Mở đường cho không gian kinh tế tầm thấp

Phương tiện bay không người lái được ứng dụng trong lĩnh vực nông nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất. Ảnh: Giang Phương - TTXVN

Gần đây, sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo, robot, cảm biến, vật liệu mới, công nghệ định vị, viễn thông và điện toán đang tạo nền tảng cho những bước tiến mạnh mẽ của phương tiện bay không người lái (UAV).

Từ chỗ chủ yếu phục vụ các nhiệm vụ chuyên biệt, UAV ngày càng được tích hợp vào nhiều hoạt động sản xuất và dịch vụ, với cấu trúc công nghệ bao gồm phần cứng, phần mềm điều khiển, chip bán dẫn, cảm biến, kết nối dữ liệu và các nền tảng quản lý vận hành.

Quá trình này mở rộng dư địa cho doanh nghiệp Việt tham gia vào nhiều khâu của chuỗi giá trị, từ nghiên cứu, thiết kế, sản xuất linh kiện đến phát triển giải pháp và dịch vụ chuyên ngành.

Theo ông Võ Xuân Hoài, Phó Giám đốc Trung tâm đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), đối với Việt Nam, cơ hội không chỉ nằm ở việc mở rộng ứng dụng UAV mà quan trọng hơn là từng bước xây dựng năng lực công nghiệp, làm chủ công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. UAV cũng là lĩnh vực có sự giao thoa mạnh với nhiều công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, cảm biến, dữ liệu và tự động hóa.

Cùng với sự phát triển của UAV, kinh tế tầm thấp đang được định hình như một không gian kinh tế mới, bao quát hệ sinh thái công nghệ, hạ tầng, dữ liệu và dịch vụ hoạt động trong không gian tầm thấp. Phạm vi ứng dụng trải rộng từ logistics, nông nghiệp chính xác, khảo sát - lập bản đồ, kiểm tra hạ tầng, giám sát môi trường, cứu hộ - cứu nạn đến các dịch vụ đô thị thông minh.

Sự hình thành của lĩnh vực này không chỉ tạo thêm thị trường cho UAV mà còn thúc đẩy liên kết giữa nhiều ngành công nghệ, qua đó, mở ra các mô hình kinh doanh mới và đóng góp vào phát triển kinh tế số, công nghiệp công nghệ cao.

Đối với Việt Nam, kinh tế tầm thấp và công nghiệp UAV có nhiều dư địa phát triển, gắn với nhu cầu ngày càng lớn trong các lĩnh vực như: sản xuất, nông nghiệp, logistics, xây dựng, quản lý hạ tầng và đô thị. Bên cạnh thị trường ứng dụng tiềm năng, Việt Nam còn có lợi thế về nguồn nhân lực kỹ thuật, cộng đồng doanh nghiệp công nghệ và startup năng động, cùng khả năng tiếp cận nhanh các công nghệ mới.

Trên cơ sở xây dựng được môi trường thử nghiệm, khung quản lý, hạ tầng và chuỗi cung ứng phù hợp, Việt Nam có cơ hội từng bước phát triển năng lực nghiên cứu, thiết kế, sản xuất và cung cấp các giải pháp UAV, qua đó nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị khu vực và quốc tế.

Tiến sĩ Trần Thiên Phương, Phó Chủ tịch Mạng lưới hàng không vũ trụ và thiết bị bay không người lái Việt Nam, chia sẻ UAV được đặt trong một bức tranh rộng hơn về phương thức vận tải mới và khả năng tích hợp vào hạ tầng đô thị trong tương lai.

Các chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp trao đổi, đề xuất ý tưởng, giải pháp khai thác tiềm năng, thúc đẩy ứng dụng phương tiện không người lái phù hợp với nhu cầu thực tiễn của Tây Ninh.

Chia sẻ với góc độ phát triển công nghiệp trong nước, ông Tạ Ngọc Thanh, đại diện Mạng lưới hàng không vũ trụ và thiết bị bay không người lái Việt Nam đề cập tới mô hình “liên kết để làm chủ”, nhấn mạnh cách tiếp cận đồng phát triển và xây dựng chuỗi cung ứng cho các hệ thống thiết bị không người lái Việt Nam.

Thay vì một doanh nghiệp tự phát triển toàn bộ sản phẩm, mô hình hướng tới liên kết năng lực giữa doanh nghiệp, viện trường và các đối tác công nghệ để từng bước làm chủ các cấu phần quan trọng trong chuỗi giá trị.

Theo các chuyên gia kinh tế, để hình thành một thị trường UAV phát triển bền vững, Việt Nam cần tạo được môi trường để công nghệ có thể đi xuyên suốt từ nghiên cứu-thử nghiệm-hoàn thiện sản phẩm - sản xuất - thương mại hóa - mở rộng ứng dụng. Trong đó, hạ tầng thử nghiệm và cơ chế quản lý phù hợp là điều kiện quan trọng, đặc biệt với doanh nghiệp công nghệ và startup chưa đủ nguồn lực để tự đầu tư đầy đủ cơ sở thử nghiệm.

Cùng với đó, việc phát triển công nghiệp UAV không chỉ đặt ở khâu sản xuất thiết bị bay hoàn chỉnh mà cần nhìn trên toàn chuỗi giá trị, bao gồm cơ khí chính xác, vật liệu, động cơ, pin, bán dẫn, cảm biến, hệ thống truyền thông, AI, phần mềm, dữ liệu và các nền tảng quản lý bay. Đây chính là dư địa để nhiều doanh nghiệp Việt Nam cùng tham gia, chuyên môn hóa và từng bước làm chủ các mắt xích có giá trị cao.

Với vai trò là đầu mối thúc đẩy đổi mới sáng tạo, kết nối nguồn lực trong nước và quốc tế, NIC đang từng bước xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp, startup, chuyên gia và các tổ chức nghiên cứu trong lĩnh vực UAV.

Tuy nhiên, theo ông Võ Xuân Hoài, để kết nối hiệu quả các tập đoàn lớn, trường đại học, viện nghiên cứu và quỹ đầu tư quốc tế, trước hết cần xác định rõ những bài toán thực tế mà nền kinh tế đang cần giải quyết.

“Để giải quyết từng bài toán, NIC cùng các bên liên quan trực tiếp hình thành nên các bài toán thực tế rất cụ thể. Từ đó, xác định chính xác cần nguồn lực nào và những bên nào tham gia phối hợp.”

Trong lĩnh vực bán dẫn và AI, NIC xác định những công đoạn Việt Nam ưu tiên phát triển, sau đó kết nối với Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và các chuyên gia trên toàn cầu để sàng lọc, lựa chọn giải pháp phù hợp. Quá trình này hướng đến hỗ trợ doanh nghiệp, thu hút nguồn lực quốc tế và kết nối doanh nghiệp công nghệ lớn trên thế giới với doanh nghiệp Việt Nam.

Từ nền tảng thể chế, nguồn nhân lực và mạng lưới kết nối ngày càng mở rộng, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Việt Nam đang chuyển sang giai đoạn chú trọng hơn đến công nghệ chiến lược, sở hữu trí tuệ và khả năng thương mại hóa. Việc gắn đổi mới sáng tạo với những bài toán cụ thể của doanh nghiệp, địa phương và nền kinh tế được kỳ vọng tạo thêm động lực để công nghệ Việt Nam, cụ thể là các tổ chức nghiên cứu trong lĩnh vực UAV đi sâu vào thực tiễn.