Mẹ ơi!

Tranh minh họa: Trần Hậu

Mẹ quay ra, mái tóc bạc nhiều hơn tôi tưởng. Gương mặt mẹ gầy, những nếp nhăn nơi khóe mắt sâu như những đường chỉ tay của thời gian. Nhưng ánh mắt vẫn vậy, vừa nghiêm vừa dịu dàng. Về rồi à con? Mẹ hỏi, như thể tôi chỉ mới đi làm sáng nay và trở về muộn một chút. Tôi không trả lời được ngay. Suốt ba năm sống ở thành phố, tôi đã gọi điện cho mẹ rất nhiều lần. Nhưng những cuộc gọi thường chỉ vỏn vẹn vài phút. Mẹ khỏe không? Mẹ khỏe, con ăn uống đầy đủ chứ? Dạ rồi. Con đang bận lắm, để hôm khác con gọi mẹ nhé. Và “hôm khác” kéo dài từ tuần này qua tháng khác.

Mẹ bước đến, đưa tay vuốt tóc tôi, bàn tay khô và ráp. Tôi cúi đầu thật thấp để mẹ không nhìn thấy mắt mình đỏ lên. Con lớn rồi mà vẫn để mưa ướt hết thế này, vào thay đồ đi, mẹ nấu canh chua cá quả, món con thích đó, mẹ nói liền một mạch.

Tôi nhìn nồi canh đang sôi lăn tăn trên bếp, bỗng nhớ đến một buổi chiều rất xa. Hồi tôi học lớp năm, hôm đó trường tổ chức thi viết chữ đẹp. Tôi đã mong chờ cuộc thi suốt cả tuần, vì cô giáo nói ai đạt giải sẽ được lên sân khấu nhận phần thưởng. Mẹ đã thức đến gần nửa đêm để may cho tôi chiếc áo trắng mới. Chiếc áo không đẹp như áo mua ngoài chợ, đường chỉ ở cổ còn hơi lệch, nhưng mẹ cứ ngắm mãi rồi bảo, sáng mai con mặc áo này, chắc chắn sẽ là học sinh đẹp trai nhất lớp. Buổi sáng, trời mưa rất to. 

Nhà tôi nghèo, chỉ có một chiếc áo mưa cũ, mẹ mặc nó, còn tôi ngồi sau xe đạp, được mẹ che bằng tấm nilon lớn. Đường đến trường ngập nước, bánh xe đạp quay nặng nề, mẹ đạp mãi, lưng áo ướt sũng. Đến cổng trường, tôi vẫn khô ráo, còn mẹ run lên vì lạnh. Tôi thi đạt giải Nhất, nhưng lúc chạy ra khoe với mẹ, mẹ đã về từ lâu. Bác bảo vệ trường nhắn, mẹ về đi bốc hàng thuê ngoài chợ. Tôi đứng dưới mái hiên, ôm tờ giấy khen vào ngực, bỗng thấy hụt hẫng. Tối ấy mẹ về muộn, chân lấm bùn, tay xách túi rau héo. 

Tôi giận dỗi, không đưa giấy khen cho mẹ xem. Mẹ vẫn biết. Mẹ lấy từ túi áo ra một cây bút máy màu xanh mới tinh. Mẹ đổi công mấy ngày mới mua được đó, con giữ kỹ, sau này viết cho đẹp. Tôi cầm cây bút, chỉ nói một câu, con thích bút màu đen cơ. Khi ấy, tôi không nhận ra ánh mắt mẹ chùng xuống. Tôi cũng không biết cây bút màu xanh ấy đã khiến mẹ phải nhịn mua thuốc đau lưng trong nhiều ngày. Đến bây giờ, chiếc bút vẫn nằm trong ngăn kéo bàn học cũ. Mực đã khô từ lâu, thân bút trầy xước, nhưng tôi chưa từng nỡ vứt đi.

Bữa cơm chiều hôm ấy, mẹ gắp cá cho tôi. Vẫn là thói quen bao năm không đổi, miếng ngon nhất luôn phần tôi đầu tiên. Tôi nhìn khúc đuôi cá của mẹ mỏng dính toàn xương, nhớ lại những bữa cơm tuổi thơ, mẹ thường nói mình thích ăn xương cá vì “giòn”. Lớn lên rồi, tôi mới hiểu chẳng ai thích ăn xương cá cả. Mẹ ăn đi, tôi nói, gắp lại cho mẹ một khúc cá có nhiều thịt. Mẹ cười, con ăn nhiều vào, con gầy quá. Con không gầy. Trong mắt mẹ thì con lúc nào cũng gầy. Câu nói ấy khiến tôi bật cười, mắt đỏ lên. 

Mẹ lúng túng đặt đũa xuống, sao vậy con, công việc có chuyện gì à? Tôi nhìn mẹ, bao nhiêu lời định nói bỗng dồn lại trong lòng. Tôi muốn kể rằng tôi đã thất bại trong dự án lớn nhất từ trước đến nay. Tôi muốn nói tôi đã bị sếp trách mắng, bị bạn bè hiểu lầm, bị chính những lựa chọn của mình làm cho mệt mỏi. Tôi muốn nói ở thành phố, giữa những tòa nhà sáng choang và dòng người vội vã, có những đêm tôi cô đơn đến mức chỉ muốn nghe tiếng mẹ gọi tên mình… Nhưng tôi chỉ lắc đầu, con nhớ mẹ. Mẹ im lặng một lúc, rồi đưa tay lau nước mắt cho tôi như ngày còn bé. Nhớ thì về, đây là nhà mình mà con, lòng tôi vỡ ra sau câu nói ấy.

Tôi từng nghĩ mình phải thật thành công mới có thể trở về. Tôi sợ nhìn thấy sự thất vọng trong mắt mẹ nếu mẹ biết con trai mình vẫn loay hoay, vẫn thất bại, vẫn chưa trở thành người mà nó từng hứa. Nhưng mẹ chưa bao giờ hỏi tôi kiếm được bao nhiêu tiền. Mẹ chỉ hỏi, con có ngủ đủ không? Mẹ không trách tôi ba năm ít về nhà, mẹ chỉ nói, chắc con bận lắm. Mẹ không biết những lần tôi cúp máy vội vã vì rất nhiều lý do. Có những lần tôi bận thật, nhưng cũng có rất nhiều lần chỉ vì tôi đang trong tâm trạng không vui, không muốn nói chuyện nhiều hoặc sợ lỡ hẹn với bạn bè chờ ngoài quán. 

Tối đó, tôi nằm trong căn phòng cũ, trên tường những tờ giấy khen từ hồi học cấp 1 của tôi được mẹ đóng khung treo ngay ngắn vẫn còn rất mới. Rồi những nét vạch bút chì đánh dấu chiều cao của tôi qua từng năm trên tường, năm 10 tuổi, 13 tuổi, 16 tuổi… tất cả đều là nét chữ của mẹ. Tôi nhớ lần mình 16 tuổi, vừa thi trượt vào đội tuyển Hóa của trường. Tôi đã đóng sầm cửa phòng, ném sách vở xuống đất và lớn tiếng khi mẹ mang vào cốc sữa nóng. Con không cần mẹ quan tâm, mẹ biết gì mà nói. Câu nói ấy như lưỡi dao cứa vào không khí. Mẹ đứng ngoài cửa rất lâu, sau đó chỉ nói, ừ, mẹ không biết nhiều, nhưng mẹ biết con buồn.

Sáng hôm sau, mẹ gọi tôi dậy từ sớm để đi chợ phiên. Tôi ngạc nhiên vì mẹ vốn đau chân, không còn đi xa như trước. Con về, mẹ muốn nấu món ngon, mẹ đáp. Chợ quê vẫn đông như hồi tôi còn nhỏ. Mẹ đi chậm, một tay xách giỏ, một tay níu lấy bắp tay tôi khi qua đoạn đường trơn. Lần đầu tiên, tôi nhận ra bàn tay mẹ nhỏ đến vậy. Ngày bé, tôi luôn nghĩ tay mẹ rất lớn, vì chỉ cần mẹ nắm lấy tay là mọi sợ hãi của tôi đều biến mất. 

Đi ngang qua quầy vải, mẹ dừng lại rất lâu trước một chiếc áo sơ mi màu xanh nhạt. Màu này hợp với con, mẹ nói. Tôi cười, con có nhiều áo lắm rồi. Ừ, áo mua ở thành phố chắc đẹp hơn. Áo nào mẹ chọn cho con cũng đẹp. Mẹ nhìn tôi, mắt sáng lên như một đứa trẻ được khen. Cuối cùng, mẹ vẫn mua chiếc áo ấy. Chiếc áo không đắt, đường may đơn giản, nhưng khi vừa về đến nhà mẹ đã vội vã mang giặt thật sạch, phơi chỗ nhiều gió cho nhanh khô rồi bảo tôi mặc thử. Vừa không? Vừa lắm mẹ. Thật ra áo hơi rộng ở vai, nhưng tôi không nói. Tôi nhìn mẹ đứng chỉnh lại cổ áo cho mình, lòng thầm ước thời gian chậm lại, để mẹ còn đứng trước mặt tôi lâu thêm một chút. 

Buổi trưa, điện thoại tôi đổ chuông, là đồng nghiệp gọi báo có một cơ hội mới ở thành phố. Họ cần tôi quay lại ngay trong ngày để gặp đối tác. Đây là công việc mà trước đây tôi từng mong chờ. Chỉ cần đồng ý, tôi có thể bắt đầu lại, có thể tiếp tục chạy theo những dự định dang dở. Tôi nhìn màn hình sáng lên trong tay, mẹ đang ngồi lựa rau ở hiên nhà. Nắng trưa xiên qua mái ngói, rọi lên mái tóc bạc của mẹ. Mẹ ngẩng lên hỏi, con có việc à? Tôi định nói, dạ, nhưng nhìn những sợi tóc bạc của mẹ phất phơ trong gió tôi lại tắt máy. Không có gì đâu mẹ, hôm nay con ở nhà với mẹ. Mẹ khựng lại rồi cúi xuống nói khe khẽ, ừ, mẹ vui.

Chiều hôm đó, tôi thay mới cái bóng đèn ngoài sân, sửa giúp mẹ chiếc cửa sổ bị kẹt, dọn cỏ trong vườn. Mẹ cứ đi theo sau nhìn ngắm, nhắc tôi cẩn thận rồi lại vào bếp pha nước chanh cho tôi. Hoàng hôn chiếu ánh sáng đỏ rực lên những tàu lá chuối xanh thẫm, mẹ ngồi trên chiếc ghế nhựa trước hiên, tôi ngồi dưới bậc thềm, tựa đầu vào đầu gối mẹ như ngày còn bé. Mẹ ơi, tôi gọi. Ừ. Con xin lỗi. Mẹ vuốt tóc tôi, xin lỗi chuyện gì? Vì con ít về nhà. Vì con cứ nghĩ chỉ cần gửi tiền về là đủ. Vì con lớn rồi nhưng lại để mẹ chờ… 

Mẹ không trả lời ngay, gió chiều khẽ lay nhẹ tà áo mẹ. Một lúc sau, mẹ nói, con à, mẹ không cần con phải trả ơn mẹ. Làm mẹ ai cũng mong con mình khỏe mạnh, sống tử tế, biết thương người. Con có thể đi xa, có thể bận, có thể vấp ngã. Nhưng đừng vì xấu hổ hay buồn quá mà không dám về. Mẹ ở đây không phải để chờ con thành công. Mẹ ở đây vì mẹ là mẹ của con… Tôi úp mặt vào lòng bàn tay mẹ. Bàn tay ấy từng bế tôi qua những cơn sốt, từng cầm tay tôi tập viết nét chữ đầu tiên, từng vá áo, gói cơm, lau nước mắt, che mưa cho tôi. Cũng là mẹ, từng âm thầm chịu đựng những câu nói vô tâm của một đứa con chưa biết yêu thương đúng cách. Tôi đã đi rất xa để tìm một nơi thuộc về mình. Cuối cùng, tôi nhận ra nơi ấy luôn là căn nhà có mẹ.

Ngày tôi trở lại thành phố, mẹ dậy từ khi trời chưa sáng. Mẹ gói cho tôi một túi xôi, một chai muối mè và mấy quả ổi trong vườn. Mẹ đứng ở cổng, dặn dò đủ điều, đi xe cẩn thận, ăn uống đúng giờ, đừng thức khuya, trời mưa nhớ mang áo mưa... Tôi ôm mẹ thật lâu. Lần này, tôi không vội quay đi để giấu nước mắt. Mẹ ơi, tôi nói, tháng sau con lại về. Mẹ cười, ừ, mẹ đợi.

Tôi bước đi vài bước rồi quay lại. Mẹ vẫn đứng đó, nhỏ bé trước cánh cổng sắt cũ, phía sau là căn nhà đơn sơ và khoảng vườn đầy nắng. Tôi hiểu rằng mẹ sẽ luôn đứng ở nơi ấy, không phải để níu chân tôi, mà để tôi biết rằng dù cuộc đời có xô đẩy đến đâu, vẫn có một người mở rộng vòng tay khi tôi trở về. Và trong tất cả những tiếng gọi trên đời, có lẽ tiếng gọi khiến con người ta vừa yếu lòng, vừa mạnh mẽ nhất, vẫn là, mẹ ơi!