Mở rộng dư địa phát triển logistics đường sắt liên vận quốc tế

Hội nghị tọa đàm đa phương về hợp tác logistics xuyên biên giới Việt Nam-Trung Quốc.

Những năm gần đây, nhu cầu vận chuyển hàng hóa giữa Việt Nam và Trung Quốc không ngừng gia tăng. Bên cạnh đường bộ và đường biển, vận tải đường sắt từng bước khẳng định lợi thế nhờ khả năng vận chuyển khối lượng lớn, thời gian ổn định, ít chịu tác động của thời tiết và có chi phí cạnh tranh. Đặc biệt, sự phát triển của thương mại điện tử xuyên biên giới và xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng đang mở ra dư địa lớn cho logistics đường sắt.

Minh chứng rõ nét là tuyến vận tải đường sắt quốc tế kết nối Hà Bắc (Trung Quốc) với Việt Nam. Sau hơn một năm khai thác, tuyến tàu đã vận hành 43 chuyến, vận chuyển lượng hàng hóa trị giá khoảng 34,1 triệu USD. Thời gian vận chuyển được rút ngắn từ hơn 20 ngày xuống còn khoảng 5-7 ngày; danh mục hàng hóa cũng được mở rộng lên hơn 30 nhóm sản phẩm, tạo thêm lựa chọn cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu của hai nước.

Đoàn công tác của Công ty Cổ phần Vận tải đường sắt (Traravico) và Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Logistics Viettel khảo sát hoạt động logistics và hàng hóa trên tuyến vận tải đường sắt quốc tế Việt Nam-Trung Quốc.

Theo ông Đỗ Anh Hùng, Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Vận tải đường sắt (Traravico), hiệu quả của tuyến vận tải không chỉ nằm ở việc giảm thời gian và chi phí logistics mà còn góp phần hình thành chuỗi kết nối ổn định giữa Việt Nam với khu vực Bắc Trung Quốc.

"Đường sắt có ưu thế về tính ổn định, ít chịu ảnh hưởng bởi thời tiết và ùn tắc tại cửa khẩu, đặc biệt phù hợp với vận chuyển container, máy móc, linh kiện, nguyên vật liệu và hàng hóa phục vụ thương mại điện tử. Tuyến Hà Bắc-Việt Nam đang từng bước trở thành hành lang logistics quan trọng kết nối Việt Nam với thị trường Bắc Trung Quốc và xa hơn là Á-Âu", ông Hùng cho biết.

Để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng, Traravico và các đối tác Trung Quốc đang hướng tới mục tiêu khai thác khoảng 1.500 container mỗi năm. Theo ông Đỗ Anh Hùng, doanh nghiệp sẽ mở rộng nguồn hàng, nâng cao chất lượng dịch vụ logistics, tối ưu lịch trình chạy tàu và nghiên cứu kéo dài phạm vi vận chuyển từ ga Yên Viên đến khu vực miền trung, miền nam. Đây được xem là giải pháp nhằm mở rộng vùng phục vụ, tạo điều kiện để nhiều doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ vận tải đường sắt quốc tế.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy dư địa phát triển vẫn chưa được khai thác tương xứng. Báo cáo của Traravico cho thấy, 6 tháng đầu năm 2026, sản lượng vận tải liên vận quốc tế đạt 8.310 xe, bằng 67% so với cùng kỳ năm trước; khối lượng hàng hóa đạt hơn 269 nghìn tấn, doanh thu đạt hơn 36,3 tỷ đồng, tương đương 98% so với cùng kỳ năm 2025. Sự suy giảm của nhiều mặt hàng truyền thống tiếp tục ảnh hưởng đến tăng trưởng sản lượng, dù hiệu quả khai thác đã được cải thiện.

Theo ông Hùng, điểm nghẽn lớn hiện nay là cơ chế quản lý đối với vận tải đường sắt liên vận quốc tế chưa thực sự phù hợp với đặc thù khai thác; hệ thống ga có địa điểm kiểm tra, giám sát hải quan còn hạn chế; kho CFS, kho ngoại quan chưa đáp ứng yêu cầu. Bên cạnh đó, danh mục hàng hóa được phép thông quan qua cửa khẩu đường sắt vẫn còn hạn chế so với đường bộ, trong khi nguồn hàng hai chiều chưa cân bằng.

Từ thực tiễn hoạt động, doanh nghiệp kiến nghị cơ quan chức năng hai nước tiếp tục hoàn thiện cơ chế hải quan theo hướng phù hợp với đặc thù vận tải đường sắt; đẩy mạnh số hóa, triển khai khai báo điện tử giữa ngành đường sắt và hải quan hai nước; đồng thời nghiên cứu mở rộng danh mục hàng hóa được phép xuất nhập khẩu, quá cảnh qua các cửa khẩu đường sắt liên vận quốc tế.

Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy phát triển dịch vụ logistics hiện đại và tăng cường kết nối với các hành lang kinh tế khu vực, việc tháo gỡ những điểm nghẽn về cơ chế, hạ tầng và thủ tục sẽ không chỉ tạo điều kiện cho doanh nghiệp nâng cao hiệu quả khai thác mà còn góp phần phát huy vai trò của đường sắt trong chuỗi cung ứng xuyên biên giới, hướng tới mục tiêu giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.