Minh bạch tổng chi phí xuất cảnh, hoàn thiện cơ chế bảo hộ lao động

Làm rõ các khoản chi phí của người lao động khi đi làm việc ở nước ngoài

Đánh giá cao việc dự thảo Luật đã quy định mức trần tiền dịch vụ cũng như không cho phép thu tiền môi giới từ người lao động, đại biểu Chu Lương Trí đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét tổng chi phí thực tế người lao động phải bỏ ra trước khi xuất cảnh, thay vì chỉ kiểm soát từng khoản riêng lẻ.

Đại biểu kiến nghị bổ sung quy định trong nghị định hướng dẫn thi hành luật về việc người lao động phải được cung cấp một bảng tổng hợp đầy đủ các khoản chi phí trước khi ký hợp đồng. Bảng danh mục này bao gồm tiền dịch vụ, đào tạo, visa, khám sức khỏe, vé máy bay, tiền ký quỹ cùng các khoản hợp pháp khác. Đồng thời, pháp luật không được cho phép việc chia nhỏ hoặc thay đổi tên gọi các khoản thu nhằm mục đích vượt mức quy định.

ĐBQH Chu Lương Trí (Quảng Ninh) tham gia thảo luận tại hội trường. Ảnh: Quang Khánh

Liên quan đến các chủ thể được phép đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, dự thảo hiện quy định đây là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, chỉ doanh nghiệp Việt Nam có giấy phép mới được thực hiện. Đối với đơn vị sự nghiệp, dự thảo quy định chỉ đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Bộ, cơ quan ngang Bộ mới được giao nhiệm vụ. Trong khi đó, tại quy định chuẩn bị nguồn lao động, dự thảo cho phép doanh nghiệp dịch vụ trực tiếp hoặc hợp tác, liên kết với các cơ sở giáo dục nhằm đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề, ngoại ngữ cho người lao động.

Từ cơ sở quy định này, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu mở rộng phạm vi chủ thể được tham gia hoạt động đưa người đi làm việc ở nước ngoài đối với các cơ sở giáo dục, cơ sở đào tạo khi những đơn vị này đã có vai trò trong việc chuẩn bị nguồn nhân lực. Việc mở rộng, đa dạng hóa các chủ thể tham gia nếu được quản lý chặt chẽ có thể tạo thêm sự cạnh tranh về chất lượng dịch vụ, mở rộng cơ hội việc làm, góp phần giảm chi phí cho người lao động. Nguyên tắc thực hiện là vừa mở rộng cơ hội, nâng cao tính cạnh tranh, vừa bảo đảm kiểm soát chặt chẽ chất lượng, quyền lợi của người lao động.

Chủđộngbảovệthựctập sinh, siếtchặtkỷluật lao động

Về vấn đề bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động, đại biểu chỉ ra hiện tượng người lao động Việt Nam được đưa ra nước ngoài dưới hình thức thực tập sinh, đào tạo kỹ năng nghề nhưng công việc, thời gian làm việc, trách nhiệm thực tế không có sự khác biệt đáng kể so với lao động chính thức. Việc quyền lợi của người lao động không tương xứng với công việc thực tế đòi hỏi sự quan tâm giải quyết cả dưới góc độ pháp lý, bảo hộ công dân.

Đại biểu đề nghị dự thảo Luật tiếp tục làm rõ hơn trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức đưa người lao động đi, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài trong việc theo dõi, tiếp nhận phản ánh, hỗ trợ, phối hợp với cơ quan có thẩm quyền của nước tiếp nhận. Mặc dù, Việt Nam không thể thay thế pháp luật của nước sở tại, việc thiết lập cơ chế bảo hộ chủ động, kịp thời, thực chất đối với công dân Việt Nam ở nước ngoài là cần thiết.

Đối với cơ chế phối hợp xử lý người Việt Nam vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong thời gian làm việc ở nước ngoài, đại biểu lưu ý thực tế thời gian qua có những trường hợp vi phạm pháp luật nước sở tại với các hành vi nghiêm trọng, có tổ chức như trộm cắp, ma túy, cờ bạc, mại dâm, buôn bán hoặc kinh doanh trái phép. Những hành vi này không chỉ gây thiệt hại cho chính người vi phạm mà còn ảnh hưởng đến hình ảnh người Việt Nam, uy tín của hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài.

Nhằm giải quyết vấn đề, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung cơ chế phối hợp tư pháp, cơ chế xử lý tương thích giữa Việt Nam với nước tiếp nhận đối với những trường hợp vi phạm nghiêm trọng. Nguyên tắc chung là người vi phạm phải được xử lý nghiêm minh; trường hợp thuộc thẩm quyền nước sở tại thì xử lý tại nước sở tại; trường hợp pháp luật, điều ước quốc tế, sự thỏa thuận giữa hai nước cho phép thì nghiên cứu cơ chế dẫn độ, chuyển giao hoặc tiếp nhận người phạm tội về Việt Nam để xử lý theo thẩm quyền. Song song đó, cần tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp, tổ chức phái cử trong việc tuyên truyền, giáo dục pháp luật, phòng ngừa vi phạm, phối hợp với cơ quan có thẩm quyền khi phát sinh vụ việc.