Kết hợp đầu tư công nghệ chiến lược với ứng dụng thực tiễn đời sống

Chuẩn bị nhân lực, tài lực để làm chủ các công nghệ cơ bản, thiết yếu

Tham gia chất vấn Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ tại phiên họp, đại biểu Chu Lương Trí nêu ý kiến về danh mục 10 công nghệ chiến lược mà Bộ trưởng đã báo cáo với Quốc hội trong đầu phiên làm việc. Đại biểu cho biết đây là các công nghệ chiến lược mà Việt Nam muốn chiếm lĩnh trong thời gian tới, tập trung chủ yếu vào lĩnh vực công nghệ cao như bán dẫn, AI, lượng tử, y sinh tiên tiến. Tuy nhiên, đây là những lĩnh vực rất khó, có tỷ lệ rủi ro rất lớn trong đầu tư và đặc biệt có sự cạnh tranh khốc liệt giữa các cường quốc về khoa học công nghệ.

ĐBQH Chu Lương Trí (Quảng Ninh) chất vấn. Ảnh Hồ Long

Từ thực tế trong nước, đại biểu cho rằng, cần đánh giá sát tình hình nguồn nhân lực trẻ và cơ cấu doanh nghiệp để có bước đi phù hợp. Theo số liệu của Cục Thống kê trong quý III/2026 và 9 tháng đầu năm nay, một bộ phận thanh niên trong độ tuổi từ 15 đến 24 vẫn cần được đào tạo nghề và tạo việc làm. Đồng thời, trong số các doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, khu vực dịch vụ hiện chiếm khoảng 75%, trong khi nhóm doanh nghiệp hoạt động tại các lĩnh vực đòi hỏi năng lực ứng dụng khoa học công nghệ kỹ thuật cao như xây dựng, công nghiệp, nông, lâm, ngư nghiệp mới chiếm khoảng 1/4.

Theo đại biểu, các con số này cho thấy nền tảng về khoa học công nghệ của chúng ta còn ở mức rất khiêm tốn so với các cường quốc công nghệ khác. Từ những vấn đề thực tiễn đó, đại biểu mong muốn Bộ Khoa học và Công nghệ cân nhắc thêm bên cạnh việc tập trung phát triển các nhóm công nghệ cao là các công nghệ chiến lược.

Các đại biểu dự phiên chất vấn và trả lời chất vấn. Ảnh: Q. Ninh

Đại biểu đề nghị Bộ có định hướng chiến lược để Việt Nam có thể chuẩn bị nhân lực, tài lực, từ đó làm chủ các lĩnh vực công nghệ rất cơ bản nhưng có tầm quan trọng thiết yếu tới đời sống, có khả năng đóng góp rõ ràng vào sự phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian ngắn trước mắt. Cụ thể là các lĩnh vực như công nghệ thu hoạch, chế biến và bảo quản nông sản, công nghệ thực phẩm, công nghệ nuôi biển, công nghệ dược phẩm và thực phẩm chức năng cũng như các công nghệ sản xuất, chế biến, chế tạo khác.

Làm chủ công nghệ nền tảng song song với ứng dụng thực tiễn

Trước băn khoăn của đại biểu Chu Lương Trí về bài toán lựa chọn ưu tiên giữa nhóm công nghệ chiến lược mũi nhọn có độ khó, tính cạnh tranh cao với những lĩnh vực công nghệ có thể triển khai ứng dụng ngay, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đã làm rõ định hướng của ngành. Bộ trưởng khẳng định quan điểm thống nhất xuyên suốt từ đầu phiên chất vấn là phải thực hiện song hành cả hai nhiệm vụ này.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trả lời chất vấn. Ảnh: Hồ Long

Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, một hướng là chúng ta tập trung làm chủ các công nghệ lõi, công nghệ chiến lược nền tảng lâu dài. Tuy nhiên, hướng đi này đòi hỏi thời gian rất lâu và rất dài hơi. Cùng với định hướng dài hạn đó, Bộ trưởng chỉ rõ vẫn có những lĩnh vực cần ưu tiên triển khai ứng dụng ngay như đại biểu đã nêu, ví dụ như các vấn đề liên quan đến nông nghiệp, dệt may...

Báo cáo trước Quốc hội, Bộ trưởng cho biết trong lĩnh vực dệt may hiện nay, sự tham gia của chúng ta phần nhiều cũng dừng lại ở khâu nhân công, còn các yếu tố như nguyên liệu, vật liệu, vải thì mức độ làm chủ hiện nay vẫn còn rất hạn chế.

Toàn cảnh phiên chất vấn và trả lời chất vấn đối với lĩnh vực khoa học và công nghệ. Ảnh: Khánh Duy

Ghi nhận ý kiến tâm huyết và mang tính chất đóng góp của đại biểu, Bộ trưởng Vũ Hải Quân khẳng định, việc triển khai song song giữa làm chủ công nghệ chiến lược lâu dài và ưu tiên công nghệ ứng dụng ngay vào thực tiễn cũng chính là cách mà Bộ Khoa học và Công nghệ đang tiến hành.