Meta bị kiện tại Australia vì cáo buộc Facebook, Instagram gây hại cho trẻ em

Một vụ kiện mới nhằm vào Meta đang thu hút sự chú ý khi tám người từng sử dụng Facebook hoặc Instagram lúc chưa đủ 18 tuổi yêu cầu bồi thường vì cho rằng các nền tảng này gây tổn hại đến họ.

Vụ việc không chỉ đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của doanh nghiệp công nghệ đối với người dùng nhỏ tuổi, mà còn làm nóng tranh luận về cách thuật toán lựa chọn nội dung, giữ chân người dùng và khả năng bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.

Hình minh họa

Ngày 22.10.2026, thông tin về vụ kiện tập thể nhằm vào Meta Platforms được công bố tại Australia. Đơn kiện đã được hãng luật MinterEllison nộp lên Tòa án Liên bang Australia trong tháng 10, với những cáo buộc liên quan đến tác động của Facebook và Instagram đối với trẻ em và thanh thiếu niên.

Đây có thể trở thành một trong những vụ kiện đầu tiên tại Australia yêu cầu xác định trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp mạng xã hội đối với những tổn hại về tâm lý và tinh thần mà người dùng cho rằng họ phải chịu trong thời thơ ấu.

Tám người khởi kiện Meta, thuật toán Facebook và Instagram bị đặt dấu hỏi

Theo nội dung được công bố, vụ kiện đại diện cho tám nguyên đơn cho rằng họ bị tổn hại trong quá trình sử dụng Facebook hoặc Instagram khi chưa đủ 18 tuổi.

Các nguyên đơn cáo buộc nền tảng đã để người dùng nhỏ tuổi tiếp xúc với những nội dung có hại, đồng thời sử dụng các hệ thống thuật toán có khả năng thúc đẩy hành vi sử dụng mạng xã hội kéo dài và khó kiểm soát.

Trọng tâm tranh chấp không chỉ là những nội dung xuất hiện trên Facebook và Instagram, mà còn liên quan đến cách các nền tảng lựa chọn, sắp xếp và liên tục đề xuất thông tin cho người dùng.

Đáng chú ý, tám người đứng đơn hiện được bảo vệ danh tính. Theo lệnh của tòa án ban hành ngày 19.10, thông tin có thể tiết lộ danh tính nguyên đơn và nội dung bản trình bày yêu cầu khởi kiện thuộc phạm vi bị hạn chế công bố.

Điều này có nghĩa những tình tiết cụ thể liên quan đến trải nghiệm cá nhân, mức độ tổn hại và các tài liệu chứng minh của từng nguyên đơn chưa thể được công khai đầy đủ.

Các nguyên đơn đang yêu cầu bồi thường, nhưng việc tòa án tiếp nhận vụ kiện không đồng nghĩa những cáo buộc đã được chứng minh hoặc Meta đã bị xác định có hành vi vi phạm.

Đến thời điểm thông tin được công bố, Meta chưa phản hồi yêu cầu bình luận liên quan đến vụ kiện.

Đây không phải lần đầu doanh nghiệp đứng sau Facebook và Instagram phải đối mặt với những tranh chấp pháp lý về tác động của mạng xã hội đối với trẻ em.

Tại Mỹ, Meta cùng nhiều doanh nghiệp công nghệ đã phải giải quyết các vụ kiện liên quan đến những cáo buộc cho rằng thiết kế nền tảng và các tính năng khuyến khích tương tác có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến người dùng trẻ tuổi.

Trong tháng 8.2026, Meta đã đạt thỏa thuận giải quyết với phần lớn các bang của Mỹ trong vụ kiện liên quan đến cáo buộc thiết kế mạng xã hội nhằm khiến trẻ em lệ thuộc. Tuy nhiên, việc doanh nghiệp chấp nhận một thỏa thuận dàn xếp không đồng nghĩa mọi cáo buộc trong các vụ kiện khác tự động được xác nhận.

Vụ kiện tại Australia diễn ra trong bối cảnh quốc gia này đang áp dụng một trong những chính sách quản lý mạng xã hội đối với người chưa thành niên đáng chú ý nhất thế giới.

Từ ngày 10.12.2025, Australia yêu cầu những nền tảng thuộc diện điều chỉnh, trong đó có Facebook và Instagram, thực hiện các biện pháp hợp lý để ngăn người dưới 16 tuổi sở hữu tài khoản.

Trách nhiệm thực hiện được đặt lên doanh nghiệp cung cấp dịch vụ, thay vì xử phạt trực tiếp trẻ em hoặc phụ huynh vì việc sử dụng mạng xã hội.

Tuy nhiên, chính sách giới hạn độ tuổi này và vụ kiện tập thể đang diễn ra là hai vấn đề pháp lý khác nhau. Quy định về tài khoản dưới 16 tuổi không tự động xác định Meta phải chịu trách nhiệm đối với những tổn hại mà tám nguyên đơn cho rằng đã xảy ra trước đó.

Vì sao thuật toán đề xuất nội dung trở thành tâm điểm tranh cãi?

Một trong những câu hỏi lớn được đặt ra từ vụ kiện là liệu các doanh nghiệp mạng xã hội có phải chịu trách nhiệm đối với tác động của những hệ thống được thiết kế để giữ chân người dùng hay không.

Trên Facebook và Instagram, nội dung xuất hiện trên bảng tin không chỉ đến từ những tài khoản người dùng chủ động theo dõi. Một phần đáng kể được hệ thống thuật toán lựa chọn dựa trên các tín hiệu như thời gian xem, lượt thích, bình luận, chia sẻ và lịch sử tương tác.

Chẳng hạn, khi người dùng thường xuyên xem video thuộc một chủ đề nhất định, nền tảng có thể tiếp tục đề xuất những nội dung tương tự nhằm đáp ứng sở thích đã được ghi nhận.

Cơ chế này giúp người dùng dễ dàng tìm thấy thông tin phù hợp, đồng thời hỗ trợ những người sáng tạo nội dung tiếp cận công chúng.

Tuy nhiên, vấn đề có thể phát sinh nếu thuật toán tiếp tục ưu tiên những nội dung gây kích thích cảm xúc mạnh, khuyến khích so sánh ngoại hình, làm tăng áp lực tâm lý hoặc khiến người dùng liên tục theo dõi những thông tin không phù hợp với độ tuổi.

Đối với trẻ em và thanh thiếu niên, rủi ro càng cần được quan tâm khi khả năng tự điều chỉnh hành vi, nhận diện thông tin gây hại và kiểm soát thời gian sử dụng thiết bị vẫn đang trong quá trình phát triển.

Không phải mọi trải nghiệm mạng xã hội kéo dài đều được coi là nghiện, cũng không thể kết luận chỉ riêng thuật toán là nguyên nhân gây ra những vấn đề tâm lý ở trẻ.

Tác động thực tế còn phụ thuộc vào nội dung tiếp xúc, hoàn cảnh gia đình, môi trường học đường, các mối quan hệ xã hội và đặc điểm riêng của từng người dùng.

Dù vậy, việc một nền tảng liên tục đề xuất nội dung có thể tạo ra vòng lặp tương tác mà người sử dụng, đặc biệt là người nhỏ tuổi, khó nhận biết và chủ động thoát khỏi.

Chẳng hạn, một học sinh quan tâm đến chủ đề ngoại hình có thể được đề xuất ngày càng nhiều video về giảm cân, làm đẹp hoặc so sánh hình thể. Nếu hệ thống không nhận diện và hạn chế những nội dung không phù hợp, trải nghiệm trên mạng có nguy cơ làm gia tăng áp lực đối với người xem.

Điều này đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp công nghệ không chỉ ở khâu gỡ bỏ thông tin vi phạm, mà còn ở cách thiết kế sản phẩm, phân loại nội dung, kiểm soát cơ chế đề xuất và hỗ trợ người dùng điều chỉnh trải nghiệm.

Tại Australia, tranh luận về thuật toán đang được mở rộng sang quyền lựa chọn nội dung của người sử dụng.

Ngày 15.10.2026, Chính phủ Australia đưa ra dự luật về trách nhiệm bảo đảm an toàn trong môi trường số, với mục tiêu yêu cầu các nền tảng chủ động đánh giá và giảm thiểu rủi ro gây tổn hại cho người dùng.

Một nội dung đáng chú ý là sáng kiến My Feed, My Way, hướng tới trao quyền cho người sử dụng lựa chọn giữa bảng tin có nội dung do thuật toán đề xuất và bảng tin chỉ hiển thị nội dung từ những tài khoản, trang mà họ chủ động theo dõi.

Nếu được thông qua và triển khai, cơ chế này có thể giúp người dùng kiểm soát tốt hơn những nội dung xuất hiện khi mở ứng dụng, thay vì để hệ thống đề xuất tự động quyết định phần lớn trải nghiệm.

Tuy nhiên, đây vẫn là nội dung trong quá trình xây dựng và lấy ý kiến chính sách, chưa phải yêu cầu mới đã có hiệu lực đối với tất cả nền tảng tại Australia.

Sự kết hợp giữa giới hạn độ tuổi, trách nhiệm bảo đảm an toàn và quyền lựa chọn thuật toán cho thấy cách tiếp cận của Australia đang chuyển từ quản lý nội dung vi phạm sang xem xét trách nhiệm đối với cả thiết kế và vận hành nền tảng.