Mở rộng hệ thống rạp chiếu phim: Nhu cầu tất yếu để phát triển điện ảnh

Ảnh minh họa: Rạp Lê Độ, Đà Nẵng. (Ảnh: ANH ĐÀO)

Mở rộng mạng lưới phòng chiếu không chỉ là câu chuyện đầu tư hạ tầng, mà còn là điều kiện quan trọng để phát triển thị trường, nâng cao khả năng thu hồi vốn và tạo động lực cho công nghiệp điện ảnh Việt Nam.

Thị trường điện ảnh tăng trưởng, nhưng cơ hội tiếp cận chưa đồng đều

Năm 2025 được xem là một dấu mốc đáng chú ý của điện ảnh Việt Nam. Theo số liệu do CGV Việt Nam công bố, tổng doanh thu phòng vé toàn thị trường đạt khoảng 5.593 tỷ đồng, với hơn 70 triệu lượt vé bán ra.

Cùng năm, thị trường có 314 bộ phim phát hành, 1.257 phòng chiếu thuộc 241 cụm rạp. Doanh thu phòng vé tăng 24% so với năm 2024, cho thấy sức phục hồi và khả năng mở rộng đáng kể của thị trường điện ảnh trong nước.

Cụm rạp Galaxy Cinetại Đà Nẵng khai trương trong dịp Liên hoan phim châu Á - Đà Nẵng.

Đáng chú ý, phim Việt đang ngày càng khẳng định vị thế trên sân nhà. Theo các số liệu được công bố tại Hội nghị Đối tác chiến lược ngành điện ảnh tháng 3/2026, phim nội địa chiếm khoảng 62% thị phần phòng vé năm 2025. Đây không chỉ là tín hiệu tích cực đối với hoạt động sản xuất phim, mà còn cho thấy khán giả trong nước đang dành sự quan tâm ngày càng lớn cho những câu chuyện, nhân vật và giá trị văn hóa gần gũi với mình.

Tuy nhiên, tăng trưởng doanh thu chưa đồng nghĩa với việc thị trường đã phát triển đồng đều trên phạm vi cả nước.

Mật độ phòng chiếu tại Việt Nam hiện mới đạt khoảng 12,3 phòng/triệu dân; tần suất xem phim tại rạp bình quân khoảng 0,7 lượt/người/năm. Trong khi đó, báo cáo nghiên cứu thị trường của Cinemark được dẫn lại cho biết, trong 6 tháng đầu năm 2026, Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh chiếm tới 54,6% doanh thu phòng vé toàn quốc. Một số địa bàn theo địa giới cũ chưa ghi nhận rạp chiếu trong phạm vi dữ liệu khảo sát.

Những con số này đặt ra một vấn đề đáng suy nghĩ: thị trường điện ảnh Việt Nam đang phát triển, nhưng cơ hội tiếp cận các tác phẩm điện ảnh của người dân giữa các vùng, miền vẫn có sự chênh lệch đáng kể.

Ở các đô thị lớn, việc lựa chọn bộ phim, khung giờ hay cụm rạp đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống giải trí. Ngược lại, tại những địa phương chưa có hệ thống rạp chiếu, khán giả muốn thưởng thức một bộ phim mới có thể phải di chuyển xa, hoặc đơn giản là lựa chọn một hình thức giải trí khác. Khoảng cách ấy không chỉ là vấn đề địa lý. Đó còn là khoảng cách về cơ hội hưởng thụ văn hóa, về khả năng hình thành thói quen xem phim và về mức độ tham gia của người dân vào thị trường điện ảnh.

Sự chênh lệch về rạp chiếu giữa các địa phương

Một vấn đề cần nhìn nhận đầy đủ là hiệu quả khai thác hệ thống rạp chiếu phim không thể chỉ được đánh giá thông qua tỷ lệ lấp đầy ghế hoặc công suất sử dụng phòng chiếu.

Một rạp chiếu hiện đại, đẹp mắt của Galaxy.

Theo Báo cáo thị trường điện ảnh quý III/2026, tỷ lệ lấp đầy bình quân đạt 20,6%, tính trên các suất chiếu có bán vé, không bao gồm các suất không phát sinh vé. Đồng thời, trong 122 bộ phim được thống kê, 10 phim dẫn đầu đóng góp tới 72,8% tổng doanh thu. Những con số này phản ánh sự chênh lệch về hiệu quả khai thác giữa các tác phẩm và cho thấy vẫn còn dư địa nâng cao hiệu quả hoạt động tại các rạp hiện hữu.

Tuy nhiên, việc một số cụm rạp tại Hà Nội hoặc Thành phố Hồ Chí Minh còn công suất chưa khai thác hết không đồng nghĩa với việc nhu cầu xem phim tại các địa phương khác đã được đáp ứng đầy đủ. Khác với nhiều loại hàng hóa có thể vận chuyển từ nơi dư thừa đến nơi thiếu hụt, hoạt động chiếu phim tại rạp gắn trực tiếp với cơ sở hạ tầng và vị trí địa lý. Một phòng chiếu còn ghế trống tại đô thị lớn không thể thay thế nhu cầu thưởng thức điện ảnh của người dân tại một địa phương cách xa hàng trăm km, nơi chưa có rạp chiếu hoặc điều kiện đi lại còn khó khăn.

Do đó, cần phân biệt giữa việc nâng cao hiệu quả khai thác tại những thị trường đã phát triển với yêu cầu mở rộng mạng lưới chiếu phim đến những địa bàn chưa được phục vụ đầy đủ. Đây là hai nhiệm vụ cần được thực hiện đồng thời, không loại trừ lẫn nhau.

Việc phát triển hệ thống rạp chiếu phải được xem xét trên cơ sở đặc điểm dân cư, điều kiện kinh tế-xã hội, khả năng chi trả, nhu cầu giải trí và phạm vi phục vụ của từng địa bàn, thay vì chỉ căn cứ vào những chỉ số bình quân của toàn thị trường.

Trong hoạt động điện ảnh, nhu cầu của khán giả và sự phát triển của hệ thống rạp chiếu có mối quan hệ tác động qua lại. Sự hiện diện của rạp chiếu không chỉ đáp ứng nhu cầu xem phim sẵn có mà còn có thể góp phần hình thành thói quen thưởng thức điện ảnh và phát triển những nhóm khán giả mới.

Nếu chỉ chờ một địa phương có doanh thu phòng vé đủ lớn mới đầu tư rạp, có thể xuất hiện tình trạng thiếu cơ sở chiếu phim nên không phát sinh doanh thu; không có doanh thu lại được xem là thiếu nhu cầu, dẫn đến việc đầu tư tiếp tục bị trì hoãn.

Tại các đô thị lớn, việc đến rạp xem phim đã trở thành một hoạt động văn hóa, giải trí quen thuộc của nhiều gia đình và giới trẻ. Tuy nhiên, tại những địa phương chưa có cơ sở chiếu phim, việc không phát sinh doanh thu phòng vé chưa đủ cơ sở để kết luận người dân không có nhu cầu xem phim.

Khi có địa điểm chiếu thuận tiện, chương trình phim phù hợp, chất lượng dịch vụ tốt và giá vé hợp lý, người dân sẽ có thêm điều kiện tiếp cận điện ảnh. Từ những trải nghiệm ban đầu, hoạt động xem phim tại rạp có thể dần trở thành một thói quen, góp phần hình thành thị trường khán giả ổn định.