Mở rộng giảm trừ, nâng trần bảo hiểm: Bước điều chỉnh cần thiết của thuế thu nhập cá nhân

Theo đó, chính sách tiếp tục duy trì 16 khoản thu nhập được miễn thuế như thu nhập từ sản xuất nông nghiệp chưa qua chế biến, lãi tiền gửi ngân hàng, kiều hối, tiền lương làm thêm giờ cao hơn quy định hay lương hưu. Đây đều là những nguồn thu mang tính thiết yếu, đã được áp dụng ổn định trong thời gian dài và phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội hiện nay.

Công chức Thuế cơ sở 3 tỉnh Quảng Ninh trực tiếp hỗ trợ cho các hộ kinh doanh kê khai nộp thuế. Ảnh: Internet.

Điểm mới nổi bật nằm ở việc bổ sung các khoản giảm trừ liên quan trực tiếp đến chi phí sống, đặc biệt trong lĩnh vực y tế và giáo dục – đào tạo. Theo Dự thảo, Bộ Tài chính đưa ra hai phương án: phương án 1 quy định mức giảm trừ chi phí khám chữa bệnh tối đa 20 triệu đồng/năm và chi phí giáo dục tối đa 21 triệu đồng/năm; phương án 2 nâng các mức này lên lần lượt 23 triệu đồng và 24 triệu đồng/năm.

Việc bổ sung này cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận chính sách thuế – từ việc chỉ tính trên thu nhập danh nghĩa sang tính đến các khoản chi phí thiết yếu mà người nộp thuế phải chi trả trong thực tế.

Không chỉ dừng lại ở việc giảm gánh nặng chi tiêu trước mắt, Dự thảo còn đề xuất nâng mức khống chế đối với các khoản đóng góp bảo hiểm mang tính tích lũy dài hạn. Cụ thể, mức đóng góp vào quỹ hưu trí bổ sung, bảo hiểm hưu trí tự nguyện và bảo hiểm nhân thọ được trừ khi tính thuế dự kiến tăng từ 1 triệu đồng lên 3 triệu đồng/tháng, bao gồm cả phần doanh nghiệp và người lao động đóng góp.

So với quy định hiện hành đã duy trì trong nhiều năm, mức trần 1 triệu đồng/tháng không còn phù hợp với biến động của thu nhập và chi phí sinh hoạt. Việc điều chỉnh lên 3 triệu đồng/tháng được đánh giá là cần thiết, góp phần phản ánh sát thực tế hơn.

Đáng chú ý, chính sách này cũng được thiết kế đồng bộ với quy định về thuế thu nhập doanh nghiệp, tạo sự thống nhất giữa các sắc thuế. Khi doanh nghiệp được tính chi phí hợp lý cao hơn cho khoản đóng góp bảo hiểm, đồng thời người lao động được tăng mức giảm trừ, sẽ tạo động lực để cả hai bên cùng tham gia.

Ở góc độ dài hạn, việc nâng trần giảm trừ đối với các khoản bảo hiểm không chỉ giúp giảm nghĩa vụ thuế trước mắt mà còn khuyến khích người lao động tích lũy cho tương lai. Trong bối cảnh già hóa dân số và áp lực lên hệ thống an sinh xã hội ngày càng lớn, phát triển các quỹ hưu trí tự nguyện và bảo hiểm nhân thọ là xu hướng tất yếu.

Có thể thấy, nếu các chính sách giảm trừ chi phí y tế, giáo dục góp phần giải quyết bài toán chi tiêu hiện tại thì việc nâng trần bảo hiểm lại hướng tới bảo đảm an toàn tài chính trong tương lai. Hai trụ cột này bổ trợ cho nhau, tạo nên một cấu trúc chính sách cân bằng hơn.

Các đề xuất tại Dự thảo cũng cho thấy định hướng cải cách rõ nét của chính sách thuế thu nhập cá nhân: vừa bảo đảm công bằng, vừa hỗ trợ người dân, đồng thời tạo động lực cho phát triển. Việc mở rộng các khoản miễn, giảm thuế không chỉ giúp giảm áp lực tài chính cho người lao động, đặc biệt là nhóm thu nhập trung bình, mà còn góp phần kích thích tiêu dùng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Bên cạnh đó, các ưu đãi thuế đối với lĩnh vực khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, công nghệ cao hay nông nghiệp hiện đại cho thấy chính sách thuế đang dần trở thành công cụ định hướng phát triển. Khi thu nhập trong các lĩnh vực này được miễn hoặc giảm thuế, nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ có thêm động lực tham gia.

Việc miễn thuế đối với lợi tức từ hợp tác xã nông nghiệp, mô hình “cánh đồng lớn” hay ưu đãi đối với quỹ đầu tư cũng phản ánh nỗ lực thúc đẩy các mô hình kinh tế mới, phù hợp với định hướng phát triển bền vững.

Theo Bộ Tài chính, Dự thảo Nghị định được xây dựng nhằm bảo đảm tính minh bạch, dễ hiểu, dễ thực hiện, đồng thời khắc phục những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực thi thời gian qua. Cách tiếp cận kế thừa những quy định ổn định, kết hợp điều chỉnh các nội dung không còn phù hợp thể hiện sự linh hoạt nhưng thận trọng trong cải cách.

Ở góc độ rộng hơn, những thay đổi này cũng giúp tiệm cận xu hướng cải cách thuế quốc tế, nơi thuế thu nhập cá nhân không chỉ là công cụ thu ngân sách mà còn đóng vai trò điều tiết thu nhập và định hình hành vi kinh tế.

Có thể nói, việc mở rộng giảm trừ chi phí thiết yếu và nâng trần đóng góp bảo hiểm là hai điểm nhấn quan trọng trong lần sửa đổi này. Một bên giúp giảm áp lực chi tiêu trước mắt, một bên tạo nền tảng cho sự ổn định tài chính dài hạn. Nếu được thông qua và triển khai hiệu quả, các chính sách này sẽ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, đồng thời củng cố niềm tin vào một hệ thống thuế công bằng, hiện đại và hướng tới phát triển bền vững.

PV