Mở rộng kết nối hợp tác khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu tại Diễn đàn. (Ảnh: BÍCH LIÊN)

Diễn đàn có sự tham dự của hơn 300 đại biểu trong nước và quốc tế, gồm đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức khoa học, trường đại học, viện nghiên cứu, cơ quan tài trợ và doanh nghiệp. IRIFF 2026 được tổ chức trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57-NQ/TW.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh, khoa học đang mở ra những hướng phát triển mới trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, y tế, bán dẫn và năng lượng sạch. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng và dịch bệnh vẫn là những thách thức toàn cầu, đòi hỏi sự chung tay của các quốc gia.

Trong bối cảnh đó, tài trợ nghiên cứu không chỉ cung cấp nguồn lực mà còn định hướng cách thức ứng phó với những thách thức chung. Những lựa chọn hôm nay sẽ quyết định ý tưởng nào được nuôi dưỡng, nhà khoa học trẻ nào có cơ hội phát triển và những vấn đề nào có thể được giải quyết thông qua hợp tác.

Đối với Việt Nam, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giữ vai trò trung tâm trong mô hình tăng trưởng mới. Hợp tác quốc tế là một phần thiết yếu của quá trình này. Việt Nam mong muốn vượt ra khỏi khuôn khổ tiếp nhận tri thức và công nghệ, từng bước trở thành đối tác chủ động đóng góp vào các hoạt động nghiên cứu và đổi mới sáng tạo toàn cầu.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, cần đầu tư cho con người và tạo điều kiện để những ý tưởng tốt được phát triển. Khoa học cần nguồn lực ổn định, nghiên cứu cơ bản có thể cần nhiều năm để thể hiện đầy đủ giá trị. Các nhà khoa học trẻ cần không gian tự do để đặt ra những câu hỏi mới và thử nghiệm các ý tưởng táo bạo.

Do đó, cơ chế tài trợ cần bảo đảm tính công bằng, minh bạch và phù hợp với từng loại hình nghiên cứu. Cần chấp nhận khả năng những nghiên cứu được thực hiện một cách nghiêm túc, trung thực vẫn không đạt kết quả như kỳ vọng, đồng thời bảo đảm chất lượng khoa học và trách nhiệm trong sử dụng nguồn lực công.

Bên cạnh đó, cần tăng cường gắn kết nghiên cứu với doanh nghiệp. Trong mối liên kết này, Nhà nước tạo lập môi trường thuận lợi; nhà khoa học đóng góp tri thức và các giải pháp mới; doanh nghiệp tham gia xác định nhu cầu, đầu tư và đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn. Đồng thời, cần chuyển các quan hệ đối tác quốc tế thành hành động chung.

“Cần xác định các ưu tiên chung, phối hợp kêu gọi đề xuất nghiên cứu, cùng đóng góp kinh phí, chia sẻ hạ tầng và chuyên môn. Cần tạo thêm cơ hội để các nhà khoa học trẻ làm việc cùng đồng nghiệp quốc tế, xây dựng những mối quan hệ hợp tác lâu dài”, Bộ trưởng cho biết.

Theo ông Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Quỹ NAFOSTED, Diễn đàn được Quỹ khởi xướng như một không gian đối thoại và hợp tác thực chất giữa các cơ quan tài trợ nghiên cứu, nhà hoạch định chính sách, tổ chức nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.

Ông Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Cơ quan điều hành Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia phát biểu tại diễn đàn. (Ảnh: BÍCH LIÊN)

Diễn đàn hướng tới mục tiêu duy trì đối thoại, kết nối nguồn lực và thúc đẩy mạng lưới hợp tác song phương, đa phương. Đồng thời, chuyển trao đổi chính sách và kinh nghiệm thành những giải pháp có thể triển khai: chương trình đồng tài trợ; lời mời đề xuất chung; trao đổi chuyên gia; kết nối các nhóm nghiên cứu và cơ chế chia sẻ chi phí, rủi ro, dữ liệu và kết quả.

Từ kinh nghiệm của Thụy Sĩ, Đại sứ Thomas Gass nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tài trợ nghiên cứu dựa trên cạnh tranh và chất lượng khoa học.

Đại sứ Thomas Gass cho rằng, cần đa dạng hóa các lĩnh vực nghiên cứu được tài trợ. Quỹ Khoa học Quốc gia Thụy Sĩ và Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia Việt Nam đang tìm kiếm cơ hội tổ chức đợt kêu gọi nghiên cứu lần thứ ba vào năm 2027. Thông qua kết nối nhân tài, chia sẻ nguồn lực và kinh nghiệm, các quốc gia có thể cùng tìm kiếm giải pháp cho những thách thức chung.

“Thụy Sĩ mong muốn tiếp tục đồng hành, hỗ trợ Việt Nam phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, vì lợi ích chung và sự phát triển bền vững của hai quốc gia”, Đại sứ Thomas Gass cho biết.

Các đại biểu chụp ảnh tại diễn đàn. (Ảnh: BÍCH LIÊN)

Để khai thác hiệu quả các nguồn lực và đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, việc tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp, cũng như mở rộng trao đổi kinh nghiệm với các đối tác quốc tế, ngày càng trở nên cần thiết.

Diễn đàn được triển khai với nhiều hoạt động, gồm phiên khai mạc, các bài trình bày quốc tế, phiên bàn tròn giữa các cơ quan tài trợ và hoạt động khảo sát thực tế. Trong đó, nội dung thảo luận tập trung vào 4 chủ đề trọng tâm: phát triển nghiên cứu xuất sắc; thúc đẩy liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp; chuyển giao công nghệ chiến lược; tăng cường liêm chính trong nghiên cứu khoa học.

Phiên bàn tròn các cơ quan tài trợ nghiên cứu quốc tế ngày 6/11 là cơ hội để trao đổi trực tiếp về mô hình quản lý, cơ chế tài trợ và khả năng hình thành các chương trình nghiên cứu chung nhằm giải quyết những mối quan tâm chung, các vấn đề khu vực và toàn cầu.

Diễn đàn tạo ra những kết quả cụ thể, xác định các đối tác có khả năng hợp tác; hình thành danh mục cơ hội đồng tài trợ hoặc phối hợp kêu gọi đề xuất; thúc đẩy trao đổi chuyên gia và kết nối mạng lưới nghiên cứu; đồng thời ghi nhận các đề xuất chính sách có thể tiếp tục hoàn thiện.

Sau diễn đàn, Quỹ NAFOSTED sẽ tổng hợp kết quả, làm việc với các đối tác và thúc đẩy những nội dung khả thi. Để bảo đảm tính kế thừa và mở rộng mạng lưới, Quỹ NAFOSTED định hướng tổ chức Diễn đàn luân phiên tại các trung tâm nghiên cứu, đào tạo và đổi mới sáng tạo lớn.