Miền xanh trù phú

Với hơn 100ha đang cho thu hoạch, chè được xác định là cây trồng chủ lực, mang lại nguồn thu đáng kể cho người dân xã Xuân Đài.

Khơi dậy tiềm năng

Sở hữu phần lớn không gian Vườn Quốc gia Xuân Sơn - khu rừng đặc dụng rộng trên 15.000ha, Xuân Đài được thừa hưởng hệ sinh thái tự nhiên phong phú cùng cảnh quan nguyên sơ hiếm có. Với độ che phủ rừng đạt khoảng 84%, không khí trong lành, nguồn nước dồi dào và khí hậu mát mẻ quanh năm, nơi đây được ví như “lá phổi xanh” của vùng Tây Bắc Phú Thọ. Điều kiện tự nhiên này đã tạo nền tảng để địa phương phát triển kinh tế xanh, gắn sản xuất nông - lâm nghiệp với du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng.

Từ lợi thế của rừng, Xuân Đài xác định phát triển lâm nghiệp không chỉ nhằm nâng cao giá trị kinh tế mà còn là nhiệm vụ bảo vệ môi trường và gìn giữ nguồn tài nguyên cho các thế hệ mai sau. Mùa trồng rừng năm nay, toàn xã trồng mới 360ha rừng tập trung cùng hơn 6.400 cây phân tán; hơn 2.590ha rừng tiếp tục được khoán bảo vệ. Công tác tuần tra, kiểm soát được duy trì thường xuyên, không để xảy ra các vụ vi phạm nghiêm trọng về quản lý, bảo vệ rừng. Những cánh rừng không chỉ tạo sinh kế cho người dân thông qua phát triển kinh tế lâm nghiệp mà còn góp phần điều hòa khí hậu, bảo vệ nguồn nước và tạo nên giá trị khác biệt để phát triển du lịch sinh thái.

Nếu màu xanh của rừng là nền tảng thì màu xanh của những cánh đồng, nương chè và các vùng chăn nuôi lại là động lực trực tiếp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Với phương châm khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, Xuân Đài đang từng bước chuyển từ sản xuất manh mún sang sản xuất hàng hóa gắn với thị trường. Trong vụ Chiêm Xuân năm 2026, toàn xã gieo cấy trên 586ha lúa, đạt năng suất hơn 57 tạ/ha, sản lượng trên 3.370 tấn. Cùng với đó là hơn 43ha ngô, trên 26ha rau màu, bảo đảm nguồn cung lương thực và thực phẩm cho địa phương. Đặc biệt, cây chè - một trong những cây trồng chủ lực tiếp tục được duy trì ổn định với hơn 103ha, trong đó, gần 102ha đang cho thu hoạch. Chính quyền địa phương đang tích cực rà soát, xây dựng kế hoạch cải tạo, trồng mới, đồng thời thúc đẩy liên kết giữa người dân với doanh nghiệp, hợp tác xã để nâng cao giá trị sản phẩm, từng bước hình thành vùng nguyên liệu ổn định.

Cùng với trồng trọt, chăn nuôi cũng phát triển khá toàn diện. Tổng đàn trâu đạt hơn 2.600 con, đàn bò gần 1.900 con, đàn gia cầm khoảng 79.500 con; sản lượng thịt hơi xuất chuồng đạt trên 315 tấn. Việc chủ động phòng, chống dịch bệnh giúp hoạt động chăn nuôi duy trì ổn định, tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân. Trên địa bàn hiện có 5 hợp tác xã, 2 doanh nghiệp và hơn 230 hộ kinh doanh cá thể hoạt động trong các lĩnh vực chế biến lâm sản, nông nghiệp, dịch vụ..., góp phần từng bước chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn.

Chú trọng phát triển sản xuất, Xuân Đài còn từng bước hoàn thiện kết cấu hạ tầng phục vụ phát triển lâu dài. Đến nay, địa phương đạt 10/19 tiêu chí nông thôn mới, có 4 khu dân cư đạt chuẩn; khoảng 71km đường giao thông đã được cứng hóa, nhiều tuyến đường được lắp đặt hệ thống chiếu sáng và camera an ninh từ nguồn xã hội hóa. Những công trình ấy không chỉ tạo thuận lợi cho giao thương mà còn mở rộng cơ hội khai thác tiềm năng du lịch của địa phương.

Hướng mở “công nghiệp không khói”

Nếu rừng và đồng đất tạo nên nền tảng vật chất thì bản sắc văn hóa của đồng bào Mường, Dao lại là tài sản vô giá để Xuân Đài phát triển du lịch cộng đồng. Những ngôi nhà sàn truyền thống, tiếng cồng chiêng, các làn điệu dân ca, nghề thủ công, ẩm thực đặc trưng cùng nếp sống chân tình, mộc mạc đã tạo nên sức hấp dẫn riêng cho vùng đất này. Trong 6 tháng đầu năm, các điểm du lịch trên địa bàn đã đón hơn 2.200 lượt khách, trong đó có 245 lượt khách lưu trú, doanh thu đạt trên 460 triệu đồng. Con số chưa lớn nhưng cho thấy tiềm năng phát triển của ngành “công nghiệp không khói” khi nhu cầu trải nghiệm thiên nhiên và văn hóa bản địa ngày càng gia tăng.

Ông Đinh Công Hòa - Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Đài khẳng định: “Phát huy hiệu quả tiềm năng, lợi thế của địa phương, chúng tôi xác định không phát triển du lịch theo hướng tự phát mà đang từng bước xây dựng định hướng bài bản. Địa phương đã triển khai xây dựng Đề án phát triển du lịch; đồng thời xây dựng Đề án bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch cộng đồng giai đoạn 2026 - 2030. Cùng với việc số hóa thông tin quảng bá điểm đến, xã cũng tăng cường quản lý hoạt động kinh doanh tại các khu du lịch, nhất là khu vực suối Cỏi, nhằm bảo đảm cảnh quan, vệ sinh môi trường và an toàn cho du khách. Đây là những bước đi cần thiết để biến lợi thế thiên nhiên và văn hóa thành nguồn lực phát triển bền vững”.

Sự chuyển mình của Xuân Đài không chỉ thể hiện qua các chỉ số tăng trưởng mà còn được phản ánh ở chất lượng đời sống người dân. Toàn xã có 8/8 trường đạt chuẩn quốc gia; tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt 100%; công tác an sinh xã hội được thực hiện đầy đủ, kịp thời. Hạ tầng giáo dục, y tế, văn hóa tiếp tục được đầu tư; cải cách hành chính và chuyển đổi số có nhiều chuyển biến tích cực. Những kết quả ấy tạo nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và xây dựng nông thôn phát triển toàn diện.

Con đường phía trước của Xuân Đài vẫn còn nhiều việc phải làm, từ nâng cao chất lượng sản phẩm nông nghiệp, thu hút doanh nghiệp đầu tư, hoàn thiện hạ tầng du lịch đến giải quyết những tồn tại trong quản lý môi trường và dịch vụ. Tuy nhiên, hướng đi mà địa phương lựa chọn đã ngày càng rõ nét: Phát triển dựa trên những giá trị vốn có, không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng, không đánh mất bản sắc để đổi lấy sự phát triển ngắn hạn.

Mỗi vùng đất đều có một lợi thế riêng để bứt phá vươn mình. Với Xuân Đài, đó là màu xanh của đại ngàn, sự trù phú của đồng đất và kho tàng văn hóa giàu bản sắc của đồng bào Mường, Dao. Khi những tiềm năng ấy được khơi dậy bằng tư duy phát triển đúng hướng và sự đồng lòng của cấp ủy, chính quyền cùng Nhân dân, màu xanh sẽ không chỉ hiện hữu trên những triền núi hay cánh rừng, mà còn lan tỏa trong từng nếp nhà, từng bản làng, trở thành màu xanh của ấm no, của niềm tin và khát vọng vươn lên trên hành trình phát triển bền vững.