'Mở cánh cửa' hòa nhập cho trẻ tự kỷ

Tư vấn, can thiệp cho trẻ tại Trung tâm Giáo dục chuyên biệt Bầu Trời Xanh Vạn Lộc.

Sau hơn 1 tháng nghỉ hè, cậu bé Nguyễn Nhật Minh (tên nhân vật đã thay đổi), 5 tuổi, ở xã Vạn Lộc vẫn đều đặn đến Trung tâm Giáo dục chuyên biệt Bầu Trời Xanh Vạn Lộc để tham gia các buổi can thiệp. Được chẩn đoán RLPTK từ khi hơn 3 tuổi, Minh từng rất ít giao tiếp, hiếm khi phản hồi khi được gọi tên và thường thu mình trong thế giới riêng. Gần 2 năm kiên trì can thiệp, em đã có nhiều tiến bộ. Qua các giờ học ngôn ngữ, kỹ năng tương tác và hoạt động nhóm, Minh biết chờ đến lượt, chủ động gọi cô giáo, chơi cùng các bạn và mạnh dạn thể hiện cảm xúc. Với gia đình, mỗi thay đổi dù nhỏ đều tiếp thêm niềm tin để đồng hành cùng con, hướng tới ngày em tự tin bước vào lớp 1.

Là một trong những cơ sở can thiệp sớm cho trẻ RLPTK và trẻ có nhu cầu giáo dục đặc biệt trên địa bàn tỉnh, Trung tâm Nghiên cứu ứng dụng tâm lý - giáo dục Bầu Trời Xanh đã đồng hành cùng nhiều gia đình trong hành trình giúp trẻ phát triển và hòa nhập cộng đồng. Với hơn 12 năm hoạt động, trung tâm xây dựng chương trình can thiệp cá nhân hóa dựa trên đánh giá năng lực của từng trẻ, kết hợp phát triển ngôn ngữ, kỹ năng sống, vận động và tương tác xã hội. Bên cạnh can thiệp, trung tâm còn tư vấn, hướng dẫn phụ huynh nhằm tăng cường sự phối hợp giữa gia đình và giáo viên. Hiện, trung tâm có 5 cơ sở tại các phường Quảng Phú, Sầm Sơn và các xã Kim Tân, Hồi Xuân, Vạn Lộc, tạo điều kiện để nhiều trẻ được tiếp cận dịch vụ can thiệp ngay tại địa phương.

Bà Trần Thị Dung, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu ứng dụng tâm lý - giáo dục Bầu Trời Xanh, cho biết: “Mỗi trẻ tự kỷ đều có khả năng phát triển nếu được phát hiện sớm, can thiệp đúng phương pháp và nhận được sự đồng hành của gia đình, nhà trường, cộng đồng. Mục tiêu của chúng tôi là giúp các em từng bước tự tin hòa nhập với cuộc sống”.

Với chức năng tiếp nhận, tư vấn và hỗ trợ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, Trung tâm Công tác xã hội - Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh Thanh Hóa luôn chú trọng nâng cao năng lực cho đội ngũ làm công tác hỗ trợ trẻ RLPTK. Những năm gần đây, trung tâm thường xuyên tổ chức các lớp bồi dưỡng về sàng lọc, đánh giá, can thiệp sớm; đồng thời tăng cường truyền thông, tư vấn cho phụ huynh, kết nối nguồn lực và phối hợp với ngành y tế, giáo dục để hỗ trợ trẻ ngay từ cộng đồng. Qua đó, đội ngũ cán bộ được cập nhật kiến thức, kỹ năng chuyên môn, góp phần giúp trẻ được phát hiện sớm, can thiệp kịp thời và nâng cao cơ hội hòa nhập.

Tại Bệnh viện Nhi Thanh Hóa đã triển khai khám, sàng lọc và tư vấn cho trẻ có dấu hiệu RLPTK, đồng thời hướng dẫn phụ huynh phương pháp can thiệp phù hợp ngay từ giai đoạn đầu. Theo các bác sĩ, phát hiện càng sớm thì khả năng cải thiện kỹ năng giao tiếp, nhận thức và hòa nhập của trẻ càng cao. Điều đáng mừng là ngày càng nhiều phụ huynh chủ động đưa con đi khám khi nhận thấy những dấu hiệu bất thường, thay vì giấu kín hay mặc cảm như trước đây... Cùng với đó, nhiều trường học cũng sẵn sàng tiếp nhận trẻ để các em cùng hòa nhập, đồng thời xây dựng kế hoạch hỗ trợ phù hợp với từng em thay vì áp dụng một khuôn mẫu chung.

Tuy nhiên, con đường phía trước vẫn còn nhiều khó khăn. Không phải địa phương nào cũng có đủ dịch vụ can thiệp chuyên sâu; số lượng giáo viên được đào tạo bài bản về giáo dục hòa nhập còn hạn chế, trong khi nhiều gia đình vẫn phải gánh chi phí điều trị và đồng hành cùng con trong thời gian dài. Hòa nhập vì thế không chỉ là việc đưa trẻ đến trường, mà còn là tạo dựng một môi trường để các em được lắng nghe, được tôn trọng và có cơ hội phát triển theo khả năng của mình. Bởi, một đứa trẻ tự kỷ có thể mất nhiều thời gian hơn để nói một câu hoàn chỉnh, kết bạn hay thích nghi với lớp học. Nhưng khi được đồng hành đúng cách, các em vẫn có thể trưởng thành, học tập và đóng góp cho cộng đồng.

Mỗi đứa trẻ tự kỷ đều có một nhịp phát triển riêng. Khi được phát hiện sớm, can thiệp đúng cách và sống trong sự yêu thương của gia đình, nhà trường cùng cộng đồng, các em sẽ có thêm cơ hội bước qua rào cản để hòa nhập. “Mở cánh cửa” ấy không chỉ là trách nhiệm của một cá nhân hay một đơn vị, mà là sự chung tay của toàn xã hội.