Mở cửa thị trường Israel, doanh nghiệp Việt cần vượt rào cản tiêu chuẩn

Thị trường Israel còn nhiều dư địa

Tại Hội thảo “Cơ hội và thách thức cho doanh nghiệp Việt Nam tại thị trường Israel trong bối cảnh mới” do Bộ Công thương tổ chức chiều 5/11 tại Hà Nội, bà Nguyễn Minh Phương, đại diện Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công thương), nhận định Israel là thị trường quan trọng tại Trung Đông, có thu nhập bình quân đầu người cao và nhu cầu nhập khẩu đa dạng. Đây cũng là thị trường giàu tiềm năng đối với các mặt hàng thế mạnh của Việt Nam như nông sản, thực phẩm, thủy sản, dệt may, giày dép và hàng tiêu dùng.

Quan hệ thương mại Việt Nam - Israel những năm qua duy trì đà tăng trưởng tích cực, với động lực mới từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Israel (VIFTA). Theo ông Lê Thái Hòa, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Israel, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - Israel năm 2025 đạt 3,63 tỷ USD. Năm 2026, con số này ước đạt 4,4 tỷ USD, tăng 21% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Israel dự kiến đạt 1,3 tỷ USD, tăng 50,3%; nhập khẩu từ Israel ước đạt hơn 2,6 tỷ USD.

Các mặt hàng Việt Nam xuất khẩu chủ yếu sang Israel gồm điện thoại di động, thủy sản, giày dép, hạt điều, dệt may, cà phê, thực phẩm chế biến, gia vị, nước giải khát, điện tử và đồ gia dụng. Ở chiều ngược lại, Việt Nam nhập khẩu chủ yếu linh kiện điện tử, máy móc, thiết bị, phụ tùng và phân bón.

Thủy sản là một trong những mặt hàng chủ lực của Việt Nam xuất sang thị trường Israel. Ảnh An Thư

Theo bà Nguyễn Minh Phương, mặc dù Israel có tiềm năng với nông sản, thực phẩm, thủy sản, dệt may, giày dép và hàng tiêu dùng, tuy nhiên, bất ổn an ninh, địa chính trị tạo thách thức cho thương mại, logistics và đầu tư. Doanh nghiệp cần cập nhật thị trường, nắm quy định nhập khẩu và nhận diện rủi ro.

Bên cạnh đó, bất ổn an ninh buộc doanh nghiệp Việt Nam cần tính toán rủi ro ngay từ khâu đàm phán, nhất là về vận chuyển, giao hàng, thanh toán và bảo hiểm. Phương án dự phòng phù hợp giúp hạn chế gián đoạn, kiểm soát chi phí và bảo đảm thực hiện hợp đồng.

Ưu đãi thuế phải đi cùng hàng hóa đạt chuẩn

Tại hội thảo, bà Phạm Hoài Linh, đại diện Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên đã thông tin về Hiệp định VIFTA và những ưu đãi để doanh nghiệp có thể khai thác, tận dụng khi xuất khẩu sang thị trường Israel.

Theo bà Phạm Hoài Linh, Hiệp định VIFTA được ký ngày 25/7/2023, sau quá trình đàm phán khởi động từ tháng 3/2016 và có hiệu lực từ ngày 17/11/2024. Hiệp định bao quát các lĩnh vực thương mại hàng hóa, dịch vụ, đầu tư và những nội dung liên quan, tạo khuôn khổ thúc đẩy hợp tác kinh tế song phương.

Phần lớn mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam được hưởng thuế suất 0% ngay khi VIFTA có hiệu lực; một số sản phẩm chế biến được giảm thuế theo lộ trình 3-5 năm. Đây là lợi thế giúp hàng Việt cải thiện sức cạnh tranh về giá tại thị trường Israel.

Tuy nhiên, ưu đãi thuế quan không tự động áp dụng cho mọi lô hàng. Doanh nghiệp phải đáp ứng quy tắc xuất xứ, trong đó có các tiêu chí về chuyển đổi mã số hàng hóa, nguyên liệu hoặc công đoạn sản xuất. Thông tư số 11/2024/TT-BCT của Bộ Công thương là căn cứ triển khai; hồ sơ xuất xứ cần đầy đủ và được lưu trữ tối thiểu 5 năm. Nếu không chứng minh được xuất xứ, hàng hóa có thể không được hưởng ưu đãi.

Ngoài xuất xứ, hàng Việt phải đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và kiểm dịch của thị trường nhập khẩu. Với nông sản, doanh nghiệp cần kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật; thủy sản phải đáp ứng yêu cầu về kháng sinh, vi sinh và bảo quản. Nhãn hàng hóa, quy chuẩn, kết quả kiểm nghiệm và chứng nhận cũng cần được chuẩn bị phù hợp.

Bà Phạm Hoài Linh nhấn mạnh, chất lượng cần được kiểm soát xuyên suốt từ vùng nguyên liệu đến khâu xuất khẩu, thay vì chỉ kiểm tra ở công đoạn cuối. Đây là điều kiện quan trọng để hạn chế rủi ro khi hàng hóa vào thị trường.

Đối với thực phẩm, doanh nghiệp cần tìm hiểu yêu cầu chứng nhận Kosher khi sản phẩm, nhà nhập khẩu hoặc kênh phân phối đặt ra điều kiện này. Theo bà Nancy Nguyễn Bảo Trâm, đại diện chính thức của KOF-K Kosher tại Việt Nam, Kosher là hệ thống quy định về thực phẩm phù hợp với luật ăn uống Do Thái. Việc đánh giá liên quan đến nguyên liệu, phụ gia và quy trình sản xuất.

Doanh nghiệp cần kiểm tra nguồn nguyên liệu, phụ gia, thiết bị và quy trình chế biến; đồng thời trao đổi với nhà nhập khẩu để xác định loại chứng nhận, phạm vi sản phẩm và yêu cầu giám sát. Kosher không phải điều kiện bắt buộc đối với mọi thực phẩm nhập khẩu vào Israel, mà tùy thuộc mặt hàng, quy định và kênh tiêu thụ. Vì vậy, việc xác minh từ sớm giúp doanh nghiệp xác định đúng yêu cầu, tránh phát sinh chi phí không cần thiết.

Bà Phạm Hoài Linh, đại diện Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên thông tin về Hiệp định VIFTA. Ảnh: Nam Khánh

Chủ động quản trị rủi ro, tìm kiếm đối tác

Để khai thác VIFTA, doanh nghiệp cần rà soát mã HS, quy tắc xuất xứ và hồ sơ chứng nhận xuất xứ trước khi chào hàng. Đồng thời, cần đánh giá tiêu chuẩn sản phẩm, nhãn mác, điều kiện kiểm dịch và yêu cầu của nhà nhập khẩu để hạn chế vướng mắc trong quá trình thông quan.

Ở khâu giao dịch, việc thẩm định đối tác, thỏa thuận rõ phương thức thanh toán, điều kiện giao nhận và trách nhiệm khi phát sinh gián đoạn cũng rất quan trọng. Doanh nghiệp cần tính đến bảo hiểm, đa dạng hóa tuyến vận chuyển và thường xuyên cập nhật tình hình an ninh để chủ động xử lý rủi ro.

Bên cạnh thương mại hàng hóa, hợp tác công nghệ cũng là hướng có thể khai thác. Israel có thế mạnh trong công nghệ thông tin, bán dẫn, y tế, nông nghiệp công nghệ cao và quản lý nguồn nước. Doanh nghiệp Việt Nam có thể tìm kiếm đối tác trong các lĩnh vực tưới tiết kiệm, chế biến, bảo quản sau thu hoạch và xử lý nước.

Bộ Công thương sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan, Thương vụ Việt Nam tại Israel và hiệp hội ngành hàng để cung cấp thông tin, kết nối đối tác và xúc tiến thương mại. Doanh nghiệp cũng được khuyến nghị chủ động liên hệ Thương vụ Việt Nam tại Israel để cập nhật chính sách, tìm hiểu thị trường và mở rộng cơ hội hợp tác.