Miễn phí sách giáo khoa: Những người mẹ xóm trọ nhẹ nỗi lo cơm áo

Bớt một khoản chi, giảm nhiều nỗi lo

Đều đặn 5 giờ sáng mỗi ngày, chị Lê Thị Mỹ Phượng (42 tuổi) rời gác trọ nhỏ ở xã Nhà Bè, TPHCM đi bưng bê, rửa chén thuê cho quán ăn. Không biết chữ, mất giấy tờ tùy thân nên dù còn trong độ tuổi lao động, chị Phượng không tìm được công việc ổn định, mức lương khá hơn để sống.

Cái nghèo bủa vây, lại không giấy tờ nên con gái Lê Trần Ngọc Vy (2016) lỡ mất 2 năm so với độ tuổi đi học. Sau này nhờ sự động viên, hỗ trợ rất lớn từ địa phương, bé Vy được đến trường. Hết hè này con vào lớp 3 Trường Tiểu học Trần Thị Ngọc Hân, cao hẳn so với bạn bè trang lứa.

Với chị Phượng, mỗi dịp đầu năm học là những ngày chị lo lắng vì chi phí học hành cho con. Tiền sách vở, quần áo, cặp, bút viết, giày dép... được chị ghi ra, tính toán trung bình hơn 2 triệu. Đó là chưa kể các khoản tiền cần nộp cho trường vào đầu năm.

“Tôi nhớ tiền mua sách cho con đầu năm học tốn hơn 700.000 đồng. Với nhiều gia đình, đây là số tiền không lớn nhưng đối với các gia đình khó khăn thì là cả vấn đề. Năm vừa rồi Nhà nước đã miễn học phí và bảo hiểm y tế, giờ miễn thêm sách giáo khoa nữa, chúng tôi cũng bớt nỗi lo tiền đầu năm”, chị Phượng chia sẻ.

Hiện nay, nhiều địa phương trên cả nước đã công bố miễn phí sách giáo khoa cho học sinh từ năm học 2026-2027, trong đó có TPHCM. Sở GD-ĐT TPHCM đã có văn bản lấy ý kiến đề xuất chính sách miễn phí sách giáo khoa cho tất cả học sinh từ năm học 2026-2027 theo hình thức mượn - trả. Các cơ sở giáo dục công lập và ngoài công lập đều được hưởng chính sách trên. Chính sách cũng áp dụng đối với học viên chương trình giáo dục thường xuyên cấp THCS, THPT và chương trình xóa mù chữ.

Trước đó, TPHCM dự kiến triển khai cho mượn sách giáo khoa từ năm học 2026-2027, bắt đầu từ lớp 1, 6, 10 và sẽ hoàn thành cho tất cả các khối học vào năm 2029-2030, riêng học sinh có hoàn cảnh khó khăn, dân tộc thiểu số sẽ được cấp sách miễn phí hàng năm.

Tại nhiều xóm trọ ở TPHCM, người thuê đa phần là dân nhập cư từ nhiều địa phương khắp cả nước. Đồng lương ít ỏi của các gia đình “gánh” chi phí ăn ở, đi lại, tiền gửi về quê cùng nhiều sinh hoạt phí khác. Do đó, khi được miễn phí sách giáo khoa, nhiều gia đình từ 2-3 con trở lên giảm được số tiền không nhỏ vào đầu mỗi năm học.

Chị Trần Thị Giang (32 tuổi, phường Phước Long, TPHCM) có 2 con nhỏ đang độ tuổi tiểu học, cho hay, dù đồng lương công nhân của vợ chồng không nhiều nhưng mỗi tháng chị đều trích ra khoản nhỏ dành tiền học cho các con. Đó là tiền con học thêm Tiếng Anh, học bơi và thỉnh thoảng dùng để thưởng nếu con đạt được thành tích.

“Tổng số tiền được miễn từ sách giáo khoa của 2 con cũng hơn 1 triệu đồng đầu năm. Tiền này nếu được giảm, tôi lại để dành cho quỹ học của các con, trang trải được phần nào là mừng phần đó”, chị Giang tâm sự.

Chính sách nhân văn, nhiều ý nghĩa

Lớp học tình thương của cô Út (bà Nguyễn Thị Lệ Anh, Bí thư Chi bộ ấp 5, xã Nhà Bè, TPHCM) những ngày hè vẫn ê a tiếng học đánh vần, tiếng chuyện trò của trẻ. Nhiều năm qua, “điểm trường” được dựng bên hiên nhà của bà Lệ Anh là điểm đến của nhiều đứa trẻ có hoàn cảnh khó khăn, không có điều kiện đến trường.

Từ lớp học đơn sơ, nhiều trẻ giờ đây có thể đọc, viết, tính toán phục vụ nhu cầu cơ bản. Một số trẻ được bà Lệ Anh kết nối, nhờ địa phương hỗ trợ để có giấy tờ vào trường lớp chính quy.

“Từng là phụ huynh, tôi hiểu vào đầu mỗi năm học, tiền để mua sách vở, quần áo cho các con rất nan giải. Khi nghe được thông tin Nhà nước miễn phí sách giáo khoa, tôi rất tâm đắc, rất mừng vì nhiều gia đình bớt gánh nặng cơm áo gạo tiền, càng có động lực cho con đến trường theo đuổi con chữ”, bà Lệ Anh chia sẻ.

Thầy Huỳnh Ngọc Sang tranh thủ những ngày hè đến dạy tại lớp học tình thương của cô Út. Ảnh: DIỄM MI

Theo thầy Huỳnh Ngọc Sang, giáo viên Trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm (xã Nhà Bè, TPHCM), miễn phí sách giáo khoa cho học sinh là chính sách nhân văn của Nhà nước, đặc biệt ý nghĩa với những gia đình khó khăn. Hiện trường nơi thầy giảng dạy đã gửi phiếu khảo sát nhu cầu mượn sách giáo khoa cho năm học 2026-2027 đến phụ huynh, đang chờ tổng hợp kết quả. Cũng từ năm học 2026-2027, theo Quyết định số 3588/QĐ-BGDĐT, cả nước sẽ sử dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa. Bộ sách được chọn là “Kết nối tri thức với cuộc sống” (Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam).

Thầy Sang cho hay, khi thống nhất một bộ sách, không chỉ việc ôn luyện cho các em cuối cấp dễ dàng hơn mà vấn đề chuyền tay sử dụng giữa các anh em trong một nhà, hay chuyện mượn - trả, chuyển sử dụng qua các thế hệ học trò cũng thuận tiện, tiết kiệm hơn.

Tại Trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm, mỗi năm đều có hoạt động San sẻ cùng bạn đến trường. Mỗi học sinh khi kết thúc năm học có thể quyên góp bộ sách của mình (với điều kiện còn sử dụng được) để gửi đến các bạn có nhu cầu cho năm học tiếp theo.

Giáo viên của trường đều thường xuyên nhắc nhở học sinh giữ gìn, bảo quản sách dù có hay không tham gia hoạt động quyên góp. Thầy Sang tin tưởng nếu đưa vào triển khai hoạt động miễn phí cho mượn sách, ngoài bản thân học sinh ý thức, giáo viên cũng sẽ nhắc nhở thêm.