Mở rộng không gian tự học

Trong quá trình đổi mới giáo dục, việc học sinh chủ động học tập, tự tìm hiểu kiến thức ngày càng được chú trọng. Cùng với đó, công nghệ số tạo thêm điều kiện để các em học ngoài giờ lên lớp, theo cách phù hợp với nhu cầu của mình. Với thiết bị có kết nối Internet, học sinh có thể xem lại nội dung chưa hiểu, tìm tài liệu, luyện tập, làm bài hoặc trao đổi với giáo viên, bạn học. Thực hiện định hướng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong giáo dục và đào tạo theo Nghị quyết số 71 ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, các nhà trường trên địa bàn tỉnh đang từng bước khai thác nền tảng trực tuyến, phần mềm và học liệu số, qua đó tạo thêm điều kiện để học sinh tự học, tự tìm tòi ngay ngoài giờ học trên lớp.

Học sinh Trường THPT Việt Bắc chủ động khai thác các ứng dụng trên máy tínhđể thiết kế, lập trình sản phẩm STEM Robotics

Minh chứng một trường hợp để cho thấy rõ hơn điều này là em Nguyễn Tiến Đạt, học sinh lớp 10 Trường THPT chuyên Chu Văn An, thủ khoa Trường THPT chuyên Chu Văn An trong kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026 - 2027 vừa qua với 47,26 điểm. Đạt cho biết: Việc tự học ở nhà chiếm một phần quan trọng trong quá trình học tập. Bên cạnh ôn luyện kiến thức đã học trên lớp, em thường tìm thêm tài liệu, bài tập trên Internet để củng cố và mở rộng kiến thức. Khi gặp nội dung chưa hiểu, em tìm thêm cách giải thích, tự làm bài rồi đối chiếu kết quả. Theo Đạt, học trên môi trường số giúp học sinh có thêm nguồn tài liệu để chủ động bổ sung những phần kiến thức còn hạn chế hoặc tìm hiểu sâu hơn những nội dung mình quan tâm.

Không chỉ phục vụ việc ôn luyện kiến thức, môi trường số còn giúp học sinh tìm kiếm thông tin và hỗ trợ quá trình tự nghiên cứu, giải quyết vấn đề. Tại Trường THCS Kỳ Lừa, các phòng học bộ môn, Tin học được trang bị tivi thông minh, máy tính kết nối internet, tạo điều kiện để học sinh khai thác thêm thông tin, học liệu trong và ngoài giờ học.

 Em Hoàng Gia Huy, lớp 8A1, cùng nhóm học sinh của trường vừa thực hiện đề tài “Hệ thống phân luồng thoát hiểm và tản khói thông minh tại các ngã rẽ”, đoạt giải ba Cuộc thi Sáng tạo dành cho thanh thiếu niên, nhi đồng tỉnh Lạng Sơn lần thứ 18, năm 2026. Huy chia sẻ: Từ kiến thức STEM trên lớp, chúng em tìm kiếm thêm thông tin trên Internet, sử dụng các ứng dụng để phân tích, thiết lập tình huống và đối chiếu kết quả. Nhờ đó, chúng em tiết kiệm thời gian, nhanh chóng phát hiện, điều chỉnh lỗi và hoàn thiện sản phẩm.

Từ những việc học cụ thể của học sinh, có thể thấy không gian tự học đang được mở rộng từ lớp học ra môi trường số. Các em có thể tìm kiếm thông tin cho một bài học, xem lại nội dung chưa nắm chắc, tự luyện tập, kiểm tra kết quả hoặc tìm thêm tài liệu phục vụ một dự án, cuộc thi. Tại các nhà trường, những phòng máy, thiết bị trình chiếu, phần mềm, học liệu số và các nền tảng trực tuyến ngày càng được đưa vào sử dụng phổ biến trong dạy học. Cùng với việc tạo điều kiện để học sinh tiếp cận nguồn học liệu phong phú hơn, giáo viên cũng hướng dẫn các em cách tìm kiếm, lựa chọn và kiểm chứng thông tin, tránh phụ thuộc vào những nội dung có sẵn trên Internet.

Việc học sinh chủ động khai thác các ứng dụng số để tự học, tự ôn luyện, cùng với đổi mới cách tổ chức dạy học của các nhà trường, đã góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, trong đó có giáo dục mũi nhọn. Tại Kỳ thi chọn học sinh giỏi lớp 9, 11, 12 cấp tỉnh năm học 2025 - 2026, có 5.613 thí sinh dự thi, trong đó 3.268 thí sinh đạt giải, chiếm hơn 58%, tăng 903 giải so với năm học 2024 - 2025. Kết quả này cho thấy cùng với những giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục, việc tạo thêm điều kiện để học sinh tự học, tự luyện tập và tìm tòi kiến thức đang đem lại những chuyển biến tích cực.

Từ việc xem lại một bài giảng, tìm kiếm tài liệu, tự luyện một dạng bài đến nghiên cứu, hoàn thiện một sản phẩm, môi trường số đang giúp học sinh có thêm một không gian để học tập ngoài lớp học. Khi biết khai thác đúng cách, những công cụ và học liệu này không thay thế việc học trên lớp mà hỗ trợ các em học chủ động hơn, phù hợp hơn với nhu cầu và khả năng của mình.