Mở rộng vai trò doanh nghiệp trong xây dựng tiêu chuẩn quốc gia

Chiến lược xác định rõ vai trò của hệ thống TCVN như một “hạ tầng thể chế mềm” của quốc gia. Đây được xem là nền tảng hỗ trợ thực thi chính sách công, quản lý nhà nước và thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới như đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững.

Ảnh minh họa.

Mở rộng tham gia của khu vực doanh nghiệp

Theo mục tiêu đặt ra, đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu có 75% TCVN hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực hoặc tiêu chuẩn của các nước phát triển. Đồng thời, 100% lĩnh vực trong Khung phân loại TCVN sẽ tương thích với phân loại cấp 2 của Khung phân loại tiêu chuẩn quốc tế ICS của Tổ chức Tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO).

Đối với các lĩnh vực công nghệ chiến lược và ngành kinh tế trọng điểm, Việt Nam đặt mục tiêu có đại diện tham gia khoảng 60% các Ban kỹ thuật tương ứng của ISO, IEC, ITU; đồng thời tăng cường sự hiện diện tại các Ban kỹ thuật liên quan đến phát triển đô thị thông minh và công nghệ mới.

Chiến lược cũng nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn trong các lĩnh vực công nghệ số và dữ liệu, thúc đẩy hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn, mã hóa, trung tâm dữ liệu và các công nghệ số mới. Dự kiến khoảng 100 TCVN mới sẽ được xây dựng nhằm tạo nền tảng kỹ thuật cho phát triển công nghệ chiến lược, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Một trong những điểm đáng chú ý là định hướng mở rộng sự tham gia của khu vực doanh nghiệp vào hoạt động tiêu chuẩn hóa. Theo đó, phấn đấu 50% TCVN xây dựng mới có sự tham gia của doanh nghiệp, hiệp hội, viện nghiên cứu và các trường đại học. Đồng thời, triển khai chương trình hỗ trợ tối thiểu 50.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận, áp dụng TCVN thông qua đào tạo, tư vấn và cơ chế hỗ trợ tài chính.

Cùng với đó, Chiến lược đặt mục tiêu trung bình mỗi năm có khoảng 50.000 chứng nhận phù hợp tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường trong nước và quốc tế.

Đào tạo nguồn nhân lực đủ năng lực xây dựng tiêu chuẩn quốc tế

Trong lĩnh vực phát triển nguồn nhân lực, Việt Nam phấn đấu đào tạo 300 chuyên gia đủ năng lực tham gia xây dựng tiêu chuẩn quốc tế hoặc tham gia các Ban kỹ thuật của các tổ chức tiêu chuẩn quốc tế, tổ chức tiêu chuẩn hóa nước ngoài của các nước phát triển. Đồng thời, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn về tiêu chuẩn hóa cho ít nhất 5.000 lượt cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong các ngành, lĩnh vực trọng điểm.

Đến năm 2035, Chiến lược đặt mục tiêu nâng tỷ lệ TCVN hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế lên 80%; khoảng 30% TCVN mới được xây dựng phục vụ các lĩnh vực công nghệ mới, kinh tế số, kinh tế xanh và phát triển bền vững. Đồng thời, phấn đấu 60% số TCVN được xây dựng trên cơ sở nhu cầu thực tiễn của các thị trường trọng điểm nhằm nâng cao khả năng tiếp cận thị trường quốc tế của sản phẩm, hàng hóa Việt Nam.

Bên cạnh đó, Việt Nam định hướng nâng cao vai trò trong hệ thống tiêu chuẩn hóa quốc tế, phấn đấu có đại diện tham gia 100% các Ban kỹ thuật tương ứng của ISO, IEC, ITU trong lĩnh vực công nghệ chiến lược; chủ trì hoặc đồng chủ trì từ 5-10 dự án xây dựng tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời ký kết và triển khai ít nhất 20 thỏa thuận hợp tác tiêu chuẩn hóa với các quốc gia và tổ chức quốc tế.

Một mục tiêu quan trọng khác là hoàn thành lộ trình chuyển đổi toàn bộ hệ thống TCVN sang định dạng có thể đọc bằng máy theo chuẩn quốc tế. Trong đó, phấn đấu ít nhất 80% TCVN trong các lĩnh vực ưu tiên được xây dựng theo chuẩn SMART Standards của IEC/ISO, tạo nền tảng kỹ thuật cho chuyển đổi số quốc gia, hộ chiếu số sản phẩm và tự động hóa kiểm tra tuân thủ.

Để triển khai Chiến lược, Chính phủ đề ra 10 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, bao gồm hoàn thiện thể chế, chính sách; nâng cao hiệu quả thực thi tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; phát triển nguồn nhân lực; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa; tăng cường thực thi hàng rào kỹ thuật trong thương mại (TBT) và đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong lĩnh vực tiêu chuẩn hóa.