Minh bạch thị trường để thu hút dòng vốn xanh

TPHCM cần lượng lớn vốn xanh để phát triển hệ thống tàu điện. Ảnh: S.X.

Nhu cầu vốn và bài toán chuẩn hóa thị trường

Cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 đang đặt Việt Nam trước nhu cầu huy động nguồn lực tài chính chưa từng có. Theo nhiều tính toán, nền kinh tế cần khoảng 700 tỷ USD cho lộ trình chuyển đổi năng lượng, phát triển hạ tầng xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu. Con số này vượt xa khả năng của ngân sách nhà nước, đồng nghĩa dòng vốn tư nhân và vốn quốc tế sẽ đóng vai trò quyết định.

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân - Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TPHCM (VIFC-HCMC) cho hay, quy mô vốn Việt Nam cần cho chuyển đổi xanh thậm chí lớn hơn nhiều thị trường mới nổi khác bởi đây không chỉ là câu chuyện phát triển kinh tế mà còn gắn với ứng phó biến đổi khí hậu. Theo ông Huân, nhu cầu vốn hiện diện ở hầu hết các lĩnh vực trọng điểm như: năng lượng, năng lượng tái tạo và hàng loạt dự án xanh trong lĩnh vực hàng không, hàng hải, cảng biển, logistics... Đây đều là những lĩnh vực có khả năng thu hút vốn quốc tế nếu đáp ứng các chuẩn mực về môi trường, quản trị và minh bạch theo thông lệ quốc tế. Riêng nguồn vốn cần để phát triển hệ thống Metro cho TPHCM đã lên đến 30 tỷ USD.

Giới chuyên gia cũng nhận định, tiềm năng đầu tư vào thị trường Việt Nam rất lớn, song muốn hút vốn xanh cần đảm bảo nhiều yếu tố. Ông Nguyễn Hữu Hiệu - Tổng Giám đốc FiinGroup khẳng định, dòng vốn luôn đi theo niềm tin, còn niềm tin được xây dựng bằng chất lượng dữ liệu, tính minh bạch và các đánh giá độc lập. “Thách thức của Việt Nam hiện nay không nằm ở việc tìm kiếm nguồn vốn xanh, mà là chuẩn bị các dự án có tính khả thi tài chính, có rủi ro được nhận diện đầy đủ và chứng minh được khả năng tạo dòng tiền. Đây cũng là giá trị mà VIFC-HCMC có thể tạo ra thông qua việc xây dựng hạ tầng thị trường, giúp chuyển hóa tiềm năng xanh của Việt Nam thành các cơ hội đầu tư đáp ứng yêu cầu của các quỹ quốc tế” – ông Hiệu nói.

Thực tế, nhiều động thái hợp tác đã được triển khai nhằm xây dựng nền tảng cho thị trường tài chính xanh. Nam A Bank và Quỹ Đầu tư Thụy Sĩ cho các thị trường mới nổi vừa ký kết thỏa thuận đối tác chiến lược với kỳ vọng mở ra nguồn vốn ngoại dài hạn cho các dự án chuyển đổi xanh và phát triển bền vững tại Việt Nam. Trong khi đó, FiinGroup trao ý định thư hợp tác với VIFC-HCMC nhằm phát triển hạ tầng thị trường và hệ sinh thái dịch vụ tài chính. Hai bên dự kiến phối hợp phát triển dữ liệu tài chính, xếp hạng tín nhiệm, đánh giá độc lập và kết nối các cơ hội đầu tư với dòng vốn quốc tế.

Minh bạch để đón dòng vốn tỷ USD

Chia sẻ kinh nghiệm về việc thu hút vốn xanh, ông Paul Xavier - Cán bộ Chương trình, Tổ chức Tài chính Quốc tế - IFC (World Bank) cho rằng, điều quan trọng nhất để thu hút các nhà đầu tư toàn cầu là xây dựng được niềm tin thông qua tính minh bạch, sự ổn định của chính sách và cam kết đồng hành lâu dài. Ở góc độ tư vấn quốc tế, bà Trương Hạnh Linh - đại diện KPMG Việt Nam và Campuchia nhấn mạnh, khoảng cách lớn nhất hiện nay nằm giữa các cam kết và dự án có thể đầu tư. Nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế cũng như xây dựng hệ thống dữ liệu minh bạch. Việt Nam đã ban hành nhiều nghị quyết, nghị định liên quan đến tài chính xanh, tuy nhiên cần hướng dẫn thực thi cụ thể hơn để tạo sự thống nhất trên thị trường. Giới chuyên gia khẳng định, việc thành lập VIFC-HCMC là bước đi quan trọng giúp Việt Nam tiến gần hơn đến mục tiêu trở thành trung tâm tài chính xanh của khu vực. Tuy nhiên, câu hỏi lớn vẫn là các dự án đã đủ sẵn sàng để gọi vốn hay chưa. Thực tế, nhiều dự án có hiệu quả thương mại nhưng chưa đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về đánh giá rủi ro môi trường - xã hội nên chưa thể tiếp cận các nguồn tài chính xanh.

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân cho biết, VIFC-HCMC đang từng bước thiết lập mạng lưới hợp tác với nhiều trung tâm tài chính quốc tế, trong đó có Sở Giao dịch chứng khoán London cùng nhiều đối tác khác nhằm hình thành các kênh huy động vốn xuyên biên giới. Theo ông Huân, trong ba năm tới, Việt Nam cần tập trung lấp đầy những khoảng trống chiến lược như chuẩn bị dự án, hoàn thiện cơ chế kết nối dòng vốn quốc tế và nâng cao năng lực hấp thụ vốn xanh. Đây sẽ là những điều kiện tiên quyết để các dòng vốn quốc tế có thể được giải ngân hiệu quả vào các dự án chuyển đổi xanh. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng đang sở hữu nhiều lợi thế để gia tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư quốc tế. Ông Huân cho biết, hệ sinh thái của VIFC-HCMC được xây dựng dựa trên các ngành chuyển đổi của nền kinh tế, kết hợp với lợi thế về chi phí cạnh tranh, quy mô thị trường và chính sách ưu đãi. Đáng chú ý, chính sách miễn thuế thu nhập cá nhân đến năm 2030, sau đó áp dụng mức thuế 10% (thấp hơn mức phổ biến khoảng 15% tại nhiều quốc gia) nên được kỳ vọng sẽ thu hút thêm các chuyên gia tài chính và nhà đầu tư quốc tế đến làm việc, đầu tư tại Việt Nam.

Muốn thu hút vốn xanh, Việt Nam không thể chỉ đi tìm nguồn vốn, mà phải chuẩn bị một thị trường đủ chuẩn để dòng vốn tự tìm đến. Cạnh tranh thu hút vốn xanh giữa các quốc gia không còn nằm ở những lời cam kết, mà ở mức độ sẵn sàng của thị trường. Khi khung pháp lý, dữ liệu, tiêu chuẩn dự án và cơ chế chia sẻ rủi ro được hoàn thiện, Việt Nam có cơ hội tiếp cận những dòng vốn hàng trăm tỷ USD và tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh và bền vững.