Mở mùa gieo cấy trên những cánh đồng vụ Đông Xuân

Nông dân xã Thanh Sơn rộn ràng xuống đồng gieo cấy vụ Đông Xuân.

Chủ động từ cơ sở, vững vàng trước biến động của thời tiết

Từ tờ mờ sáng, khi sương còn phủ trắng, tiếng gọi nhau í ới, tiếng bước chân lội bùn hòa cùng tiếng gió thổi nhẹ tạo nên một bản hòa âm lao động đầy sức sống trên những cánh đồng ở xã Thanh Sơn. Trên bờ ruộng, những bó mạ xanh non được xếp ngay ngắn, dưới ruộng, đôi bàn tay người nông dân thoăn thoắt chia mạ, cấy lúa, gửi gắm vào đó niềm tin về một mùa vàng ấm no.

Gia đình anh Nguyễn Văn Thanh (xã Thanh Sơn) cấy hơn 1 mẫu ruộng. Mỗi vụ, ngoài số thóc dành cho sinh hoạt và chăn nuôi, anh Thanh còn gửi gạo cho các con. Anh Thanh nói rằng vụ Đông Xuân xác định là vụ “ăn chắc” nên mọi khâu chuẩn bị được gia đình anh triển khai kỹ lưỡng, từ lấy ải, làm đất, chọn giống, gieo mạ bảo đảm khung thời vụ. Năm nay thời tiết hanh khô kéo dài, đất được ải tơi xốp, việc đưa nước vào và gieo cấy diễn ra thuận lợi, tiết kiệm ngày công và chi phí sản xuất.
“Khoa học kỹ thuật ngày càng được áp dụng rộng rãi, nhiều khâu sản xuất được cơ giới hóa nhưng bàn tay cần cù và sự gắn bó với ruộng đồng vẫn là yếu tố cốt lõi quyết định thành công của mùa vụ. Với tôi, mỗi mùa gieo hạt không chỉ là lao động mưu sinh mà còn là tình yêu với đất đai, mùa vụ” - anh Thanh chia sẻ.

Vụ Đông Xuân năm nay, xã Thanh Sơn phấn đấu gieo trồng gần 2.000ha; trong đó, diện tích lúa trên 1.800ha. Trà xuân sớm chiếm 10% diện tích kế hoạch đã được hoàn thành gieo cấy trước ngày 20/1. Trà xuân trung và muộn phấn đấu hoàn thành trước ngày 25/2. Trước dự báo thời tiết vụ Đông Xuân có thể rét hơn so với trung bình nhiều năm, UBND xã Thanh Sơn đã chỉ đạo các thôn theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, hướng dẫn người dân gieo tăng diện tích mạ dự phòng khoảng 10% kế hoạch; hạn chế thấp nhất gieo thẳng, chủ động các phương án bảo vệ mạ, lúa non khi xảy ra rét đậm, rét hại kéo dài.

Cùng với đó, HTX ban hành văn bản chỉ đạo đồng bộ từ công tác điều hành nước tưới tiêu, đánh chuột bảo vệ mùa màng, chuẩn bị nguồn giống, vật tư nông nghiệp đến phân công rõ trách nhiệm cho các HTX, thôn xóm. Tăng cường công tác kiểm tra, bám sát cơ sở; thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn, chuyển giao tiến bộ KHKT; nhiều mô hình sản xuất áp dụng giống mới, kỹ thuật canh tác tiên tiến tiếp tục được xây dựng, đánh giá và nhân rộng. Song song với sản xuất, xã cũng tập trung rà soát, bảo dưỡng, sửa chữa các công trình thủy lợi; tổ chức ra quân làm thủy lợi nội đồng, nạo vét kênh mương, củng cố bờ vùng, bờ thửa; xây dựng lịch điều tiết nước cụ thể, hợp lý, kịp thời, tiết kiệm, bảo đảm phục vụ tốt cho sản xuất, nhất là giai đoạn lấy nước làm đất, gieo cấy và chăm sóc lúa.

Đồng chí Hoàng Ngọc Thành, Phó Chủ tịch UBND xã Thanh Sơn khẳng định: Thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ xã lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, thời gian tới, UBND xã sẽ tiếp tục tập trung chỉ đạo chuyển đổi cơ cấu ngành nông nghiệp, trong đó khuyến khích việc tích tụ ruộng đất để chuyển đổi các mô hình kinh tế nông nghiệp theo chuỗi liên kết, mang lại giá trị kinh tế cao gắn với xây dựng các sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Hướng tới một mùa vụ bội thu

Kế hoạch sản xuất vụ lúa Đông Xuân năm nay, toàn tỉnh phấn đấu gieo cấy 134.500ha lúa, sản lượng trên 900 nghìn tấn. Theo ngành nông nghiệp, dù hiện tượng ENSO ở trạng thái trung tính, nhưng thực tế thời tiết đang có những diễn biến khó lường, đòi hỏi công tác chỉ đạo phải linh hoạt, kịp thời điều chỉnh khung thời vụ, cơ cấu giống để hạn chế rủi ro. Một số diện tích trà xuân sớm ngoài đê phải lùi thời gian gieo mạ nhằm tránh lúa sinh trưởng nhanh, gặp rét đậm đúng thời điểm trỗ bông.

Dự báo, các đợt không khí lạnh mạnh, rét đậm, rét hại có khả năng xuất hiện tập trung quanh tiết Đại hàn và tháng Hai. Trước nguy cơ rét sâu vào thời điểm gieo cấy tập trung, ngành Nông nghiệp xác định phương châm xuyên suốt là “sẵn sàng và linh hoạt” trong chỉ đạo sản xuất. Khung thời vụ đã được ngành Nông nghiệp và Môi trường xây dựng rất chi tiết để các địa phương chủ động thực hiện. Theo đó, trà Xuân sớm (chiếm 2% diện tích) tập trung ở vùng ngoài đê sông Hoàng Long và vùng lúa - cá; áp dụng gieo mạ dược từ ngày 5-15/12/2025, cấy xong trong tháng 1/2026 để bảo đảm thu hoạch trước ngày 20/5/2026, tránh lũ Tiểu mãn. Trà Xuân muộn (98% diện tích) thực hiện gieo mạ dược và mạ dày xúc, gieo từ ngày 22-31/1/2026, cấy từ ngày 8/2 khi mạ đạt 4-5 lá. Mạ nền, mạ khay, gieo tập trung từ 2 - 8/2/2026, cấy từ 12/2 khi mạ đạt 2,5-3 lá. Gieo sạ tập trung từ ngày 8-15/2/2026, phấn đấu hoàn thành toàn bộ diện tích gieo cấy xong trước ngày 25/2/2026.

Để đạt mục tiêu sản lượng lúa chất lượng cao chiếm 70% tổng sản lượng, vụ Đông Xuân năm nay, tỉnh tiếp tục chủ trương sử dụng các giống lúa ngắn ngày, có năng suất, chất lượng và thị trường tiêu thụ ổn định. Về cơ cấu, lúa lai chiếm khoảng 14-18% diện tích, tập trung vào các chân ruộng nhiễm chua, mặn, úng trũng hoặc ven núi với các giống chủ lực như: Thái Xuyên 111, Nhị ưu 838, Lai thơm 6, CT16, Phú Thái 168…; lúa thuần chiếm 82-86% diện tích với các giống chất lượng như: Bắc thơm số 7, Đài thơm 8, Thiên ưu 8, TBR225, ST25…

Ngành Nông nghiệp và Môi trường cũng đặc biệt lưu ý các địa phương chuẩn bị giống ngắn ngày và gieo mạ dự phòng từ 5-10% để ứng phó kịp thời với diễn biến thời tiết không thuận lợi. Đồng thời, khuyến cáo các địa phương từng bước thay thế giống Bắc thơm số 7 bằng các giống lúa chất lượng khác do giống lúa này hiện nay nhiễm nặng bệnh bạc lá, rầy, khả năng chịu rét và chống đổ kém. Đối với gieo sạ, chỉ thực hiện ở những vùng tập trung, chủ động tưới tiêu và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật để hạn chế lúa cỏ. Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (BVTV) tỉnh yêu cầu các HTX và bà con nông dân tận dụng thời điểm lấy nước đổ ải, làm đất, tổ chức các đợt diệt chuột tập trung bằng biện pháp thủ công để bảo vệ mùa màng hiệu quả, ít tốn kém. Cơ quan chuyên môn cũng sẽ tích cực phối hợp với các địa phương tăng cường thanh tra, kiểm tra các mặt hàng vật tư nông nghiệp, đảm bảo nông dân được sử dụng giống, phân bón, thuốc BVTV chất lượng.

Mùa gieo cấy đã mở trên những cánh đồng xuân. Từ nhịp sản xuất rộn ràng nơi thôn xóm đến sự chỉ đạo đồng bộ của chính quyền và ngành Nông nghiệp đang cùng hướng đến mục tiêu tiếp tục giành vụ lúa Đông Xuân thắng lợi. Đặc biệt, năm 2026 là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, nghị quyết đại hội đảng bộ các cấp nhiệm kỳ 2025-2030 và các nghị quyết quan trọng của tỉnh về phát triển nông nghiệp, nông thôn. Với thông điệp xuyên suốt "Chuyển đổi từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp, hướng tới sản xuất xanh, bền vững và chất lượng cao" cùng những kết quả tích cực của các vụ trước, kỳ vọng sản xuất nông nghiệp sẽ gặt hái thành công ngay từ đầu năm, tạo nền tảng vững chắc phát triển nông nghiệp bền vững và nâng cao đời sống nông dân.

Bài, ảnh: Đào Hằng