MiG-23 và F-4: Ai có lợi thế trong chiến tranh Trung Đông?

MiG-23 được Liên Xô phát triển chủ yếu như một tiêm kích đánh chặn tốc độ cao. Máy bay có radar, tên lửa không đối không và cánh cụp cánh xòe, cho phép đạt tốc độ khoảng Mach 2.

F-4 Phantom II của Mỹ lại có kích thước lớn hơn, 2 động cơ, radar mạnh và khả năng mang tải trọng vũ khí lớn. Khi 2 loại máy bay xuất hiện tại Trung Đông, cuộc đối đầu vì thế không đơn giản là câu chuyện "chiếc nào nhanh hơn".

Về tốc độ, MiG-23 có lợi thế. Thiết kế gọn và cánh cụp cho phép nó tăng tốc nhanh, phù hợp với nhiệm vụ đánh chặn. Trong một cuộc giao chiến mà MiG-23 chủ động tiếp cận rồi rút lui, tốc độ có thể trở thành yếu tố quan trọng.

Nhưng F-4 có ưu thế lớn về cảm biến và tải trọng. Radar của Phantom cho phép phi công phát hiện và theo dõi mục tiêu từ khoảng cách xa hơn trong nhiều điều kiện.

Máy bay cũng có thể mang nhiều tên lửa và nhiên liệu hơn, đồng thời duy trì khả năng chiến đấu trong thời gian dài hơn.

Đây là khác biệt quan trọng: MiG-23 được tối ưu nhiều hơn cho nhiệm vụ đánh chặn, còn F-4 có tính đa nhiệm cao. Phantom có thể vừa thực hiện nhiệm vụ không chiến vừa mang tải trọng lớn cho các cuộc tấn công mặt đất.

Ở cự ly gần, câu chuyện lại thay đổi. MiG-23 không phải một chiếc máy bay được tối ưu cho không chiến quần vòng như MiG-21. Trọng lượng lớn hơn và đặc tính khí động học của cánh biến đổi khiến khả năng cơ động phụ thuộc nhiều vào tốc độ và cấu hình cánh.

F-4 cũng không phải một tiêm kích nhỏ gọn, nhưng nó có động cơ mạnh và khả năng mang nhiều vũ khí. Yếu tố quan trọng nhất tại Trung Đông lại nằm ngoài bản thân chiếc máy bay: con người và hệ thống hỗ trợ.

Một MiG-23 có radar tốt đến đâu cũng khó phát huy nếu phi công được huấn luyện hạn chế hoặc hệ thống chỉ huy mặt đất không hiệu quả. Ngược lại, F-4 có thể tận dụng tối đa ưu thế khi được hỗ trợ bởi mạng lưới radar, kiểm soát không chiến và phi công có kinh nghiệm.

Lịch sử chiến đấu tại Trung Đông cũng cho thấy không thể lấy một vài cuộc chạm trán để kết luận tuyệt đối rằng MiG-23 hay F-4 vượt trội. Các quốc gia sử dụng chúng có trình độ huấn luyện, chiến thuật và điều kiện tác chiến rất khác nhau.

Vì vậy, nếu chỉ so thiết kế, MiG-23 có ưu thế về tốc độ và khả năng đánh chặn nhanh; F-4 có lợi thế về radar, tải trọng, thời gian hoạt động và tính đa nhiệm.

Cuộc đối đầu giữa MiG-23 và F-4 vì thế không phải cuộc đua giữa 2 chiếc máy bay, mà là cuộc đối đầu giữa 2 hệ thống tác chiến và 2 triết lý không chiến.