Lời kể của nữ giáo sư từng nản lòng ở đại học thổi bùng tranh luận về giáo dục

TRUNG QUỐC - Chia sẻ của nhà toán học Vương Hồng - người phụ nữ Trung Quốc đầu tiên giành Huy chương Fields - về quãng thời gian từng mất tự tin khi học đại học đang làm dấy lên cuộc tranh luận về môi trường giáo dục và nghiên cứu ở nước này.

Nhiều học sinh, sinh viên Trung Quốc cho biết họ nhìn thấy chính mình trong câu chuyện của nhà toán học 35 tuổi, qua đó đặt câu hỏi về khả năng nuôi dưỡng tài năng của hệ thống giáo dục hiện nay.

Ngày 23/7, Vương Hồng (Wang Hong) cùng nhà toán học Đặng Vũ (Deng Yu, 37 tuổi) nằm trong bốn người được trao Huy chương Fields - giải thưởng danh giá nhất thế giới trong lĩnh vực toán học.

Sau lễ trao giải, Vương Hồng chia sẻ bà từng đánh mất sự tự tin khi học tại Đại học Bắc Kinh và chỉ lấy lại niềm tin sau khi sang Pháp tiếp tục học tập.

Từng mất tự tin khi học đại học

Theo hồ sơ giới thiệu đăng trên Guangxi Daily, khi còn học trung học, Vương Hồng xem toán học là "nơi trú ẩn của tâm hồn".

Tuy nhiên, mọi thứ thay đổi khi bà nhập học Đại học Bắc Kinh năm 16 tuổi.

"Khi vào đại học, toán học bỗng trở nên rất khó. Tôi phải rất nỗ lực và kỷ luật mới có thể theo học và quá trình ấy kéo dài nhiều năm. Có lúc tôi cảm thấy khá nản lòng", bà chia sẻ trong cuộc phỏng vấn với Quỹ Simons (Mỹ).

Trong một cuộc phỏng vấn khác với Trường Bách khoa Paris (École Polytechnique), Vương Hồng cho biết quãng thời gian học tập tại Pháp là bước ngoặt lớn.

Vương Hồng cho biết quãng thời gian học tại Pháp là bước ngoặt lớn khi lần đầu nhận ra mình không phải tự giải quyết mọi vấn đề một mình mà luôn có người sẵn sàng hỗ trợ. Nhờ đó, bà trở nên kiên nhẫn, bớt căng thẳng và dần có thể tự giải quyết hầu hết các bài toán.

Nhà toán học Trung Quốc Vương Hồng, 35 tuổi, nhận Huy chương Fields tại Đại hội Toán học Quốc tế ở Philadelphia (Mỹ) hồi tháng 7. Ảnh: New Fortune Times

Nhà toán học Trung Quốc Vương Hồng, 35 tuổi, nhận Huy chương Fields tại Đại hội Toán học Quốc tế ở Philadelphia (Mỹ) hồi tháng 7. Ảnh: New Fortune Times

Sinh ra tại Quảng Tây, Vương Hồng tốt nghiệp ĐH Bắc Kinh năm 2011, học tiếp tại Pháp rồi nhận bằng tiến sĩ của MIT năm 2019. Hiện bà là giáo sư tại Viện Courant thuộc ĐH New York (Mỹ), đồng thời công tác tại Viện Nghiên cứu Khoa học Cao cấp (IHÉS) ở Pháp.

Chia sẻ chạm đến nhiều người trẻ

Theo SCMP, phát biểu của Vương Hồng nhanh chóng gây tiếng vang trên mạng xã hội Trung Quốc. Từ khóa "nản lòng" trở thành chủ đề được bàn luận sôi nổi.

Nhiều người cho biết họ từng rơi vào trạng thái nghi ngờ bản thân sau nhiều năm học tập chăm chỉ trong môi trường mà thành công chủ yếu được đo bằng thành tích và kết quả có thể đo đếm.

Một nghiên cứu sinh tiến sĩ viết trên mạng xã hội rằng cô cảm thấy nhẹ nhõm khi nghe câu chuyện của Vương Hồng. "Cảm ơn Vương Hồng. Nhờ chị, tôi nhận ra mình cũng có quyền cảm thấy nản lòng", nữ nghiên cứu sinh viết.

"Hệ thống đánh giá gần như chỉ coi trọng những kết quả có thể đo lường và rồi tôi cũng dần chấp nhận điều đó. Niềm vui từng có khi khám phá kiến thức mới hay suy nghĩ về những ý tưởng mới không còn được xem là điều có giá trị", cô chia sẻ.

Theo nữ nghiên cứu sinh, các giảng viên vẫn hỗ trợ sinh viên về công bố khoa học, định hướng nghề nghiệp và kết nối học thuật, nhưng áp lực nghiên cứu, giảng dạy và đánh giá khiến họ không còn nhiều thời gian hướng dẫn chuyên môn, trao đổi học thuật với sinh viên.

Tranh luận về cách nuôi dưỡng nhân tài

Những chia sẻ của Vương Hồng một lần nữa thổi bùng cuộc tranh luận kéo dài nhiều năm.

Dù đào tạo nhiều học sinh xuất sắc, không ít ý kiến cho rằng môi trường học thuật ở Trung Quốc vẫn chưa tạo đủ không gian để nuôi dưỡng tài năng.

Một tài khoản mạng xã hội nhận xét Vương Hồng may mắn vì cuối cùng đã tìm được môi trường học tập phù hợp.

"Nhưng còn bao nhiêu tài năng nở muộn đã bỏ cuộc trước khi có cơ hội phát huy hết khả năng? Có lẽ điều cần hỏi không phải là họ đã cố gắng đủ hay chưa, mà là liệu chúng ta có đang dùng những tiêu chuẩn quá hẹp để đánh giá tài năng hay không", người này viết.

Ông Tống Xuân Vĩ, giáo sư tại Khoa Toán, Đại học Bắc Kinh - người từng giảng dạy Vương Hồng - cho rằng các nhà nghiên cứu trẻ hiện phải chịu áp lực "vượt qua hết vòng đánh giá này đến vòng đánh giá khác", trong khi nhiều tiêu chí lại không liên quan trực tiếp đến chất lượng nghiên cứu.

Trao đổi với báo The Beijing News, ông cho biết nếu không vượt qua các đợt đánh giá này, nhiều nhà nghiên cứu trẻ có thể mất vị trí học thuật. Điều đó khiến họ ưu tiên các nghiên cứu cho kết quả nhanh, thay vì theo đuổi những công trình dài hạn.

"Khi phải chịu quá nhiều áp lực, dù rất nỗ lực, họ cũng khó đạt được trạng thái tốt nhất. Họ giống như đang bị thúc bằng roi, chứ không phải làm khoa học từ động lực nội tại", ông nói.

Thành công ở nước ngoài cũng gợi nhiều suy nghĩ

Nhà báo Hồ Tích Tiến (Hu Xijin), cựu Tổng biên tập báo Global Times, cho rằng không nên nhìn câu chuyện của Vương Hồng đơn thuần như sự đối lập giữa giáo dục trong nước và giáo dục nước ngoài.

Theo ông, có hai cách nhìn: Một bên cho rằng Vương Hồng chỉ phát huy hết tiềm năng sau khi ra nước ngoài; bên kia cho rằng nền tảng đào tạo ở Đại học Bắc Kinh mới là tiền đề cho thành công của bà.

Ông cũng cho rằng việc cả Vương Hồng và Đặng Vũ đều học đại học ở Trung Quốc nhưng đạt những bước ngoặt quan trọng trong sự nghiệp ở nước ngoài khiến nhiều người cảm thấy tiếc nuối.

Đặng Vũ cũng học tại Đại học Bắc Kinh trước khi sang Mỹ và hiện là giáo sư toán học tại Đại học Chicago.

"Nhiều người hy vọng một ngày nào đó, các trường đại học Trung Quốc như Đại học Bắc Kinh có thể trực tiếp đào tạo những chủ nhân Huy chương Fields hay các nhà khoa học tầm giải Nobel ngay trong nước", ông Hồ Tích Tiến viết.

Hoàng Linh

Nguồn VietnamNet: https://vietnamnet.vn/loi-ke-cua-nu-giao-su-tung-nan-long-o-dai-hoc-thoi-bung-tranh-luan-ve-giao-duc-2541650.html