Meta thất bại ở nhiều lĩnh vực ngoài quảng cáo, Mark Zuckerberg kỳ vọng AI giúp đổi vận

Meta một lần nữa đang cố chứng minh rằng công ty có thể kiếm tiền bằng những cách khác ngoài bán quảng cáo. Đây không phải chiến lược từng thành công trong quá khứ, nhưng Giám đốc điều hành Mark Zuckerberg đang đặt cược rằng AI sẽ mang lại kết quả tốt hơn.

Tuần này, Meta thông báo sẽ bắt đầu thử nghiệm hai gói đăng ký trả phí cho ứng dụng và trang web Meta AI, sản phẩm tương tự ChatGPT. Các gói này trước mắt được triển khai tại Singapore, Guatemala và Bolivia. Động thái đó diễn ra cùng lúc với việc Meta chính thức tung ra các gói đăng ký premium cho Instagram, Facebook và WhatsApp, cũng như các phiên bản cao cấp hơn của dịch vụ xác minh tài khoản nhằm giúp doanh nghiệp bảo vệ thương hiệu.

Cũng trong tuần này, Mark Zuckerberg phát biểu tại cuộc họp cổ đông thường niên của Meta rằng khả năng xây dựng một mảng kinh doanh điện toán đám mây “hoàn toàn có thể xảy ra”. Nếu thành hiện thực, Meta có thể phải cạnh tranh trực tiếp với Amazon, Microsoft và Google trong lĩnh vực hạ tầng đám mây.

Gần 98% trong tổng doanh thu 56,3 tỉ USD của Meta đến từ quảng cáo

Kể từ khi công ty của Mark Zuckerberg, lúc đó còn mang tên Facebook, bắt đầu bán quảng cáo kỹ thuật số gần 20 năm trước, đây gần như là lĩnh vực kinh doanh cốt lõi duy nhất của họ. Trong báo cáo tài chính quý I/2026, Meta cho biết gần 98% trong tổng doanh thu 56,3 tỉ USD đến từ quảng cáo. Đây là thị trường cực kỳ béo bở với biên lợi nhuận thuộc hàng cao nhất ngành công nghệ, và Meta từ lâu đã thống trị mảng này tại Mỹ cùng với Google.

Meta vừa ghi nhận tốc độ tăng trưởng doanh thu theo quý nhanh nhất kể từ năm 2021, cho thấy thị trường quảng cáo trực tuyến vẫn đang phát triển rất mạnh. Tuy nhiên, sự bùng nổ nhanh chóng của AI đang làm dấy lên câu hỏi: Điều gì sẽ xảy ra nếu người dùng chuyển sang các giao diện AI mới để tìm thông tin, thay vì dành nhiều thời gian trên màn hình với hàng loạt liên kết quảng cáo như hiện nay?

Mỗi khi Meta cố thuyết phục người tiêu dùng hoặc doanh nghiệp bỏ tiền cho thứ gì đó ngoài quảng cáo, kết quả thường không mấy khả quan.

Thiết bị gọi video Portal ra mắt năm 2018 cuối cùng đã thất bại và bị Meta khai tử sau 4 năm. Thương vụ mua lại startup phần cứng thực tế ảo (VR) Oculus với giá 2 tỉ USD năm 2014 cũng chưa tạo ra chiếc kính VR thực sự bùng nổ, khiến bộ phận Reality Labs của Meta ghi nhận khoản lỗ hoạt động hơn 80 tỉ USD kể từ cuối năm 2020.

Reality Labs hiện đã chuyển trọng tâm từ VR sang kính thông minh tích hợp AI, lĩnh vực được đánh giá có triển vọng hơn. Meta đang cố tận dụng thành công bất ngờ của kính thông minh Ray-Ban Meta hợp tác với EssilorLuxottica, một trong số ít sản phẩm phần cứng thành công của công ty.

Ở lĩnh vực tiền mã hóa, Meta từng tham gia năm 2019 với dự án tiền số Libra. Tuy nhiên, Libra vấp phải sự giám sát gắt gao từ cơ quan quản lý, dẫn đến việc bị Meta đóng cửa vào năm 2022.

Việc bán các dịch vụ mạng xã hội cho doanh nghiệp cũng không dễ dàng hơn. Năm 2016, Facebook ra mắt Workplace, sản phẩm trò chuyện dành cho doanh nghiệp. Song đến năm 2024, Meta thông báo đóng cửa dịch vụ này.

Infographic: SV

Nguồn doanh thu mới của Meta đến từ AI

Một số nhà phân tích vẫn lạc quan rằng Meta có thể tìm ra nguồn doanh thu mới nhờ AI dù gặp nhiều khó khăn. Các gói Meta AI vừa công bố tuần này sẽ có giá 7,99 USD và 19,99 USD/tháng tùy tính năng và khả năng sử dụng.

Cổ phiếu Meta đã tăng gần 4% hôm 27/5 sau thông tin đó được công bố.

Các nhà phân tích của hãng nghiên cứu Wolfe Research nhận định rằng các gói đăng ký AI có thể đóng góp tới 3 tỉ USD doanh thu cho Meta vào năm 2027 và tăng lên 16 tỉ USD năm 2030. Đây vẫn là con số nhỏ so với doanh nghiệp có doanh thu hơn 200 tỉ USD/năm như Meta, nhưng được xem là cơ hội đáng kể trong một thị trường đang phát triển nhanh.

Nhóm phân tích này khuyến nghị mua cổ phiếu Meta vì tin rằng “quy mô, các khoản đầu tư vào AI, vị thế dẫn đầu ngành và các động lực sản phẩm” sẽ giúp Meta tăng trưởng nhanh hơn thị trường quảng cáo số và tạo ra các nguồn doanh thu mới.

Meta từ chối bình luận về thông tin trên.

“Nạn nhân trong chính thành công của mình ở lĩnh vực quảng cáo trực tuyến”

Ông Max Willens, nhà phân tích tại hãng Emarketer, cho rằng Meta đang trở thành “nạn nhân trong chính thành công của mình” ở lĩnh vực quảng cáo trực tuyến. Vì mảng kinh doanh cốt lõi quá lớn nên rất khó để Meta duy trì sự hứng thú với các lĩnh vực mới mà về bản chất sẽ nhỏ hơn nhiều.

“Hoàn cảnh xung quanh mỗi nỗ lực trước đây của Meta đều khác nhau. Thế nhưng, tôi cho rằng việc thành công trong một lĩnh vực kinh doanh đã khó rồi, chứ đừng nói đến hai lĩnh vực”, Max Willens nhận định.

Max Willens cho biết việc thúc đẩy mô hình đăng ký có thể thành công nếu được xem như công cụ hỗ trợ quảng cáo trực tuyến hơn là một lĩnh vực kinh doanh hoàn toàn mới. Lý do vì một số dịch vụ mới hướng tới nhà sáng tạo nội dung và người dùng chuyên sâu, mục tiêu cuối cùng có thể là tạo thêm nội dung cho Facebook và Instagram, đồng thời giữ chân người dùng trên nền tảng lâu hơn, theo Max Willens.

“Meta phải xây dựng mảng kinh doanh doanh nghiệp từ con số 0”

Việc bán công nghệ cho các doanh nghiệp có thể là thử thách lớn hơn nhiều với Meta.

Ông Shashi Bellamkonda, Giám đốc nghiên cứu tại hãng Info-Tech Research Group, cho rằng Meta còn rất nhiều việc phải làm để xây dựng mảng kinh doanh doanh nghiệp “từ con số 0”, bởi công ty này từ trước đến nay quá tập trung vào người dùng cá nhân.

Shashi Bellamkonda nhận xét rằng dịch vụ Workplace của Meta dường như “không được đầu tư nhiều, bởi công ty chỉ tập trung vào khía cạnh xã hội của Facebook”, vốn kiếm tiền từ quảng cáo.

Để đạt được thành công trong mảng doanh nghiệp, đặc biệt là điện toán đám mây, Meta sẽ phải mở rộng quy trình vận hành, nền tảng công nghệ và quan trọng nhất là nguồn nhân lực để duy trì, bán và hỗ trợ sản phẩm, theo Shashi Bellamkonda. Trong khi đó, Meta thời gian qua lại đi theo hướng ngược lại bằng việc liên tục cắt giảm nhân sự quy mô lớn.

Mark Zuckerberg cũng không cam kết chắc chắn Meta sẽ tham gia thị trường điện toán đám mây. Ông cho biết điều đó chỉ xảy ra nếu công ty có dư năng lực tính toán sau các khoản đầu tư khổng lồ vào hạ tầng AI.

Hồi tháng 4, Meta đã nâng dự báo chi tiêu vốn liên quan AI năm 2026 lên mức 125 - 145 tỉ USD, cao hơn mức dự báo cũ là 115 - 135 tỉ USD.

Ông Naveen Chhabra, nhà phân tích của công ty nghiên cứu thị trường Forrester, cho rằng các hãng điện toán đám mây hàng đầu hiện nay thành công vì đã xây dựng được “một hệ sinh thái công nghệ khổng lồ” trong nhiều năm, điều mà Meta “ít nhất hiện tại vẫn chưa có”.

Naveen Chhabra cũng nhắc lại rằng các công ty viễn thông như Verizon hay CenturyLink từng nỗ lực xây dựng dịch vụ đám mây dựa trên hệ thống trung tâm dữ liệu lớn của họ nhưng không thành công.

“Lịch sử cho thấy việc các công ty viễn thông lao vào kinh doanh điện toán đám mây với hy vọng tận dụng hạ tầng và mạng lưới sẵn có đã thất bại ở nhiều quốc gia và nhiều thời điểm khác nhau”, ông nhấn mạnh.