Minh bạch dòng tiền hộ kinh doanh

Người dân Hà Nội thanh toán bằng mã QR tại cửa hàng (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Sự vào cuộc quyết liệt của các ngân hàng thương mại với hệ sinh thái số toàn diện đang trở thành “bệ đỡ” quan trọng, giúp hàng triệu hộ kinh doanh tháo gỡ rào cản chi phí và thủ tục để tự tin bước vào môi trường kinh doanh hiện đại.

Gỡ rào cản chuyển đổi

Thực tế triển khai chính sách mới về hóa đơn điện tử, kê khai thuế và tách bạch tài khoản kinh doanh cho thấy, khó khăn lớn nhất của hộ kinh doanh không nằm ở quy định, mà ở khả năng thích ứng. Từ thói quen ghi chép thủ công, vận hành theo kinh nghiệm, việc chuyển sang quản lý bằng công cụ số khiến không ít hộ lúng túng, thậm chí e ngại.

Tại Hà Nội, chị Nguyễn Thu Thủy, chủ một quán ăn tại phường Ngọc Hà cho biết, ban đầu chị rất lo kê khai sai, dẫn đến bị xử phạt. Tuy nhiên, sau khi tham gia các buổi hướng dẫn trực tuyến của cơ quan thuế và được doanh nghiệp công nghệ hỗ trợ sử dụng phần mềm bán hàng, chị Thủy dần quen theo dõi doanh thu, tổng hợp số liệu và kê khai thuế điện tử. “Họ hướng dẫn từng bước nên khá dễ hiểu, làm rồi thấy không phức tạp như mình nghĩ”, chị Thủy chia sẻ.

Cùng tâm lý đó, anh Dương Ngọc Thịnh, hộ kinh doanh tạp hóa tại phường Hoàn Kiếm cho hay, những ngày đầu tiếp cận phần mềm và nộp thuế điện tử khá lúng túng. Khi cán bộ thuế hướng dẫn trực tiếp tại địa bàn, việc ghi nhận doanh thu và kê khai dần trở nên quen thuộc.

Trong bối cảnh đó, vai trò của các ngân hàng thương mại ngày càng rõ nét. Không chỉ cung cấp dịch vụ thanh toán, nhiều ngân hàng đã chủ động phối hợp cơ quan thuế triển khai các giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh ngay từ khâu vận hành ban đầu.

Theo Giám đốc phân khúc khách hàng hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ của PVcomBank Nguyễn Văn Đại, khó khăn lớn nhất hiện nay là chi phí đầu tư ban đầu và tâm lý e ngại thủ tục. Để tháo gỡ, ngân hàng đã triển khai hàng loạt giải pháp đồng bộ như tặng phần mềm bán hàng, miễn phí hóa đơn điện tử, chữ ký số trong thời gian đầu; hỗ trợ lắp đặt thiết bị thanh toán, kết nối trực tiếp với hệ thống cơ quan thuế để nộp thuế điện tử thuận tiện. Đáng chú ý, mới đây, PVcomBank đã ký kết với cơ quan thuế tại 22 địa phương triển khai các giải pháp hỗ trợ kê khai, nộp thuế điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt. Thông qua kết nối này, hộ kinh doanh có thể thực hiện đồng thời các nghiệp vụ tài chính và nghĩa vụ thuế trên cùng một nền tảng.

Nhiều ngân hàng lớn như Agribank, BIDV, VPBank, MB, MSB… cũng đã phát triển các hệ sinh thái số tích hợp, cho phép hộ kinh doanh quản lý bán hàng, theo dõi dòng tiền, xuất hóa đơn điện tử và thực hiện nghĩa vụ thuế ngay trên ứng dụng ngân hàng.

Minh bạch dòng tiền - Nâng tầm hộ kinh doanh

Nếu trước đây, hoạt động của hộ kinh doanh chủ yếu dựa trên kinh nghiệm và dòng tiền “phi chính thức”, thì nay, yêu cầu tách bạch tài khoản và kê khai thuế đang buộc khu vực này phải thay đổi theo hướng minh bạch hơn. Theo Thông tư số 25/2025/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung Thông tư số 17/2024/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về mở và sử dụng tài khoản thanh toán, từ ngày 1/3/2026, tài khoản ngân hàng phục vụ sản xuất, kinh doanh của hộ kinh doanh phải được mở và sử dụng đúng với tên trên Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh.

Đồng thời, Quyết định số 3389/QĐ-BTC của Bộ Tài chính quy định các hộ có doanh thu từ 200 triệu đồng/năm trở lên thuộc diện kê khai thuế bắt buộc phải có tài khoản ngân hàng riêng từ đầu năm 2026. Đây không chỉ là yêu cầu pháp lý, mà còn là bước đi quan trọng nhằm chuẩn hóa dữ liệu tài chính.

Đại diện PVcomBank cho biết, những hộ kinh doanh có dòng tiền minh bạch, giao dịch ổn định qua ngân hàng có thể được cấp hạn mức tín dụng lên tới 36 tháng với thủ tục đơn giản hơn và lãi suất ưu đãi hơn.

Theo giới chuyên gia, khi dữ liệu tài chính được số hóa và chuẩn hóa, hộ kinh doanh không chỉ đáp ứng yêu cầu quản lý thuế mà còn hình thành “hồ sơ tín dụng sống” - yếu tố quan trọng để mở rộng quy mô và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Hiện nay, nhiều ngân hàng đã tích hợp các công cụ phân tích dòng tiền, quản lý doanh thu theo thời gian thực, giúp hộ kinh doanh chuyển từ “ghi chép” sang “quản trị”. Đây là bước chuyển mang tính nền tảng, tạo tiền đề cho sự chuyên nghiệp hóa.

Tiến sĩ Châu Đình Linh (Trường đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh) nhấn mạnh, quy định mới là cơ hội để hộ kinh doanh chuyển mình sang mô hình chuyên nghiệp. Nhưng để lộ trình này diễn ra suôn sẻ vào năm 2026, cần có sự phối hợp đồng bộ hơn nữa giữa ngành thuế, ngân hàng và các hiệp hội ngành nghề trong việc phổ cập kỹ năng số cho các hộ kinh doanh.

Ngoài ra, việc chuẩn hóa tài khoản và minh bạch hóa dòng tiền không nên được nhìn nhận như một áp lực hành chính thuần túy. Công nghệ và chính sách chỉ là điều kiện cần. Yếu tố quyết định vẫn là sự thay đổi tư duy của chính người kinh doanh. Trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng yêu cầu cao về minh bạch và chuẩn hóa, việc chậm thích ứng không chỉ khiến hộ kinh doanh mất đi cơ hội tiếp cận vốn, mà còn có nguy cơ bị thu hẹp thị phần. Ngược lại, những hộ chủ động tận dụng sự đồng hành của ngân hàng để xây dựng hệ thống quản trị bài bản sẽ có lợi thế rõ rệt trong cạnh tranh.