Môi trường xanh, nền tảng cho đô thị bền vững

Đại diện Ban Quản lý các Khu công nghiệp, khu kinh tế tỉnh Đồng Nai trao đổi với đại diện các doanh nghiệp đến từ Trung Quốc về công tác quản lý, xử lý nước thải công nghiệp. Ảnh: Hoàng Lộc

Những kết quả này đã phần nào phản ánh nỗ lực của tỉnh trong công tác bảo vệ môi trường, tạo nền tảng quan trọng để hướng tới đô thị phát triển bền vững, nơi tăng trưởng kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường.

Kiểm soát toàn diện các nguồn thải

Là một trong những trung tâm công nghiệp lớn của cả nước nên công tác bảo vệ môi trường trong lĩnh vực này được tỉnh Đồng Nai đặc biệt chú trọng với cách tiếp cận ngày càng bài bản và đồng bộ.

Hiện toàn tỉnh có 43 khu công nghiệp (KCN) đang hoạt động, trong đó có 42 KCN đã đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung, đạt tỷ lệ gần 98%. Trong đó, 38 KCN đủ điều kiện vận hành ổn định đều đã lắp đặt hệ thống quan trắc nước thải tự động. Ngoài ra, hàng tháng, cơ quan chuyên môn tổ chức lấy mẫu nước thải sau xử lý tại các KCN để kiểm tra nhằm kịp thời yêu cầu chủ đầu tư điều chỉnh nếu có dấu hiệu vượt chuẩn.

Ông Phạm Việt Phương, Phó Trưởng ban Quản lý các KCN, khu kinh tế tỉnh đánh giá: Hầu hết các KCN trên địa bàn tỉnh đã hoàn thành việc tự đầu tư, lắp đặt, vận hành thiết bị quan trắc nước thải tự động và truyền dữ liệu về cơ quan chức năng giám sát theo quy định.

Đối với chất thải sinh hoạt, hiện bình quân mỗi ngày toàn tỉnh phát sinh hơn 2,6 ngàn tấn, trong đó 78% được thu gom, xử lý theo quy định. Công tác phân loại rác tại nguồn được tỉnh quan tâm triển khai từ nhiều năm trước, đến hết năm 2025 có gần 60% hộ dân tham gia và 100% cơ quan, đơn vị thực hiện.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Trần Trọng Toàn cho hay: Trong quy hoạch điện VIII điều chỉnh, tỉnh có 5 dự án đốt rác phát điện. Một số dự án đang trong giai đoạn triển khai, khi đi vào hoạt động sẽ giảm áp lực xử lý chất thải, giảm rác chôn lấp ra môi trường và bổ sung thêm lượng điện sạch.

Về hạ tầng xử lý nước thải sinh hoạt, hiện có 5 nhà máy đang vận hành với công suất chưa đáng kể. Để khắc phục, tỉnh đang ưu tiên triển khai 7 dự án thoát nước và xử lý nước thải tại các đô thị phát triển nhanh như: Biên Hòa, Long Thành, Trảng Bom, Long Khánh… Khi hoàn thành, các dự án này sẽ góp phần cải thiện đáng kể chất lượng môi trường đô thị.

Ở lĩnh vực nông nghiệp, đặc biệt là chăn nuôi, tỉnh đã đi trước một bước khi triển khai di dời các cơ sở nhỏ lẻ ra khỏi khu dân cư, hình thành các vùng chăn nuôi tập trung. Còn công tác quản lý tài nguyên khoáng sản cũng được siết chặt nhằm hạn chế khai thác trái phép và bảo vệ môi trường.

Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Tuấn Anh đánh giá: Đồng Nai đang kiểm soát khá tốt các nguồn thải lớn, đặc biệt tại KCN. Hệ thống quan trắc môi trường được đầu tư đồng bộ, bao phủ các thành phần như: nước, không khí, đất… tạo cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý.

Hướng tới phát triển xanh và bền vững

Một điểm sáng liên quan đến bảo vệ môi trường sinh thái là tài nguyên rừng. Đồng Nai có hơn 370 ngàn hécta rừng và đất chưa thành rừng; tỷ lệ che phủ rừng hơn 25%, cao nhất khu vực Đông Nam Bộ. Ngoài ra, tỉnh còn sở hữu hệ sinh thái rừng phong phú, tiêu biểu như: Khu bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai, Vườn quốc gia Cát Tiên, Vườn quốc gia Bù Gia Mập… có đa dạng sinh học cao, chứa nhiều loài động, thực vật quý hiếm.

Những năm gần đây, trong các chính sách, chiến lược, quy hoạch, tỉnh đều đặt mục tiêu phát triển bền vững, gắn tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, trong năm 2026 và giai đoạn tới, tỉnh tập trung hoàn thiện thể chế, tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm môi trường; đồng thời đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp đầu tư theo hướng xanh.

Các nguồn thải có nguy cơ gây ô nhiễm sẽ tiếp tục được kiểm soát chặt chẽ, từ KCN, cụm công nghiệp đến khu dân cư và hoạt động chăn nuôi. Công tác bảo vệ nguồn nước, nhất là lưu vực sông Đồng Nai; bảo vệ môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản được đặc biệt coi trọng.

Về công tác quản lý chất thải sinh hoạt, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Hoàng khi làm việc với các sở, ngành và doanh nghiệp trong tháng 3-2026 cho rằng: Định hướng của tỉnh là giảm dần chôn lấp rác, khuyến khích các dự án xử lý chất thải bằng công nghệ tiên tiến, thân thiện môi trường. Việc phân loại rác tại nguồn tiếp tục được mở rộng, hướng tới hình thành thói quen trong cộng đồng.

Bên cạnh các giải pháp trên, tỉnh đang triển khai Đề án Giảm phát thải khí carbon đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, với mục tiêu giảm dần, tiến tới phát thải ròng bằng “0”. Đây là bước đi mang tính chiến lược, để tỉnh bắt nhịp xu thế phát triển bền vững toàn cầu, trở thành đô thị bền vững.

Phó Bí thư Tỉnh ủy Võ Tấn Đức khẳng định: Đồng Nai kiên định lựa chọn con đường phát triển nhanh nhưng phải bền vững, không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng đơn thuần. Theo đó, bảo vệ môi trường sinh thái, sử dụng hiệu quả tài nguyên và nâng cao chất lượng sống của người dân là yêu cầu xuyên suốt trong mọi quyết sách. Tỉnh ưu tiên thu hút đầu tư có chọn lọc, thúc đẩy mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; đồng thời tăng cường kiểm soát ô nhiễm, hướng tới xây dựng đô thị hiện đại, đáng sống và hài hòa với thiên nhiên.

Từ những kết quả đạt được và định hướng phát triển cho thấy, Đồng Nai đang từng bước xây dựng nền tảng vững chắc cho một đô thị hiện đại, hài hòa với thiên nhiên. Hướng đi này vừa là yêu cầu tất yếu vừa tạo lợi thế cạnh tranh cho tỉnh trong dài hạn.