Mở hướng đi mới cho vùng nguyên liệu dứa

Phòng nuôi cấy mô sản xuất giống dứa MD2 tại Viện Nông nghiệp Thanh Hóa.

Sau khi nghiên cứu, lựa chọn, vụ dứa năm 2024, gia đình ông Nguyễn Đình Tạo, thôn Tân Lập, xã Ngọc Lặc đã tổ chức sản xuất khoảng 1ha giống dứa MD2. Đây là cây dứa giống mới, từ nguồn giống nuôi cấy mô. Sau hơn 1 năm sản xuất, nhờ áp dụng tốt các biện pháp thâm canh và tiêu chuẩn VietGAP nên cây dứa sinh trưởng phát triển tốt, quả to, thịt ngọt giòn, năng suất đạt từ 50 - 55 tấn/ha, cao hơn 15 - 20% so với các giống truyền thống; lợi nhuận đạt khoảng 140 triệu đồng/ha, cao hơn 49,24 triệu đồng/ha so với các giống dứa cũ. Ông Nguyễn Đình Tạo phấn khởi: “Giống dứa MD2 hay còn gọi là giống dứa mật quả to, mọng nước, ngọt, chất lượng cao hơn nhiều so với các giống dứa truyền thống và dứa Thái Lan. Hơn nữa, lá dứa ít gai, vươn dài nên việc chăm sóc cũng thuận lợi hơn”.

Sự hài lòng của người nông dân chính là kết quả từ quá trình nghiên cứu kiên trì của các nhà khoa học. Khác với phương pháp nhân giống truyền thống bằng chồi nách vừa tốn thời gian lại dễ mang mầm bệnh, giống dứa MD2 sản xuất tại Viện Nông nghiệp Thanh Hóa được ứng dụng hoàn toàn bằng công nghệ nuôi cấy mô để tạo ra giống sạch bệnh hoàn toàn, giữ nguyên các đặc tính di truyền ưu việt của cây mẹ. Tuy nhiên, để tạo ra được giống dứa MD2 chất lượng, việc nghiên cứu gặp khá nhiều khó khăn. Bà Phạm Thị Lý, Trưởng Phòng Phân tích và Thí nghiệm, Viện Nông nghiệp Thanh Hóa, cho biết: "Viện Nông nghiệp Thanh Hóa đang thực hiện nhân giống một số giống cây chủ lực, trong đó có cây dứa MD2 hay còn gọi là cây dứa mật. Tuy nhiên, sản xuất cây dứa nuôi cấy mô đòi khỏi quy trình kỹ thuật khắt khe ở khâu quản lý độ ẩm và dinh dưỡng, chi phí nghiên cứu lớn nên đơn giá của giống dứa này cũng cao hơn so với giá chồi dứa trên thị trường...”.

Được biết, thông qua những mô hình khảo nghiệm đạt hiệu quả cao nên nhu cầu của thị trường về giống dứa MD2 khá lớn. Trong năm 2026 này, Viện Nông nghiệp Thanh Hóa đang sản xuất từ 1 triệu đến 5 triệu cây giống. Tuy nhiên, với nhiều hợp đồng đã được ký kết, dự kiến, nguồn cung giống dứa MD2 không đủ để cung cấp cho nhu cầu thị trường.

Mặc dù trên địa bàn tỉnh đang có hơn 4.000ha dứa nguyên liệu, song, không nhiều diện tích đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe để trở thành nguồn nguyên liệu chất lượng, phù hợp cho chế biến sản phẩm dứa xuất khẩu tới các thị trường khó tính, như: Châu Âu, Hàn Quốc, Nhật Bản... Với những đặc tính vượt trội, từ khi đưa vào sản xuất, dứa MD2 luôn là nguồn nguyên liệu được các doanh nghiệp chế biến “săn đón”. Nói về tiềm năng thương mại của giống dứa này, ông Hoàng Ngọc Hà, Giám đốc Công ty TNHH Chế biến nông sản Hoàng Gia, xã Trung Chính, cho biết: "Đối với doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu nông sản như chúng tôi, giống dứa MD2 sở hữu những đặc tính thương phẩm vượt trội so với các giống dứa truyền thống, như: mắt quả thưa, giảm tỷ lệ hao hụt trong chế biến; màu vàng đẹp, quả chắc, vị ngọt đậm thanh, đáp ứng được những yêu cầu khắt khe của các thị trường khó tính. Hơn nữa, dứa MD2 có khả năng bảo quản tươi lâu, không bị mất chất. Đây là lợi thế cạnh tranh cốt lõi khi dễ dàng vận chuyển bằng đường biển, tối ưu chi phí logistics”.

Chỉ trong thời gian ngắn có mặt trong cơ cấu giống dứa nguyên liệu của tỉnh, song theo đánh giá của người nông dân, giống dứa nuôi cấy mô MD2 có những ưu thế vượt trội, khắc phục được nhiều hạn chế, từng bước trở thành giải pháp đột phá nâng cao giá trị vùng nguyên liệu dứa Thanh Hóa. Để tiếp tục mở rộng diện tích sản xuất, Viện Nông nghiệp Thanh Hóa cùng các địa phương, HTX đang phối hợp tổ chức tập huấn, chuyển giao kỹ thuật, hướng dẫn người dân trồng theo chuẩn VietGAP... Mục tiêu không chỉ là chuyển giao quy trình kỹ thuật chuẩn mà còn hỗ trợ kết nối chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ cho cây dứa, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường xuất khẩu.

Theo Đề án Phát triển cây ăn quả tập trung trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, cây dứa được coi là một trong những cây chủ lực tập trung, với diện tích duy trì khoảng 3.500ha, sản lượng 110.250 tấn/năm. Do đó, việc đưa giống dứa MD2 vào sản xuất không chỉ dừng lại ở việc thay đổi một giống cây trồng, mà là bước chuyển dịch quan trọng tư duy sản xuất nông nghiệp của nông dân Thanh Hóa. Với sự đồng hành của nhà khoa học, chính quyền địa phương và sự chủ động của người dân, vùng nguyên liệu dứa MD2 kỳ vọng sẽ ngày càng mở rộng, mang lại thu nhập cao cho người dân và từng bước nâng cao chất lượng vùng nguyên liệu dứa của tỉnh.