'Mở hầu bao' hỗ trợ địa phương xử lý rác thải

Cơ sở tài chính kiến tạo môi trường

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 110/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường về trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và trách nhiệm xử lý chất thải của nhà sản xuất, nhập khẩu. Nghị định có bổ sung 2 quy định là quy định về hỗ trợ xử lý chất thải và hỗ trợ tái chế sản phẩm, bao bì.

Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam chuyển kinh phí hỗ trợ trước ngày 10/6 hằng năm.

Việc bổ sung quy định về hỗ trợ xử lý chất thải đã tạo ra đầu ra rõ ràng cho dòng tiền EPR (tiền doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu đóng góp vào Quỹ Bảo vệ môi trường để Nhà nước thực hiện hoạt động tái chế thay). Theo đó, thông qua Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam, nguồn lực tài chính được điều tiết trở lại địa phương để phục vụ các hoạt động cụ thể như thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải sinh hoạt hay xử lý các dòng chất thải đặc thù.

Như vậy, dòng tiền EPR đã hình thành một vòng khép kín: Doanh nghiệp đóng góp, Quỹ tiếp nhận, địa phương nhận hỗ trợ và triển khai các hoạt động xử lý chất thải, hướng tới mục đích cuối cùng là môi trường được cải thiện.

Theo quy định trên, đối tượng được hỗ trợ hoạt động xử lý chất thải chính là UBND cấp tỉnh. Đơn vị này được chủ động sử dụng nguồn hỗ trợ để thực hiện một phần hoặc toàn bộ các hoạt động xử lý chất thải như: Thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ hộ gia đình, cá nhân; nghiên cứu, phát triển công nghệ, kỹ thuật, sáng kiến xử lý chất thải rắn sinh hoạt; thu gom, vận chuyển, xử lý bao bì chứa thuốc bảo vệ thực vật.

Kinh phí hỗ trợ dựa trên đề xuất của địa phương

Theo Nghị định 110/2026/NĐ-CP, quy trình hỗ trợ kinh phí cho hoạt động xử lý chất thải được thiết kế theo hướng rõ trách nhiệm, minh bạch và có điều kiện ràng buộc.

Cụ thể, trước ngày 1/3 hằng năm, UBND tỉnh có nhu cầu nhận hỗ trợ gửi đề nghị hỗ trợ tài chính cho hoạt động xử lý chất thải bằng văn bản về Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức tổng hợp các đề nghị hỗ trợ của UBND tỉnh và tính toán việc phân bổ kinh phí cho từng địa phương theo quy định.

Trước ngày 1/6 hằng năm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt và tổ chức công khai phương án phân bổ kinh phí hỗ trợ cho từng địa phương (trong đó bao gồm kinh phí cho hoạt động xử lý chất thải rắn sinh hoạt và kinh phí cho hoạt động xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật được xác định theo quy định). Việc phê duyệt phương án phân bổ thực hiện sau khi có ý kiến đồng thuận của Hội đồng EPR quốc gia và được công bố trên Hệ thống thông tin EPR quốc gia. Sau khi phương án phân bổ được phê duyệt, Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam chuyển kinh phí hỗ trợ trước ngày 10/6 hằng năm.

Một điểm đáng chú ý là Nghị định đặt ra điều kiện chặt chẽ đối với những địa phương chưa sử dụng hết kinh phí đã được cấp. Theo đó, trong thời gian sử dụng kinh phí hỗ trợ để thực hiện các hoạt động xử lý chất thải, địa phương chưa giải ngân hết kinh phí đã được phân bổ theo quy định thì địa phương đó không được đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục phân bổ thêm kinh phí cho đến khi hoàn thành việc quyết toán và hoàn trả kinh phí chưa sử dụng hết theo quy định.