Mối quan hệ cộng sinh giữa thế giới sách và điện ảnh

Bộ phim Đồi gió hú giúp độc giả quay lại đọc tác phẩm gốc. Ảnh: Warner Bros.

Các tác phẩm văn học từ lâu đã là nguồn tư liệu phong phú, dồi dào cho giới điện ảnh và nhà sản xuất chương trình truyền hình. Thực tế này cũng đang được minh chứng với hàng loạt phim chuyển thể ăn khách gần đây như The Housemaid, bộ phim bom tấn Heated Rivalry, phim Hamnet hay Đồi gió hú, bộ phim có doanh thu cao nhất tại phòng vé Anh năm 2026.

Sự nổi tiếng của các bộ phim điện ảnh này góp phần dẫn đến sự tăng trưởng mạnh mẽ cho doanh thu của các hiệu sách.

McFadden, tác giả The Housemaid, nằm trong top nhà văn ăn khách tại Anh trong chín tuần đầu tiên của năm 2026, theo số liệu của NielsenIQ BookScan.

Rachel Reid, người đứng sau cuốn Heated Rivalry, chưa từng xuất bản sách tại Anh trước năm 2026. Nhưng sau thành công của bộ phim cùng tên, sách của bà đã thu về 1,2 triệu bảng Anh, đứng thứ năm trong bảng xếp hạng tác giả ăn khách năm 2026 và đứng thứ hai sau McFadden ở các thể loại dành cho người lớn.

Cuốn Hamnet cũng bán được 75.000 bản trong khi cuốn Đồi gió hú cũng nhận về doanh số tích cực. 65 ấn bản khác nhau của cuốn sách này đã bán được gần 86.000 bản trong năm 2026, tăng gần 700% so với cùng kỳ năm 2025.

Đằng sau xu hướng này còn có những yếu tố sâu xa hơn. Trong một báo cáo được công bố ngày 11/3 tại Hội sách London, các nhà nghiên cứu cho rằng những tác phẩm điện ảnh chuyển thể không lấn át sự quan tâm của khách hàng với sách mà còn thu hút người xem quay lại khám phá tác phẩm gốc.

Báo cáo cho biết thêm: “Nhiều người trong chúng ta lớn lên với câu nói quen thuộc ‘tắt tivi đi và cầm một cuốn sách lên’. Nhưng như nghiên cứu này cho thấy, màn hình và trang sách không phải là đối thủ cạnh tranh mà là đang cùng hỗ trợ nhau”.

Đang có nhiều bộ phim chuyển thể thu hút đông khán giả và độc giả. Ảnh: CBC.

Sức hút của các tác phẩm điện ảnh chuyển thể

Trong nghiên cứu về tầm quan trọng của việc chuyển thể sách đối với ngành công nghiệp sáng tạo của Vương quốc Anh, công ty tham vấn Oliver & Ohlbaum Associates (O&O) đã sử dụng nhiều bộ dữ liệu khác nhau, bao gồm NielsenIQ BookData, Box Office Mojo và dịch vụ đánh giá khán giả truyền hình Barb, cùng với phỏng vấn các chuyên gia trong ngành xuất bản sách và các nhà sản xuất phim và truyền hình, để đánh giá tác động của việc chuyển thể sách lên màn ảnh.

Báo cáo tiết lộ một số phát hiện đáng chú ý.

Trong khoảng thời gian 18 tháng bắt đầu từ tháng 1/2024, có tới 48% phim truyền hình dài tập bằng tiếng Anh được phát sóng mới trên các nền tảng Netflix, Disney+ và Amazon Prime Video là các tác phẩm chuyển thể từ sách.

Tại rạp phim, O&O đánh giá giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2024 và nhận thấy rằng 36% trong số 50 phim có doanh thu cao nhất hàng năm tại Anh là các tác phẩm chuyển thể từ sách.

Xét trong giai đoạn năm 2020-2024, các bộ phim truyền hình chuyển thể từ sách thu hút lượng người xem trên truyền hình công cộng vào giờ cao điểm cao hơn các tác phẩm không chuyển thể. Trong cùng giai đoạn trên, các bộ phim chuyển thể có doanh thu phòng vé trung bình cao hơn 57% so với các phim không chuyển thể.

Các thống kê này cho thấy các chương trình và phim chuyển thể rất có hiệu quả. Thêm vào đó, dường như việc một chương trình truyền hình gắn liền với sách cũng giúp gia tăng uy tín.

Báo cáo cho biết từ năm 2015 đến 2025, chín trong số 20 phim truyền hình hay nhất đoạt giải BAFTA và Emmy là những chương trình được chuyển thể từ nội dung sách. Trong đó, năm phim đoạt giải BAFTA Phim hay nhất gần đây nhất đều là những tác phẩm chuyển thể từ sách.

Phim điện ảnh chuyển thể xây dựng lượng độc giả cho tác phẩm gốc

Báo cáo cũng nhấn mạnh các tác phẩm chuyển thể giúp mở rộng đối tượng độc giả mới cho tác phẩm gốc. Ví dụ, dữ liệu người tiêu dùng NielsenIQ cho biết rằng trong năm 2025, 12% số lượng sách tiểu thuyết dành cho người lớn được bán cho những người trước đây chỉ thỉnh thoảng đọc sách.

Báo cáo cho hay: “Các tác phẩm chuyển thể có tác động đáng kể trong việc khuyến khích những người không thường xuyên đọc sách cầm một cuốn sách lên”.

Các tác giả nghiên cứu cũng trích dẫn lời của Bea Carvalho, người đứng đầu bộ phận sách của Waterstones: “Là người bán sách, chúng tôi rất vui mừng khi sách trở thành một phần trong diễn ngôn văn hóa rộng lớn hơn. Đồng thời, các tác phẩm chuyển thể chất lượng tốt cũng rất hiệu quả khi giúp nâng cao danh tiếng của những tác phẩm kinh điển và tạo ra những tác phẩm mới.

Một câu chuyện thành công gần đây là cuốn Rivals của Jilly Cooper, với doanh số bán sách tăng vọt hơn 9000% so với cùng kỳ năm trước vào thời điểm loạt phim chuyển thể được phát sóng... Thật vui khi thấy lượng độc giả của Cooper tăng lên đáng kể kể từ đó. Những tác phẩm chuyển thể thành công có thể thu hút thêm độc giả mới đến các hiệu sách”.

Minh Hoa