Mở cơ hội tiếp cận nhà ở cho người thu nhập thấp

Gần 3.800 căn hộ tại khu tái định cư Thủ Thiêm (phường An Khánh) bỏ hoang nhiều năm, do vướng công tác đấu giá. Ảnh: Hồng Phúc

Doanh nghiệp chờ cơ chế tháo gỡ

Chia sẻ về những khó khăn của doanh nghiệp (DN) đầu tư vào dự án bất động sản (BĐS), nhất là dự án nhà ở xã hội (NƠXH) hiện nay, ông Lê Hoàng Châu - Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) cho biết, toàn thành phố sau sắp xếp 2 cấp còn khoảng 838 dự án, khu đất đang gặp khó khăn, vướng mắc thuộc nhiều nhóm lĩnh vực khác nhau. Trong số này, có 265 dự án đầu tư tư nhân, 13 dự án PPP, 28 dự án DN nhà nước, 116 dự án đầu tư công, cùng nhiều tài sản công, cơ sở nhà đất và các trường hợp “vướng mắc” do liên quan đến công tác thanh tra, kiểm tra.

Đại diện Hiệp hội BĐS TPHCM cũng thừa nhận, dù nhiều dự án nhà ở đã được xếp vào nhóm “đã cơ bản tháo gỡ” hoặc “đã có chỉ đạo tháo gỡ”, thế nhưng thực tế vẫn chưa được xử lý dứt điểm, dẫn đến thi công kéo dài. Theo ước tính của HoREA, hiện nay có trên 300 trường hợp dự án thuộc nhóm này, chiếm khoảng 36% tổng số dự án tồn đọng đã được thống kê của thành phố.

Liên quan đến các vướng mắc của nhiều chủ đầu tư dự án nhà ở, bà Nguyễn Nam Phương, đại diện Công ty TNHH MTV Lan Anh cho biết, DN này đã hoạt động trong lĩnh vực BĐS hơn 20 năm tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu cũ, trong đó có một số dự án đã hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, đưa vào sử dụng. Tuy nhiên, DN hiện gặp nhiều khó khăn do các vướng mắc kéo dài liên quan đến thuế và quy hoạch. Theo bà Phương, một số dự án đã nộp hồ sơ từ năm 2021 nhưng việc xác định tiền sử dụng đất vẫn chưa hoàn tất sau 4-5 năm. Một số dự án khác cũng bị ảnh hưởng bởi các quy hoạch cây xanh, khiến quá trình triển khai bị đình trệ. "DN mong các cơ quan chức năng sớm tháo gỡ vướng mắc để dự án được tiếp tục triển khai, qua đó duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh và bảo đảm việc làm cho người lao động" - bà Phương đề xuất.

Là DN chuyên phát triển các dự án NƠXH nhiều năm qua, ông Trương Anh Tuấn - đại diện Tập đoàn Hoàng Quân cũng cho biết, nhiều dự án của DN cho đến nay vẫn trong tình trạng "đóng băng" do vướng mắc pháp lý. Một số dự án đã kéo dài hơn 5 năm chưa được giải quyết, ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động và khả năng phục hồi của DN.

Nhu cầu về nhà ở rất lớn

Nhu cầu NƠXH trên địa bàn TPHCM hiện nay khoảng 1 triệu căn hộ. Số liệu khảo sát của Liên đoàn Lao động thành phố cho thấy, khoảng 90% công nhân, người lao động có nhu cầu thuê nhà. Đây là nhóm đối tượng chịu tác động mạnh nhất từ tình trạng giá nhà liên tục tăng cao trong nhiều năm qua.

Về vấn đề này, ông Phan Trần Huy Hùng - Phó Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật xây dựng TPHCM nhận định, giá nhà tăng nhanh đã làm thay đổi hành vi lựa chọn nơi ở của người dân, đặc biệt là người lao động và người có thu nhập trung bình thấp. Theo ông Hùng, nếu giao thông là hệ tuần hoàn của đô thị thì nhà ở cho thuê chính là yếu tố quan trọng giúp duy trì và tái tạo nguồn nhân lực. “Một đô thị phát triển bền vững không chỉ được đo bằng giá trị BĐS hay chiều cao công trình mà còn bằng khả năng giúp người dân có thể sống, làm việc và gắn bó lâu dài với thành phố” - ông Hùng nhấn mạnh.

Ở góc độ DN, ông Nguyễn Quang Thanh - Phó Tổng Giám đốc Công ty Đầu tư tài chính nhà nước TPHCM (HFIC) cho rằng, chính sách hỗ trợ lãi suất hiện hành với mức vay tối đa 200 tỷ đồng/dự án trong 7 năm vẫn chưa đủ hấp dẫn. HFIC đề xuất nâng mức vay được hỗ trợ lên 300 tỷ đồng/dự án, kéo dài thời gian hỗ trợ lên 10 năm để giảm áp lực tài chính cho DN.

Chủ tịch HoREA Lê Hoàng Châu kiến nghị hàng loạt chính sách ưu đãi tương tự NƠXH đối với dự án nhà ở cho thuê giá phù hợp. Trong đó, đáng chú ý là đề xuất miễn tiền sử dụng đất, miễn tiền thuê đất trong toàn bộ vòng đời dự án; giảm 70% thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập DN; đồng thời, áp dụng cơ chế tín dụng dài hạn với lãi suất ưu đãi. Bởi theo ông Châu, chỉ khi chi phí đầu vào giảm đáng kể thì giá thuê mới có thể phù hợp với khả năng chi trả của người lao động.

Mở “luồng xanh” cho nhà ở cho thuê

Về định hướng lâu dài tạo nguồn cung về nhà ở cho người có thu nhập thấp, ông Nguyễn Công Vinh - Phó Chủ tịch UBND TPHCM cho biết, thành phố xác định giai đoạn 2026 - 2030 sẽ tạo lập khoảng 50.000 căn NƠXH cho thuê, đồng thời, nghiên cứu chuyển đổi một phần quỹ nhà tái định cư và tài sản công dôi dư sang mục đích nhà ở cho thuê nhằm tối ưu hóa nguồn lực. Theo ông Vinh, TPHCM đang hướng tới việc hình thành hệ sinh thái nhà ở cho thuê hiện đại, bền vững, đáp ứng nhu cầu của chuyên gia, công nhân, sinh viên và người lao động.

Về phía Sở Xây dựng TPHCM đang được giao quản lý hơn 13.600 căn hộ, phòng cho thuê cùng khoảng 41.000 chỗ ở sinh viên và tỷ lệ khai thác gần như tuyệt đối. Điều này cho thấy, nhu cầu thuê nhà trên địa bàn là rất lớn. Do đó, để hiện thực hóa mục tiêu phát triển 50.000 căn nhà ở cho thuê, thành phố phải triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó có đầu tư công các dự án nhà ở cho thuê, thành lập quỹ nhà ở cho thuê, chuyển đổi quỹ nhà tái định cư chưa sử dụng và mở rộng các chính sách hỗ trợ DN.

Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được khẳng định thành phố sẽ dành những điều kiện thuận lợi nhất để phát triển NƠXH và nhà ở cho thuê. Ông Được cho rằng, thị trường hiện tồn tại nghịch lý khi khoảng 70% nguồn cung là nhà ở cao cấp, trong khi NƠXH và nhà ở phù hợp với người thu nhập thấp lại rất hạn chế. Theo ông Được, TPHCM sẽ tạo “luồng xanh” cho các thủ tục liên quan đến NƠXH và nhà ở cho thuê; xem xét điều chỉnh quy hoạch, chuyển đổi mục đích sử dụng các khu đất phù hợp để tăng nguồn cung. “Thành phố sẽ hỗ trợ tối đa về quỹ đất, thủ tục và cơ chế để thu hút DN tham gia. Đây không chỉ là câu chuyện thị trường mà còn là nhiệm vụ an sinh xã hội và phát triển bền vững của đô thị” - ông Được nhấn mạnh.

Nhà ở cho thuê là định hướng chiến lược mới của thị trường

Theo Chủ tịch HoREA Lê Hoàng Châu, cộng đồng DN và người dân rất đồng tình với định hướng của Trung ương về việc chuyển mạnh sang phát triển nhà ở cho thuê giá phù hợp. Để phát triển phân khúc này, cần bổ sung cơ chế ưu đãi mạnh về đất đai, thuế và tín dụng, tương tự NƠXH. Đặc biệt, cần xây dựng “luồng xanh” thủ tục cho các dự án nhà ở cho thuê và tạo điều kiện để DN tiếp cận nguồn vốn dài hạn với lãi suất phù hợp. Ông Châu cũng kiến nghị, TPHCM cần tận dụng các Nghị quyết cơ chế đặc thù để tháo gỡ cho các dự án BĐS, nhà ở bị vướng mắc pháp lý, dẫn đến thi công kéo dài thời gian qua.