'Mồi lửa' nguy hiểm

Phó Tổng thống JD Vance (giữa, phía trước) dẫn đầu phái đoàn Mỹ tới Pakistan để tham gia cuộc đàm phán với phía Iran, ngày 11/4/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Xung đột giữa Israel và lực lượng Hezbollah ở Liban đã tồn tại từ nhiều thập kỷ qua như ngọn lửa âm ỉ, đôi khi bùng cháy thành những cuộc đụng độ và căng thẳng xuyên biên giới. Việc Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công Iran vào cuối tháng 2 vừa qua đã châm ngòi thổi bùng cuộc chiến giữa Hezbollah với Israel, đánh dấu cuộc đụng độ đáng chú ý đầu tiên giữa hai bên kể từ thỏa thuận ngừng bắn năm 2024. Kể từ đó, Israel đã liên tục tấn công các mục tiêu của Hezbollah trên khắp Liban.

Tình hình đặc biệt nghiêm trọng khi Israel sử dụng cả các hoạt động trên không và trên bộ để tiến về phía nam sông Litani, nhằm thiết lập một vùng đệm. Mặc dù Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) tuyên bố đây là một phần của nỗ lực phòng thủ rộng lớn hơn nhằm thiết lập và tăng cường thế trận phòng thủ tiền tuyến, song cộng đồng quốc tế cho rằng, “quyền tự vệ” của Israel không thể biện minh cho việc gây ra sự tàn phá nặng nề về con người và kết cấu hạ tầng của Liban. Kể từ khi Hezbollah tham gia cuộc chiến với Iran chống Israel, hơn 2.000 người chết, hơn 6.000 người bị thương ở Liban.

Đáng lo ngại, chỉ vài giờ sau khi Mỹ và Iran tuyên bố đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 2 tuần, hôm 8/4, quân đội Israel đã tiến hành “cuộc tấn công phối hợp lớn nhất trên khắp Liban” với mục tiêu là hơn 100 trung tâm chỉ huy và cơ sở quân sự của Hezbollah. Đợt không kích quy mô lớn này đã khiến ít nhất 254 người chết và 1.165 người bị thương, trong đó các khu dân cư đông đúc ở thủ đô Beirut là những khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Theo Ủy ban Cứu trợ Quốc tế (IRC), xung đột leo thang, cùng các đợt không kích và lệnh sơ tán của Israel đã khiến 1,3 triệu người trên khắp Liban phải chạy nạn. Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) cũng cảnh báo Liban đang đối mặt cuộc khủng hoảng an ninh lương thực và nhân đạo trầm trọng.

Cuộc xung đột giữa Hezbollah và Israel đang gây áp lực nặng nề lên thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran. Các cuộc đàm phán Mỹ-Iran nhằm tiến tới một thỏa thuận chấm dứt xung đột đang gặp khó khăn bởi sự khác biệt giữa các bên. Trong các cuộc đàm phán tại Pakistan, Iran đã yêu cầu việc Israel ngừng các cuộc tấn công nhằm vào phong trào Hezbollah phải được đưa vào như một phần của thỏa thuận với Mỹ. Tuy nhiên, cả Israel và Mỹ đều kịch liệt bác bỏ yêu cầu này. Trong khi đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu luôn đòi hỏi một thỏa thuận ngừng bắn với Liban bao gồm việc giải giáp Hezbollah, điều mà nhóm chiến binh Hồi giáo tuyên bố không bao giờ chấp thuận.

Trong bối cảnh Mỹ và Israel không coi lực lượng Hezbollah là một phần của thỏa thuận ngừng bắn với Iran, cộng đồng quốc tế cảnh báo sự leo thang nguy hiểm ở Liban đi ngược lại các nỗ lực ngoại giao của khu vực và quốc tế, đồng thời kêu gọi một thỏa thuận chấm dứt xung đột Mỹ-Iran phải bao gồm cả việc ngừng bắn ở Liban. Các nhà lãnh đạo Liên hợp quốc, các nước châu Âu và khu vực nhấn mạnh sự cần thiết phải chấm dứt các hành động thù địch giữa Israel và lực lượng Hezbollah, đồng thời khẳng định chỉ có các biện pháp ngoại giao mới có thể tìm kiếm một giải pháp lâu dài cho hòa bình khu vực.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đã yêu cầu Thủ tướng Israel Netanyahu giảm cường độ không kích tại Liban nhằm tạo điều kiện cho tiến trình đàm phán với Iran. Dù Mỹ và Israel thống nhất rằng Liban không thuộc phạm vi thỏa thuận ngừng bắn hiện tại, song ông Trump cũng nhấn mạnh việc hạ nhiệt căng thẳng tại Liban có thể góp phần bảo đảm thành công cho các cuộc thương lượng Mỹ-Iran.

Liên hợp quốc và các nhà lãnh đạo trên thế giới kêu gọi các bên kiềm chế, tạo điều kiện cho các biện pháp ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột. Trong đó, hạ nhiệt điểm nóng xung đột mới bùng phát dữ dội ở Liban nhằm tránh để “mồi lửa” nguy hiểm này bị đẩy lên nấc thang căng thẳng mới, đe dọa nghiêm trọng hòa bình và an ninh khu vực.