Mở hướng làm giàu cho người dân U Minh Hạ

Thu nhập tăng cao từ keo lai

Cây keo lai mở hướng làm giàu cho người dân vùng đất rừng U Minh Hạ.

Những năm gần đây, keo lai dần thay thế cây tràm tại vùng U Minh Hạ, trở thành cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế cao, góp phần giúp các hộ dân dưới lâm phần thoát nghèo, từng bước làm giàu.

Từng nhiều năm gắn bó với cây tràm, anh Châu Văn Khuynh, xã Khánh Lâm, cho biết trước đây việc trồng tràm mất nhiều công chăm sóc, cây dễ gãy đổ, chu kỳ khai thác kéo dài khoảng 6 năm nhưng hiệu quả kinh tế thấp. Từ khi chuyển sang trồng keo lai cách đây 8 năm, gia đình anh đã có nguồn thu ổn định hơn. Sau khi khai thác 4 ha keo lai, gia đình thu về hơn 1,2 tỷ đồng. Theo anh Khuynh, dù giai đoạn đầu phải đầu tư từ 70-100 triệu đồng/ha để lên liếp chống ngập, các chu kỳ sau chi phí giảm đáng kể do không phải cải tạo đất nhiều.

Anh Khuynh cho biết bình quân sau khoảng 4 năm, mỗi ha keo lai mang lại doanh thu khoảng 300 triệu đồng. Cây keo ít tốn công chăm sóc nhưng đem lại hiệu quả kinh tế cao, giúp nhiều hộ dân có điều kiện xây dựng nhà cửa khang trang và gắn bó lâu dài với nghề rừng.

Cùng chung nhận định, ông Trương Trọng Nguyễn, xã Đá Bạc cho biết, năng suất keo lai cao gấp khoảng ba lần cây tràm. Nếu cùng một chu kỳ sản xuất, 1 ha tràm chỉ đạt giá trị khoảng 100 triệu đồng thì keo lai có thể đạt khoảng 300 triệu đồng. Bên cạnh đó, keo lai được tận dụng gần như toàn bộ từ gốc, thân đến cành, ngọn để chế biến nhiều sản phẩm, trong khi cây tràm chủ yếu phục vụ làm cừ.

Theo ông Nguyễn, với quy mô đất rừng phổ biến từ 4-6 ha/hộ, sau khoảng 4 năm sản xuất, nếu quản lý tốt chi phí, nhiều hộ có thể đạt lợi nhuận trên 1 tỷ đồng.

Giá trị kinh tế cao, nhiều hộ dân tại Cà Mau cũng chuyển đổi diện tích đất sản xuất nông nghiệp kém hiệu quả sang trồng keo lai.

Ghi nhận tại xã Nguyễn Phích, nơi có hơn 12.000 ha đất có rừng, phong trào chuyển đổi sang trồng keo lai phát triển mạnh. Giá keo thương phẩm hiện khoảng 1,2 triệu đồng/tấn. Với tổng chi phí đầu tư khoảng 30 triệu đồng/ha trong chu kỳ 5 năm, người dân đạt lợi nhuận bình quân trên 200 triệu đồng/ha.

Theo ngành lâm nghiệp tỉnh Cà Mau đánh giá, ngoài giá trị kinh tế, keo lai còn góp phần cải tạo đất nhờ hệ rễ có khả năng cố định đạm, tán cây dày giúp hạn chế xói mòn. Nhiều hộ dân cũng chuyển đổi diện tích đất sản xuất nông nghiệp kém hiệu quả sang trồng keo lai, góp phần nâng tỷ lệ che phủ rừng của khu vực U Minh lên trên 70%, cao hơn mức quy định chung.

Thực tế, trong giai đoạn 2021-2025, kinh tế lâm nghiệp tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng với giá trị mang lại khoảng 3.000 tỷ đồng mỗi năm. Riêng nguồn thu từ khai thác gỗ đạt trên 600 tỷ đồng/năm, năm 2025 đạt gần 800 tỷ đồng. Bên cạnh công tác trồng và bảo vệ rừng thì khoa học - công nghệ được tăng cường ứng dụng, từ đó chất lượng rừng được cải thiện rõ rệt. Nhiều diện tích trồng rừng gỗ lớn, rừng đạt chứng chỉ quản lý rừng bền vững (FSC) được triển khai giúp tăng giá trị gỗ.

Cùng với đó, nhiều mô hình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng dưới tán rừng được mở rộng mạnh mẽ... không chỉ góp phần tạo việc làm và thu nhập ổn định cho hàng ngàn hộ dân vùng rừng mà còn khẳng định vai trò quan trọng của rừng trong phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Ðặc biệt, trên lâm phần U Minh Hạ hiện nay, hầu hết diện tích sản xuất áp dụng mô hình lên liếp trồng rừng thâm canh. Hiện theo thống kê, hiện thu nhập bình quân của hộ trồng rừng keo lai khoảng 45 triệu đồng/ha/năm; trong đó từ gỗ 35 triệu đồng; từ cá, chuối, thu nhập khác khoảng 10 triệu đồng.

Hoàn thiện chuỗi liên kết

Cà Mau hiện có hơn 54.000 ha rừng sản xuất, trong đó hơn 18.000 ha keo lai được trồng thâm canh.

Cà Mau hiện có diện tích đất lâm nghiệp lớn nhất vùng Đồng bằng sông Cửu Long với hơn 54.000 ha rừng sản xuất; trong đó hơn 18.000 ha keo lai được trồng thâm canh. Tuy nhiên, phần lớn gỗ sau khai thác vẫn được tiêu thụ dưới dạng nguyên liệu thô, khiến giá trị gia tăng của ngành lâm nghiệp chưa tương xứng với tiềm năng.

Ông Nguyễn Phương Nam, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp U Minh Hạ cho biết, thực tế sản xuất cho thấy keo lai sinh trưởng, phát triển tốt trên vùng đất U Minh Hạ sau khi được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho phép đưa vào trồng.

Theo ông Nam, đơn vị đang định hướng chuyển từ phát triển rừng gỗ nhỏ sang rừng gỗ lớn nhằm nâng cao giá trị kinh tế trên cùng diện tích đất rừng. Mặc dù nguồn nguyên liệu khá dồi dào, địa phương vẫn thiếu các mắt xích liên kết với doanh nghiệp chế biến sâu. Vì vậy, công ty đang xây dựng các phương án tăng cường chế biến lâm sản để nâng cao giá trị gia tăng của gỗ rừng trồng.

Về vấn đề này, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau Phan Minh Chí nhìn nhận, tiềm năng kinh tế rừng vẫn chưa được “đánh thức” do nguồn lực đầu tư công cho ngành lâm nghiệp còn hạn chế. “Tỉnh hiện vẫn chưa có hệ thống công nghiệp chế biến lâm sản để kết nối, nâng cao giá trị và tiêu thụ sản phẩm từ rừng cho người dân, cơ chế để thu hút dòng vốn ngoài ngân sách vào lĩnh vực này vẫn đối mặt với nhiều rào cản. Việc ứng dụng khoa học công nghệ và tiến trình chuyển đổi số trong quản lý, bảo vệ và phát triển rừng còn chậm”, ông Phan Minh Chí phân tích.

Nhằm kết nối nguồn lực phát triển ngành gỗ, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ Thành phố Hồ Chí Minh Phùng Quốc Mẫn cho rằng, Cà Mau còn nhiều dư địa để phát triển kinh tế lâm nghiệp. Bởi qua kết quả khảo sát thực tế cùng đánh giá của các nhà khoa học cho thấy keo lai rất phù hợp với điều kiện sinh thái của Cà Mau và còn nhiều triển vọng phát triển. Hội sẽ phát huy vai trò cầu nối, kết nối các thành tựu khoa học - công nghệ với doanh nghiệp đầu tư và người trồng rừng nhằm tối ưu hóa hiệu quả sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời góp phần phát triển bền vững ngành chế biến gỗ.

Trong 5 năm gần đây, tại Cà Mau, kinh tế lâm nghiệp tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng với giá trị mang lại khoảng 3.000 tỷ đồng mỗi năm.

Liên quan đến vấn đề này, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử chia sẻ, muốn vùng đất Cà Mau đi lên từ cây lâm nghiệp thì còn nhiều việc phải làm. Do đó, tỉnh rất cần có thêm những giải pháp về kỹ thuật, về giống, về chế biến để nâng cao giá trị cây rừng, trong đó có cây keo lai. “Tỉnh mong muốn cộng đồng doanh nghiệp đồng hành trong phát triển giống chất lượng cao, xây dựng vùng nguyên liệu gỗ lớn, phát triển chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và chứng nhận chất lượng sản phẩm gỗ, từ đó phát huy được thế mạnh hai bên hiện có để góp phần cải thiện đời sống của người dân trong lâm phần, hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số đã đề ra”, ông Lê Văn Sử, thông tin.

Từ những “nút thắt” đã được nhìn nhận, theo Kế hoạch phát triển kinh tế lâm nghiệp gắn với bảo vệ và phát triển rừng bền vững giai đoạn 2026-2030, Cà Mau sẽ tập trung phát triển mạnh kinh tế lâm nghiệp theo hướng đa giá trị, cụ thể là đẩy mạnh công nghiệp chế biến gỗ nhằm nâng cao giá trị sản phẩm gỗ; khai thác hiệu quả thị trường tín chỉ carbon; phát triển dịch vụ du lịch sinh thái dưới tán rừng...

Riêng năm nay, Cà Mau phấn đấu diện tích có rừng tập trung đạt khoảng 95.547 ha; trồng mới 183 ha và trồng lại sau khai thác 3.985 ha; bảo vệ 43.006 ha rừng đặc dụng và rừng phòng hộ, đồng thời dự kiến khai thác khoảng 680.000 m³ gỗ rừng trồng.

Bên cạnh đó, với mục tiêu tăng trưởng khu vực lâm nghiệp khoảng 4%/năm và nguồn thu từ khai thác gỗ rừng trồng ước đạt khoảng 850 tỷ đồng trong năm 2026, việc tăng cường liên kết giữa nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và người dân được kỳ vọng sẽ tạo động lực nâng cao giá trị cây keo lai, thúc đẩy kinh tế lâm nghiệp Cà Mau phát triển theo hướng hiệu quả và bền vững.