Mối quan tâm của nhà đầu tư quốc tế với thị trường chứng khoán Việt Nam

Bà Phạm Xuân Thị Thanh Quang - Giám đốc Môi giới Khách hàng Tổ chức, CTCP Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS). Ảnh: NVCC

Nhiều quỹ đầu tư đánh giá cao Việt Nam

Mekong ASEAN: SHS thường có những hoạt động trao đổi cơ hội đầu tư với các tổ chức, nhà đầu tư quốc tế. Qua đó, bà nhận thấy mức độ quan tâm của họ đối với thị trường chứng khoán Việt Nam đang thay đổi ra sao?

Bà Phạm Xuân Thị Thanh Quang: Thời gian gần đây, SHS tăng cường các hoạt động kết nối với các tổ chức đầu tư và nhà đầu tư quốc tế thông qua nhiều hình thức như các buổi gặp trực tiếp (roadshow), hội nghị nhà đầu tư, hội thảo trực tuyến, các cuộc gặp 1-1 với quỹ đầu tư, cũng như cung cấp các báo cáo phân tích chuyên sâu về kinh tế vĩ mô, thị trường và doanh nghiệp Việt Nam. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng đang đầu tư vào hạ tầng giao dịch và các giải pháp kết nối quốc tế nhằm nâng cao trải nghiệm của các nhà đầu tư nước ngoài khi tham gia thị trường Việt Nam.

Nhiều quỹ đầu tư đánh giá cao Việt Nam với nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, tốc độ tăng trưởng GDP thuộc nhóm cao trong khu vực, triển vọng nâng hạng thị trường, cùng với xu hướng cải thiện chất lượng quản trị doanh nghiệp và minh bạch thông tin. Đây đều là những yếu tố quan trọng giúp củng cố niềm tin của dòng vốn quốc tế trong trung và dài hạn.

Tuy nhiên, các nhà đầu tư cũng rất quan tâm đến tiến độ cải cách thị trường, đặc biệt là việc nâng hạng lên thị trường mới nổi, khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài, thanh khoản thị trường và tính ổn định của khung pháp lý. Chúng tôi tin rằng khi những cải cách này tiếp tục được triển khai đồng bộ, sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ còn được nâng lên đáng kể.

Mekong ASEAN: Bên cạnh cơ hội, theo bà đâu là những rào cản lớn nhất khiến các tổ chức quốc tế vẫn thận trọng hoặc chưa giải ngân mạnh vào thị trường Việt Nam?

Bà Phạm Xuân Thị Thanh Quang: Rào cản lớn nhất không nằm ở việc nhà đầu tư quốc tế không nhìn thấy cơ hội tại Việt Nam, mà ở việc họ vẫn chưa hoàn toàn yên tâm rằng cơ hội đó có thể được chuyển hóa thành một khoản đầu tư đủ thanh khoản và chuẩn mực để giải ngân ở quy mô lớn. Có thể nhìn vào 5 rào cản chính.

Thứ nhất, khả năng tiếp cận thị trường vẫn chưa thật sự tương thích với chuẩn của nhà đầu tư tổ chức toàn cầu. Các quỹ lớn không chỉ quan tâm đến việc “có mua được cổ phiếu hay không”, mà còn quan tâm đến toàn bộ hạ tầng giao dịch như cơ chế đặt lệnh, thanh toán, lưu ký, xử lý lỗi giao dịch, khả năng giao dịch qua global brokers (mô hình các công ty môi giới hoạt động xuyên biên giới) và khả năng mô phỏng chỉ số. FTSE Russell từng nhấn mạnh rằng khả năng tiếp cận global brokers là yếu tố quan trọng để hỗ trợ việc replication chỉ số hiệu quả khi Việt Nam được tái phân loại lên Secondary Emerging Market.

Thứ hai, giới hạn sở hữu nước ngoài vẫn là điểm nghẽn thực tế. Một thị trường có thể tăng trưởng tốt, nhưng nếu các cổ phiếu chất lượng cao đã kín room ngoại, khả năng giải ngân của quỹ sẽ bị hạn chế. MSCI ghi nhận Việt Nam vẫn chịu tác động bởi giới hạn sở hữu nước ngoài ở một số ngành; một phần thị trường cổ phiếu bị ảnh hưởng bởi vấn đề foreign room thấp, và quyền của nhà đầu tư nước ngoài bị hạn chế do các giới hạn sở hữu chặt chẽ.

Đây là rào cản rất thực tế, nhà đầu tư có thể thích Việt Nam, nhưng không phải lúc nào cũng mua được đúng doanh nghiệp họ muốn, với quy mô họ cần.

Thứ ba, minh bạch thông tin, công bố bằng tiếng Anh và chất lượng IR chưa đồng đều. Đối với các quỹ toàn cầu, thiếu thông tin không chỉ làm tăng chi phí phân tích mà còn làm tăng phần bù rủi ro. MSCI cũng lưu ý rằng một số thông tin tại Việt Nam chưa phải lúc nào cũng sẵn có bằng tiếng Anh, trong khi lộ trình công bố thông tin bằng tiếng Anh đang được triển khai theo từng giai đoạn.

Vấn đề ở đây không chỉ là ngôn ngữ. Nhà đầu tư tổ chức cần dữ liệu đủ sâu để mô hình hóa doanh nghiệp: Chiến lược vốn, chất lượng lợi nhuận, rủi ro bảng cân đối, giao dịch bên liên quan, ESG, dòng tiền và chính sách phân bổ vốn. Nếu IR chỉ dừng ở mức công bố nghĩa vụ, nhà đầu tư sẽ khó nâng mức định giá và khó giải ngân dài hạn.

Thứ tư, chất lượng quản trị doanh nghiệp và bảo vệ cổ đông thiểu số còn là mối quan tâm. Với nhà đầu tư nước ngoài, các yếu tố này làm tăng câu hỏi về khả năng dự báo, tính nhất quán của chính sách, chất lượng thực thi và mức độ bảo vệ quyền lợi cổ đông. Đây là lý do họ thường yêu cầu mức chiết khấu cao hơn khi định giá tài sản Việt Nam.

Thứ năm, thanh khoản và độ sâu thị trường chưa đủ lớn so với nhu cầu giải ngân của các quỹ quy mô lớn. Một quỹ toàn cầu không chỉ cần câu chuyện đầu tư đúng; họ cần khả năng vào và ra vị thế mà không tạo biến động giá quá lớn. Khi số lượng cổ phiếu đủ tiêu chuẩn, đủ room, đủ thanh khoản và đủ chuẩn công bố thông tin còn hạn chế, dòng vốn tổ chức sẽ có xu hướng tập trung vào một nhóm hẹp cổ phiếu lớn. Điều này làm giảm khả năng phân bổ vốn trên diện rộng và khiến nhiều quỹ vẫn đứng ở trạng thái quan sát.

Ảnh minh họa.

Minh bạch cần được coi là lợi thế cạnh tranh

Mekong ASEAN: Để hiện thực hóa sự quan tâm của nhà đầu tư quốc tế thành dòng vốn giải ngân, theo bà các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam cần thay đổi điều gì trong hoạt động quản trị và quan hệ nhà đầu tư?

Bà Phạm Xuân Thị Thanh Quang: Theo tôi, dòng vốn quốc tế không chỉ tìm kiếm những doanh nghiệp có tốc độ tăng trưởng cao mà còn đánh giá rất kỹ về chất lượng quản trị, tính minh bạch và khả năng đối thoại với nhà đầu tư. Đây là những yếu tố ngày càng đóng vai trò quyết định trong việc chuyển sự quan tâm thành các khoản đầu tư thực tế.

Trước hết, các doanh nghiệp niêm yết cần tiếp tục nâng cao chất lượng quản trị theo các thông lệ quốc tế, từ cơ cấu Hội đồng quản trị, quản trị rủi ro, kiểm soát nội bộ đến việc bảo vệ quyền lợi của cổ đông thiểu số. Một doanh nghiệp có nền tảng quản trị tốt sẽ tạo được niềm tin và giúp nhà đầu tư nước ngoài yên tâm đồng hành trong dài hạn.

Bên cạnh đó, tính minh bạch cần được coi là một lợi thế cạnh tranh. Doanh nghiệp nên chủ động công bố thông tin đầy đủ, kịp thời, nhất quán và từng bước nâng cao chất lượng báo cáo bằng tiếng Anh. Nhà đầu tư quốc tế không chỉ cần dữ liệu tài chính mà còn quan tâm đến chiến lược phát triển, kế hoạch sử dụng vốn, quản trị ESG, cũng như khả năng ứng phó với các biến động của thị trường.

Một yếu tố rất quan trọng khác là hoạt động quan hệ nhà đầu tư (IR). Nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn xem IR là hoạt động công bố thông tin định kỳ, trong khi trên thực tế, đây cần là một kênh đối thoại thường xuyên với cộng đồng đầu tư. Việc chủ động tổ chức các buổi gặp gỡ nhà đầu tư, hội nghị trực tuyến, roadshow trong và ngoài nước, cũng như duy trì trao đổi định kỳ với các quỹ đầu tư sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng uy tín và nâng cao mức độ nhận diện trên thị trường quốc tế.

Từ góc độ của SHS, chúng tôi nhận thấy các quỹ đầu tư toàn cầu ngày càng có xu hướng lựa chọn những doanh nghiệp không chỉ có kết quả kinh doanh tốt mà còn có câu chuyện tăng trưởng rõ ràng, quản trị minh bạch và sẵn sàng đối thoại với nhà đầu tư. Đây cũng là xu hướng tất yếu khi thị trường chứng khoán Việt Nam hướng tới mục tiêu nâng hạng và hội nhập sâu hơn với thị trường vốn quốc tế.

Tôi tin rằng nếu doanh nghiệp Việt Nam tiếp tục cải thiện chất lượng quản trị, nâng cao chuẩn mực minh bạch và chuyên nghiệp hóa hoạt động IR, Việt Nam sẽ không chỉ thu hút được nhiều dòng vốn ngoại hơn mà còn giữ chân được các nhà đầu tư dài hạn, qua đó góp phần nâng cao chất lượng và tính bền vững của toàn thị trường chứng khoán.

Nhà đầu tư đi trước có thể hưởng lợi kép

Mekong ASEAN: Theo bà, đâu là luận điểm quan trọng nhất để các quỹ đầu tư toàn cầu cân nhắc tăng tỷ trọng phân bổ vốn vào thị trường Việt Nam trong giai đoạn hiện nay?

Bà Phạm Xuân Thị Thanh Quang: Tăng tỷ trọng vào Việt Nam không nên được nhìn nhận như một khoản đặt cược vào một thị trường tăng trưởng cận biên, mà là một quyết định phân bổ vốn đi trước chu kỳ tái định giá cấu trúc.

Luận điểm cốt lõi nằm ở chỗ: Nền kinh tế thực của Việt Nam đã đạt mức độ mở, quy mô, tính hội nhập và năng lực hấp thụ vốn cao hơn đáng kể so với vị thế hiện tại của thị trường vốn trong các danh mục đầu tư toàn cầu.

Nói cách khác, cơ hội đầu tư vào Việt Nam đến từ khoảng chênh lệch giữa năng lực kinh tế nền tảng và mức độ đại diện còn khiêm tốn của Việt Nam trong hệ thống chỉ số, dòng vốn và phân bổ tài sản quốc tế.

Khi khoảng chênh lệch này dần được thu hẹp thông qua cải cách thị trường, nâng hạng, cải thiện thanh khoản và sự tham gia sâu hơn của nhà đầu tư tổ chức, nhà đầu tư đi trước có thể hưởng lợi kép, từ tăng trưởng nội tại của doanh nghiệp và từ quá trình điều chỉnh lại mức định giá của toàn thị trường.

Mekong ASEAN: Là một thành viên của thị trường, SHS có tham vọng như thế nào trong việc trở thành cầu nối đưa dòng vốn ngoại vào Việt Nam, thưa bà?

Bà Phạm Xuân Thị Thanh Quang: SHS xác định việc trở thành cầu nối giữa dòng vốn quốc tế và thị trường vốn Việt Nam là một trong những định hướng chiến lược quan trọng trong giai đoạn tới. Chúng tôi không chỉ hướng đến vai trò là một công ty chứng khoán cung cấp dịch vụ môi giới mà còn mong muốn trở thành đối tác đáng tin cậy của các nhà đầu tư nước ngoài khi tiếp cận thị trường Việt Nam.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, SHS đang đầu tư mạnh vào hạ tầng công nghệ, chuẩn hóa quy trình giao dịch theo thông lệ quốc tế và mở rộng kết nối với các định chế tài chính toàn cầu, nâng cao hiệu quả xử lý giao dịch, giảm rủi ro vận hành và đáp ứng các tiêu chuẩn mà các quỹ đầu tư quốc tế kỳ vọng.

Bên cạnh đó, chúng tôi cũng chú trọng nâng cao chất lượng nghiên cứu, tư vấn đầu tư và dịch vụ dành cho khách hàng tổ chức, đồng thời mở rộng mạng lưới hợp tác với các ngân hàng lưu ký, nhà môi giới toàn cầu và các quỹ đầu tư. Mục tiêu không chỉ là thu hút thêm dòng vốn ngoại vào Việt Nam mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, thanh khoản và sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán Việt Nam trong mắt nhà đầu tư quốc tế.

Chúng tôi tin rằng, khi thị trường Việt Nam ngày càng được nâng hạng và hội nhập sâu rộng với thị trường tài chính quốc tế, những công ty chứng khoán có năng lực kết nối và phục vụ nhà đầu tư nước ngoài theo tiêu chuẩn quốc tế sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc đưa dòng vốn dài hạn vào nền kinh tế. SHS mong muốn là một trong những đơn vị đảm nhận vai trò đó.

Mekong ASEAN: Xin cảm ơn bà!