Mở rộng hợp tác tư pháp nâng tầm vị thế Tòa án Việt Nam

Hợp tác đi vào chiều sâu, gắn với yêu cầu cải cách tư pháp

Kỷ niệm 81 năm Ngày truyền thống Tòa án nhân dân (13/9/1945 - 13/9/2026) là dịp nhìn lại chặng đường xây dựng và phát triển của hệ thống Tòa án. Trong hành trình đó, hoạt động đối ngoại và hợp tác quốc tế ngày càng được chú trọng, trở thành kênh quan trọng để ngành Tòa án trao đổi kinh nghiệm, tiếp cận những giá trị tiến bộ trong hoạt động tư pháp. Từ đầu năm 2026 đến nay, công tác này tiếp tục có những chuyển biến rõ nét, hướng vào các lĩnh vực thiết thực đối với cải cách tư pháp, xây dựng Tòa án hiện đại và nâng cao năng lực đội ngũ.

Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng tham dự Hội nghị Tòa án các tỉnh biên giới Việt Nam - Campuchia - Lào lần thứ 8 tại Campuchia.

Chỉ thị số 03/2025/CT-CA về nhiệm vụ trọng tâm công tác ngành Tòa án nhân dân năm 2026 xác định yêu cầu chủ động, tích cực thực hiện các thỏa thuận, cam kết quốc tế; mở rộng và nâng tầm hợp tác tư pháp, trước hết với các đối tác chiến lược, quan trọng và các nước trong khu vực.

Cụ thể hóa định hướng này, TANDTC tập trung nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế phục vụ cải cách tư pháp, nhất là mô hình Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế; thực hiện hiệu quả các hoạt động trong khuôn khổ Hội đồng Chánh án các nước ASEAN; đồng thời thúc đẩy quan hệ hợp tác thiết thực với Tòa án các nước và tăng cường quan hệ giữa Tòa án địa phương Việt Nam với Tòa án cấp tỉnh của Trung Quốc, Lào và Campuchia.

Hoạt động đối ngoại năm 2026 là sự chuyển dịch từ duy trì quan hệ sang xác định những nội dung hợp tác cụ thể, gắn với yêu cầu thực tiễn của ngành Tòa án.

Đầu năm, TANDTC thúc đẩy hợp tác với Tòa án tối cao Mông Cổ. Tại hội đàm với Chánh án Ganzorig Damdin tháng 3/2026, hai bên thống nhất tăng cường hợp tác tư pháp, trong đó Biên bản ghi nhớ giữa Học viện Tòa án Việt Nam và Học viện Đào tạo, Nghiên cứu và Thông tin Tư pháp Mông Cổ được ký kết, mở thêm kênh hợp tác về đào tạo, nghiên cứu và trao đổi kinh nghiệm.

Chuyến thăm và làm việc tại Singapore của Đoàn đại biểu cấp cao TANDTC Việt Nam do Chánh án TANDTC Nguyễn Văn Quảng dẫn đầu từ ngày 5 đến 7/5 tập trung nghiên cứu kinh nghiệm về Tòa án chuyên biệt, Tòa thương mại quốc tế và giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế. Đây là những nội dung có ý nghĩa trực tiếp trong bối cảnh Việt Nam triển khai thành lập Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế. Hai bên thống nhất thúc đẩy hợp tác nghiên cứu mô hình tổ chức, hoạt động của Tòa án chuyên biệt, trao đổi vấn đề về phá sản, yếu tố xuyên biên giới; phía Singapore sẵn sàng hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng và tiếp nhận Thẩm phán Việt Nam thực tập.

Với Canada, quan hệ hợp tác được cụ thể hóa bằng Dự án “Nâng cao năng lực tư pháp Việt Nam - Canada”, được phê duyệt theo Quyết định số 69/QĐ-TANDTC ngày 31/3/2026. Dự án tập trung vào đào tạo, trao đổi chuyên gia, quản trị Tòa án, chuyển đổi số, xây dựng Tòa án điện tử, ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo; đồng thời chia sẻ kinh nghiệm về án lệ, Tòa án chuyên biệt, thương mại quốc tế và giải quyết tranh chấp có yếu tố nước ngoài.

Đối với Liên minh châu Âu, TANDTC tiếp tục thúc đẩy các chương trình hợp tác nhằm nâng cao năng lực Thẩm phán trong giải quyết vụ việc có yếu tố nước ngoài, tranh chấp thương mại quốc tế và tội phạm xuyên biên giới, trong đó có tội phạm trên không gian mạng; đồng thời phát huy Dự án tăng cường pháp luật và tư pháp tại Việt Nam (EU JULE giai đoạn II).

Trong lĩnh vực tư pháp người chưa thành niên, TANDTC hợp tác với UNICEF, tập trung vào nâng cao năng lực cho Thẩm phán, Thư ký Tòa án và cán bộ trực tiếp giải quyết các vụ án, vụ việc liên quan đến người chưa thành niên; xây dựng chương trình đào tạo, giáo trình và tiếp thu kinh nghiệm quốc tế. Sự hỗ trợ của UNICEF trong quá trình xây dựng Luật Tư pháp người chưa thành niên là một dấu ấn đáng chú ý.

Từ những hoạt động trên có thể thấy, hợp tác quốc tế đang ngày càng gắn với các nhiệm vụ cụ thể của ngành Tòa án, từ đào tạo nguồn nhân lực, hoàn thiện thể chế đến chuyển đổi số, bảo vệ quyền con người và giải quyết các vấn đề pháp lý mới phát sinh.

Củng cố quan hệ với các nước láng giềng, mở rộng hợp tác tư pháp

Nếu hợp tác với các đối tác ở châu Âu, Bắc Mỹ và Đông Bắc Á giúp Tòa án Việt Nam tiếp cận kinh nghiệm tư pháp hiện đại thì quan hệ với các nước láng giềng có ý nghĩa trực tiếp trong giải quyết những vấn đề phát sinh từ giao lưu kinh tế, dân cư và hoạt động tội phạm xuyên biên giới.

Tại buổi tiếp Tổng Chưởng lý Malaysia, Tan Sri Mohd Dusuki Mokhtar tháng 7/2026, Chánh án TANDTC Nguyễn Văn Quảng đề nghị hai bên tiếp tục trao đổi kinh nghiệm về cải cách tư pháp, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan thực thi pháp luật và phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia.

Trong quan hệ Việt Nam - Lào, chuyến thăm và làm việc của Chánh án TANDTC Lào Phayvy Syboualypha tại Việt Nam tháng 7/2026 tạo dấu mốc mới khi hai Chánh án ký Bản ghi nhớ hợp tác mới, thay thế Thỏa thuận hợp tác năm 2018. Văn kiện tạo khuôn khổ để hai bên tiếp tục hợp tác trong các lĩnh vực cùng quan tâm, trong đó có cải cách tư pháp, chuyển đổi số và xây dựng Tòa án điện tử.

Tháng 8/2026, Chánh án Nguyễn Văn Quảng dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao TANDTC Việt Nam tham dự Hội nghị Tòa án các tỉnh biên giới Việt Nam - Campuchia - Lào lần thứ 8 tại Campuchia. Đây là cơ chế hợp tác do TANDTC Việt Nam sáng kiến và được duy trì trong 16 năm qua. Hội nghị tập trung vào những vấn đề thiết thực như phòng, chống tội phạm công nghệ cao, tội phạm ma túy, giải quyết tranh chấp dân sự, thương mại xuyên biên giới và nâng cao hiệu quả tương trợ tư pháp.

Tòa án 3 nước thống nhất tăng cường trao đổi thông tin, phối hợp trong thu thập chứng cứ, tống đạt giấy tờ tố tụng, xác minh thông tin và nâng cao năng lực cho Thẩm phán, cán bộ Tòa án. Việc TANDTC Việt Nam phối hợp, hỗ trợ Tòa án tối cao Campuchia tổ chức thành công Hội nghị lần thứ 8 tiếp tục khẳng định vai trò chủ động của Việt Nam trong cơ chế hợp tác tư pháp khu vực biên giới.

Đặc biệt, quan hệ giữa TANDTC Việt Nam và TANDTC Trung Quốc tiếp tục được mở rộng về chiều sâu. Tại cuộc tiếp Đại sứ Trung Quốc Hà Vĩ tháng 8/2026, hai bên trao đổi về đào tạo cán bộ, chia sẻ kinh nghiệm, Tòa án điện tử, tố tụng điện tử, pháp luật phá sản và giải quyết tranh chấp.

Trong chuyến thăm và làm việc tại Trung Quốc từ ngày 24 đến 28/8/2026, Đoàn đại biểu cấp cao TANDTC Việt Nam do Chánh án Nguyễn Văn Quảng dẫn đầu đã hội kiến lãnh đạo Ủy ban Chính pháp Trung ương Trung Quốc, hội đàm với Chánh án TANDTC Trung Quốc Trương Quân và làm việc với Viện trưởng VKSNDTC Trung Quốc Ưng Dũng. Hai bên tập trung trao đổi về xây dựng Tòa án điện tử, ứng dụng công nghệ số, thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm và kinh nghiệm tổ chức hoạt động Tòa án.

Đoàn công tác cũng tìm hiểu mô hình Tòa án điện tử và ứng dụng AI tại Trung tâm thực nghiệm Tòa án điện tử của TANDTC Trung Quốc. Hai bên thống nhất tiếp tục phát huy cơ chế hợp tác giữa các Tòa án tỉnh biên giới, đồng thời nghiên cứu những hình thức hợp tác mới như Trung tâm hòa giải liên hợp tranh chấp dân sự, thương mại biên giới Việt - Trung và Diễn đàn Tư pháp ASEAN - Trung Quốc tại Đà Nẵng.

Nâng cao vị thế Tòa án Việt Nam

Nhìn lại hoạt động từ đầu năm 2026 đến nay, công tác hợp tác quốc tế của TANDTC được triển khai theo hướng ngày càng chủ động, có trọng tâm và thực chất. Các quan hệ song phương được mở rộng; cơ chế hợp tác với các nước láng giềng tiếp tục được củng cố; vai trò của TANDTC tại các cơ chế hợp tác tư pháp khu vực được phát huy.

Điều quan trọng hơn là hợp tác quốc tế ngày càng gắn với những nhiệm vụ trọng tâm của ngành Tòa án như cải cách tư pháp, hoàn thiện thể chế, xây dựng Tòa án điện tử, chuyển đổi số, nâng cao chất lượng đội ngũ Thẩm phán, giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế, đấu tranh với tội phạm xuyên quốc gia và bảo vệ quyền con người, quyền trẻ em.

Từ các chuyến công tác, hội đàm, tiếp xúc cấp cao đến chương trình đào tạo, trao đổi chuyên gia và hợp tác chuyên môn, dấu ấn nổi bật trong hoạt động đối ngoại năm 2026 là sự chuyển dịch từ “mở rộng quan hệ” sang “nâng cao chất lượng quan hệ”, từ trao đổi kinh nghiệm sang tìm kiếm những giá trị có thể vận dụng vào thực tiễn.

Trong tiến trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc chủ động tham gia các cơ chế hợp tác tư pháp, tăng cường trao đổi với Tòa án và cơ quan tư pháp các nước vừa giúp TAND Việt Nam tiếp cận kinh nghiệm tiến bộ, vừa góp phần giới thiệu với bạn bè quốc tế về quá trình cải cách tư pháp, xây dựng Nhà nước pháp quyền và đổi mới hoạt động Tòa án ở Việt Nam.

Qua đó, hoạt động hợp tác quốc tế góp phần thực hiện nhiệm vụ đối ngoại chung của Đảng và Nhà nước, đồng thời từng bước khẳng định vị thế, uy tín của Tòa án Việt Nam trong khu vực và trên trường quốc tế; tạo thêm nguồn lực, kinh nghiệm để xây dựng nền Tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng tốt hơn yêu cầu bảo vệ công lý và đóng góp nhiều hơn nữa vào sự phát triển của đất nước.