình ảnh có sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI) để tìm kiếm những dấu hiệu khác biệt với vật chất tự nhiên.

Đây chính là điểm khiến nghiên cứu trở nên đáng chú ý. Thay vì chỉ tìm kiếm tín hiệu vô tuyến phát ra từ một nền văn minh đang tồn tại, phương pháp này hướng tới việc tìm kiếm “di tích công nghệ” của những nền văn minh có thể đã biến mất từ rất lâu.

Mặt Trăng mở ra một hướng tìm kiếm mới cho SETI

Trong nhiều thập kỷ, SETI chủ yếu tìm kiếm các tín hiệu nhân tạo trong vũ trụ, đặc biệt là những tín hiệu vô tuyến có thể cho thấy sự tồn tại của nền văn minh ngoài Trái Đất.

Nghiên cứu mới mở rộng cách tiếp cận đó. Thay vì chờ một nền văn minh đang tồn tại phát tín hiệu, các nhà khoa học đặt câu hỏi liệu công nghệ của một nền văn minh đã biến mất từ hàng triệu hoặc hàng tỷ năm trước có để lại dấu vết vật chất hay không.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa bởi một nền văn minh ngoài hành tinh không nhất thiết phải còn tồn tại vào thời điểm con người tiến hành tìm kiếm.

Nếu một nền văn minh từng phát triển trong quá khứ xa xôi và tạo ra những vật liệu có khả năng tồn tại lâu dài, các “hóa thạch công nghệ” của họ về lý thuyết vẫn có thể nằm đâu đó trong Hệ Mặt Trời.

SETI nhấn mạnh nghiên cứu không đưa ra bằng chứng nào về công nghệ của người ngoài hành tinh.

Thay vào đó, công trình cho thấy việc tìm kiếm những technosignature ở quy mô vi mô hiện đã có thể được kiểm chứng bằng phương pháp khoa học.

Artemis và các sứ mệnh Mặt Trăng có thể mở đường

Một trong những yếu tố khiến ý tưởng này trở nên thực tế hơn là sự trở lại của con người với Mặt Trăng.

Chương trình Artemis do NASA dẫn đầu dự kiến đưa phi hành gia trở lại bề mặt Mặt Trăng, trong khi Trung Quốc tiếp tục triển khai chuỗi sứ mệnh robot Chang'e và đặt mục tiêu đưa phi hành gia lên Mặt Trăng vào năm 2030.

Những chương trình này có thể tạo thêm cơ hội thu thập và đưa mẫu đất đá Mặt Trăng về Trái Đất.

Đây là điều đặc biệt quan trọng bởi các hạt nhân tạo giả định có thể nhỏ đến mức không thể xác định chỉ bằng quan sát từ xa.

Các nhà khoa học sẽ sử dụng nhiều phương pháp phân tích khác nhau để xác định liệu trong mẫu có tồn tại lượng vật chất nhân tạo bền vững nào hay không.

Mục tiêu không chỉ là “tìm người ngoài hành tinh”, mà còn là đặt ra những giới hạn định lượng về lượng vật chất nhân tạo mà các nền văn minh công nghệ có thể đã tạo ra trong lịch sử của Dải Ngân Hà.

Nếu ý tưởng này được phê duyệt và triển khai thực tế, lớp bụi tưởng như vô tri trên Mặt Trăng có thể trở thành một trong những nơi đặc biệt nhất để con người tìm kiếm dấu vết của những nền văn minh đã tồn tại từ rất lâu trước khi Trái Đất có con người. 

(Theo Space, Astronomy)