Miễn học phí cần đi cùng cơ hội nghề nghiệp

 Sinh viên Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế trong buổi thực hành.

Nguồn cung chưa đáp ứng nhu cầu

Theo dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 238/2025/NĐ-CP của Chính phủ, sinh viên các ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, xây dựng, nghệ thuật và thể dục thể thao dự kiến sẽ được bổ sung vào diện miễn học phí từ năm học 2026 - 2027. Đây được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ khó khăn trong tuyển sinh đối với những ngành xã hội có nhu cầu nhân lực nhưng chưa thu hút được nhiều người học.

Thực tế tại Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế là một ví dụ cho bức tranh chung của khối ngành nông - lâm - thủy sản. Giai đoạn 2019 - 2023, tỷ lệ tuyển sinh của trường chỉ đạt bình quân từ 36,21% đến gần 53% so với chỉ tiêu đề ra. Dù vài năm gần đây, nhờ nỗ lực đổi mới truyền thông và đa dạng hóa ngành học, công tác tuyển sinh đã có tín hiệu tốt hơn, song kết quả tuyển sinh vẫn chưa đạt kỳ vọng và chưa tương xứng với tiềm năng, quy mô đào tạo của nhà trường.

Đáng chú ý, sự sụt giảm nguồn đầu vào lại đi ngược với nhu cầu tuyển dụng khá cao của thị trường lao động. Tại các ngày hội việc làm do Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế tổ chức hằng năm, các doanh nghiệp, tập đoàn nông nghiệp lớn trong và ngoài nước luôn đưa ra nhu cầu tuyển dụng rất cao, dao động từ 2.500 - 3.000 vị trí việc làm. Trong khi đó, nhà trường chỉ có thể cung ứng chưa đến 1.000 cử nhân, kỹ sư mỗi năm.

Nói về nghịch lý này, một trong những nguyên nhân khiến các ngành nông - lâm - thủy sản chưa thu hút người học là quan niệm công việc nặng nhọc, môi trường làm việc khó khăn. Trong khi đó, thông tin về cơ hội nghề nghiệp trong nền nông nghiệp công nghệ cao chưa đến đầy đủ với học sinh và phụ huynh.

Hình thành đội ngũ “kỹ sư nông nghiệp số”

Trước đề xuất miễn học phí từ năm học 2026 - 2027,  em Nguyễn Văn Thắng (phường Phong Quảng), tân sinh viên Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế không giấu được niềm vui và sự kỳ vọng. Với Thắng, chính sách này không chỉ giảm bớt gánh nặng tài chính đáng kể cho  gia đình ở khu vực nông thôn còn nhiều khó khăn mà còn tạo động lực tinh thần rất lớn.

Tuy nhiên, từ góc nhìn của người trong cuộc, Thắng cho rằng chính sách miễn học phí chỉ là một trong những điều kiện có thể kéo sinh viên đến với giảng đường. Bên cạnh sự yêu thích và quyết tâm của người học, chương trình đào tạo phải theo sát nhu cầu thị trường, tăng thời lượng thực hành và giúp sinh viên nhìn thấy cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp.

Ở góc độ đào tạo, PGS.TS Nguyễn Hữu Văn, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế nhấn mạnh, Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đặt ra yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong giáo dục và đào tạo. Ngoài kiến thức về sinh học, nông học và kỹ thuật canh tác, người học cần được trang bị năng lực số, khả năng vận hành thiết bị thông minh, quản lý dữ liệu và tổ chức sản xuất theo hướng hiện đại.

Hiện nay, Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế đang duy trì quy mô ổn định với khoảng 4.200 sinh viên và học viên cao học. Tỷ lệ sinh viên có việc làm đúng ngành hoặc liên quan đến ngành đào tạo sau 6 tháng tốt nghiệp luôn đạt mức từ 81 - 89%.

Để đề xuất miễn học phí phát huy tối đa hiệu quả và nâng tầm ngành nông - lâm - thủy sản trong giai đoạn mới, PGS.TS Nguyễn Hữu Văn kiến nghị Nhà nước cần đưa nông nghiệp vào nhóm ngành đặc thù để ưu tiên đầu tư ngân sách, đặt hàng đào tạo gắn với quy hoạch phát triển vùng. Đồng thời, cần có chính sách tuyển dụng phù hợp và chế độ đãi ngộ hợp lý cho đội ngũ cán bộ, kỹ sư công tác tại vùng sâu, vùng xa, địa bàn còn nhiều khó khăn.

Về phía các doanh nghiệp, cần tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo thông qua việc góp ý xây dựng chương trình, tài trợ kinh phí, cấp học bổng, đầu tư phòng thí nghiệm hoặc tiếp nhận sinh viên thực tập có trả lương. Sự gắn kết từ khâu đào tạo đến tuyển dụng sẽ giúp sinh viên có thêm cơ hội rèn nghề, đồng thời giúp doanh nghiệp chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực phù hợp.