Mở rộng dịch vụ kế toán phải đi đôi với kiểm soát chất lượng

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, sáng 13/11, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập.

Các đại biểu cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi luật nhằm đơn giản hóa thủ tục, cải cách điều kiện kinh doanh, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ kế toán. Tuy nhiên, nhiều ý kiến đề nghị hoàn thiện quy định để vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, vừa bảo đảm chất lượng dịch vụ và trách nhiệm của các bên liên quan.

Toàn cảnh phiên họp

Tán thành việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh, mở rộng đối tượng cung cấp dịch vụ kế toán, đại biểu Vũ Hồng Quân (Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai) cho rằng, kế toán là hoạt động liên tục, có tính tích lũy; những sai lệch trong ghi nhận chi phí, tồn kho nếu không được phát hiện kịp thời có thể ảnh hưởng đến giá thành, kết quả kinh doanh và nghĩa vụ thuế.

Đại biểu nhấn mạnh, khách hàng sử dụng dịch vụ kế toán chủ yếu là hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, vốn còn hạn chế kiến thức chuyên môn nên khó đánh giá chất lượng dịch vụ. Vì vậy, việc sửa đổi luật không chỉ nhằm mở rộng đối tượng cung cấp dịch vụ mà còn phải tạo nền tảng để hoạt động này phát triển chuyên nghiệp, bền vững.

Đại biểu đề nghị làm rõ các yêu cầu thực hành tối thiểu tại Điều 67 và văn bản hướng dẫn, trong đó chú trọng việc kiểm tra tính đầy đủ của tài liệu, thông báo chênh lệch, lưu dấu vết xử lý và bảo đảm bàn giao số liệu. Đồng thời, cần quy định cụ thể nội dung tối thiểu của hợp đồng dịch vụ kế toán, phạm vi công việc, trách nhiệm chuyên môn của người thực hiện và nghĩa vụ cung cấp, xác nhận thông tin của khách hàng.

Về trách nhiệm các bên, đại biểu đề nghị quy định rõ nghĩa vụ cảnh báo thiếu sót của bên cung cấp dịch vụ và trách nhiệm cung cấp thông tin trung thực của bên thuê dịch vụ. Cần bảo đảm quyền độc lập chuyên môn, quyền bảo lưu ý kiến, báo cáo vi phạm, từ chối hoặc chấm dứt hợp đồng khi khách hàng yêu cầu thực hiện công việc trái pháp luật.

Đại biểu Vũ Hồng Quân (Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai) phát biểu

Đối với chế tài và công tác hậu kiểm, đại biểu cho rằng cần phân định rõ trách nhiệm của bên thuê dịch vụ khi lựa chọn đơn vị cung cấp, đồng thời xử lý nghiêm hành vi cố ý thông đồng làm sai lệch số liệu. Việc giám sát không chỉ tập trung tại doanh nghiệp thuê dịch vụ mà còn phải kiểm soát chất lượng hoạt động của chính đơn vị cung cấp dịch vụ kế toán, tăng khả năng truy xuất trách nhiệm thông qua hồ sơ, dữ liệu điện tử và sử dụng dữ liệu của cơ quan thuế để kiểm tra theo rủi ro.

Đại biểu cũng đề nghị bổ sung quy định cho phép doanh nghiệp siêu nhỏ không có vốn nhà nước bố trí người quản lý, người điều hành kiêm làm kế toán trong những trường hợp nhất định. Việc luật hóa quy định đã có tại nghị định sẽ giúp doanh nghiệp thuận lợi thực hiện, đồng thời bảo đảm yêu cầu về chuyên môn và trách nhiệm của người làm kế toán.

Đại biểu tham gia phiên họp

Góp ý về hoạt động cung cấp dịch vụ kế toán xuyên biên giới, các đại biểu đề nghị phân biệt rõ hoạt động kinh doanh dịch vụ kế toán với kế toán nội bộ tập đoàn và hoạt động hỗ trợ kỹ thuật, công nghệ.

Theo các đại biểu, trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, kế toán có thể được tổ chức thông qua trung tâm dịch vụ dùng chung, hệ thống kế toán tập trung ở nước ngoài hoặc nền tảng công nghệ. Do đó, cần xác định rõ phạm vi điều chỉnh để tránh áp dụng chung một cơ chế quản lý đối với các hoạt động có bản chất pháp lý khác nhau.

Cơ quan soạn thảo được đề nghị làm rõ nguyên tắc phân định trách nhiệm giữa các bên, đánh giá tính cần thiết của yêu cầu liên danh bắt buộc trong mọi trường hợp, bảo đảm phù hợp với pháp luật Việt Nam và các cam kết quốc tế có liên quan.