Mở rộng 24 tội danh phải chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại

Quang cảnh phiên họp tại hội trường sáng 27/10. Ảnh: Quochoi.vn.

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, sáng 27/10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi). 

Theo Cổng thông tin điện tử Quốc hội, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an đã phát biểu giải trình, làm rõ thêm một số nội dung tại dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

LỢI DỤNG PHÁP NHÂN THƯƠNG MẠI ĐỂ THỰC HIỆN HÀNH VI PHẠM TỘI NGUY HIỂM 

Về phạm vi trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại, Bộ trưởng Bộ Công an nêu rõ đa số ý kiến của các đại biểu Quốc hội nhất trí với các sửa đổi, bổ sung liên quan đến pháp nhân thương mại trong dự thảo luật.

Tuy nhiên, một số ý kiến đề nghị rà soát, cân nhắc khi mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân đối với từng tội danh.

Về vấn đề này, cơ quan chủ trì soạn thảo cho rằng việc mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại dựa trên cơ sở đáp ứng yêu cầu của thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm và hoàn thiện cơ chế xử lý hành vi lợi dụng tư cách pháp nhân để phạm tội.

Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an phát biểu giải trình. Ảnh: Quochoi.vn.

Đại tướng Lương Tam Quang dẫn chứng thực tiễn cho thấy nhiều trường hợp lợi dụng tư cách pháp nhân để thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội, gây thiệt hại nghiêm trọng cho người dân, doanh nghiệp nhưng chưa được thể chế hóa trong bộ luật hình sự.

Trong những trường hợp này, việc xử lý trách nhiệm hình sự của cá nhân hoặc là chưa bảo đảm tính răn đe và yêu cầu khắc phục hậu quả của tội phạm.

Trên cơ sở căn cứ tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi, yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm và thực hiện các cam kết quốc tế, điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, cơ quan chủ trì soạn thảo cũng đã rà soát bổ sung các tội danh phù hợp với đặc điểm hoạt động, nghĩa vụ và trách nhiệm của pháp nhân thương mại.

Qua đó, bảo đảm xử lý nghiêm hành vi lợi dụng pháp nhân thương mại để phạm tội. Đồng thời cũng đã quán triệt tinh thần Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân, bảo vệ doanh nghiệp kinh doanh chân chính và tạo lập môi trường đầu tư kinh doanh an toàn, minh bạch, bình đẳng và lành mạnh.

Bộ trưởng Bộ Công an cũng cho biết thêm trong quá trình xây dựng, dự thảo luật đã mở rộng thêm 24 tội danh phải chịu trách nhiệm của pháp nhân thương mại.

Trong đó, tập trung vào các nhóm tội về mua bán người, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, các tội về kinh doanh thương mại dịch vụ, các tội về môi trường, thực phẩm, ma túy và các tội xâm phạm dữ liệu cá nhân, các tội về bảo hiểm hóa đơn chứng từ.

Đại tướng Lương Tam Quang dẫn chứng thực tiễn cho thấy, trong nhiều trường hợp, hành vi vi phạm trong các nhóm tội nêu trên thường thực hiện dưới vỏ bọc là pháp nhân thương mại, gây thiệt hại lớn nhưng chỉ dừng lại ở xử lý hành chính do chưa được điều chỉnh trong Bộ luật Hình sự. Ví dụ thời gian qua nhiều trường hợp núp bóng doanh nghiệp để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản với số tiền lên tới hàng ngàn tỷ đồng.

BỔ SUNG CÁC TỘI DANH VÀ HÀNH VI PHẠM TỘI MỚI

Về bổ sung các tội danh mới và hành vi phạm tội mới, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết từ thực tiễn công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, cơ quan chủ trì soạn thảo thấy rằng thực tiễn hiện nay đã nảy sinh nhiều hành vi mới nguy hiểm cho xã hội, đặc biệt là các hành vi trong lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ thông tin, các tội phạm về kinh tế.

Các đại biểu Quốc hội tham dự phiên thảo luận. Ảnh: Quochoi.vn.

Các hành vi này đều phát sinh mới trong giai đoạn hiện nay, xâm phạm nghiêm trọng đến quyền và lợi ích của người dân và các cơ quan tổ chức, trong khi đó, thời điểm sửa đổi Bộ luật Hình sự năm 2015, những hành vi này chưa phổ biến hoặc chưa xuất hiện nên chưa nhận diện quy định trong Bộ luật Hình sự.

Việc bổ sung các tội danh mới, các hành vi phạm tội mới nhằm khắc phục bất cập nêu trên, tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ người dân, doanh nghiệp và lợi ích của nhà nước...

Bộ trưởng Bộ Công an cho biết dự thảo có sự kết hợp giữa nghiêm trị với khoan hồng, nhân đạo thông qua hoàn thiện các chế định về loại trừ trách nhiệm hình sự, tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự, giảm hình phạt, xóa án tích, xóa bỏ một số tội danh, hành vi trong cấu thành tội phạm, nâng định mức định lượng là tiền trong căn cứ xử lý hình sự ở nhiều tội danh; từ đó đã loại trừ nhiều hành vi không đến mức phải xử lý hình sự, phù hợp với tình hình phát triển kinh tế, phát triển của đất nước.

Trong luật lần này có quy định những hành vi để người dân, các tổ chức doanh nghiệp thấy được, đây là những hành vi bị nghiêm cấm để phòng ngừa hoạt động tội phạm này.

Cụ thể, dự thảo đã bổ sung 11 tội danh, ví dụ như tội vi phạm quy định về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tội vi phạm quy định về tài sản mã hóa, thị trường mã hóa xuất phát từ yêu cầu thực tiễn về diễn biến hành vi trong thời gian qua.

Dự thảo cũng bổ sung tội tổ chức khai thác thủy sản trái phép để thể hiện cố gắng gỡ thẻ vàng IUU của Việt Nam; bổ sung các tội phạm về xâm phạm về an ninh mạng để phù hợp với Công ước Hà Nội về chống tội phạm mạng…