Món ăn từ hoa sầu riêng: Bác sĩ khuyến cáo các yếu tố nguy cơ

Tại một số địa phương trồng sầu riêng, khi cây ra hoa dày, nhà vườn thường tỉa bớt để cây tập trung dinh dưỡng nuôi trái. Phần hoa bị lặt bỏ được một số người đem chế biến thành các món ăn như xào chung với thịt bò, với tỏi...

Thận trọng khi ăn hoa sầu riêng

Trên mạng xã hội cũng xuất hiện các video chia sẻ cách chế biến món ăn từ loại hoa này, thu hút nhiều sự quan tâm cũng như tranh luận nên hay không nên ăn hoa sầu riêng.

Mạng xã hội xuất hiện nhiều video chia sẻ cách chế biến món ăn từ hoa sầu riêng. Ảnh chụp màn hình

Anh Nguyễn Văn Thực (xã Đạ Tẻh, tỉnh Lâm Đồng), chủ một vườn sầu riêng đang làm bông, cho biết sau khi cây ra hoa ở giai đoạn đầu (mắt cua), nhà vườn phải lặt bỏ bớt lượng hoa để giảm áp lực nuôi dưỡng cho cây.

Trước khi hoa xổ nhụy, việc này được thực hiện nhiều lần, có vườn từ ba đến năm lần, chỉ giữ lại những chùm khỏe mạnh để đảm bảo năng suất và chất lượng trái.

Anh Nguyễn Văn Thực – chủ vườn sầu riêng đang tỉa bớt hoa sầu riêng. Ảnh: THÀNH ĐẠT

“Để cây sầu riêng ra hoa, trước đó người trồng thường phải sử dụng nhiều loại thuốc hỗ trợ, kích thích. Trong quá trình dưỡng hoa lại tiếp tục dùng thuốc, bao gồm cả thuốc sinh học và hóa học, trong đó có thuốc bảo vệ thực vật. Vì vậy, bà con không nên sử dụng hoa sầu riêng lặt bỏ bớt để làm thực phẩm” – anh Thực nói.

Nếu vẫn muốn ăn hoa sầu riêng, anh Thực khuyên tốt nhất nên dùng hoa từ những cây trồng tự nhiên, không lạm dụng thuốc, do gia đình tự chăm sóc và kiểm soát được quy trình canh tác để đảm bảo an toàn.

Thực tế, nhiều hộ dân chỉ dám ăn hoa sầu riêng từ vườn nhà mình vì biết rõ cây không bị xịt thuốc hay xử lý hóa chất quá mức. Còn hoa sầu riêng mua ngoài thị trường hoặc được cho, tặng không rõ nguồn gốc, quy trình chăm sóc, khả năng cao đã qua xử lý bằng thuốc. Do đó, người tiêu dùng cần cân nhắc và thận trọng.

Ảnh hưởng sức khỏe nếu tồn dư hóa chất

Trao đổi vớiPLO, BS Mai Thị Hồng Lan, khoa Dinh dưỡng Bệnh viện Quân y 175 (TP.HCM), cho biết hiện nay hoa sầu riêng chưa có trong bảng thành phần thực phẩm Việt Nam do Viện Dinh dưỡng công bố. Trong các cơ sở dữ liệu quốc tế như của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) hay Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) cũng chưa ghi nhận phân tích thành phần dinh dưỡng của hoa sầu riêng.

“Điều này đồng nghĩa với việc chưa có tài liệu chính thống nào phân tích và kiểm chứng giá trị dinh dưỡng của hoa sầu riêng đối với con người” – BS Lan nói.

BS Mai Thị Hồng Lan, khoa Dinh dưỡng Bệnh viện Quân y 175 (TP.HCM). Ảnh: THANH QUANG

Theo BS Lan, hoa sầu riêng cũng như một số loài hoa ăn được khác có thể chứa nước, chất xơ, một số vitamin, khoáng chất và các hợp chất thực vật. Tuy nhiên, khác với các loại rau củ quả thông thường – vốn có bảng phân tích cụ thể về hàm lượng dinh dưỡng trong 100g – thì hoa sầu riêng hiện chưa có dữ liệu công bố chính thức. Vì vậy, hiện nay hoa sầu riêng chủ yếu được xem là món ăn lạ theo mùa, mang tính trải nghiệm, chưa được xác định là thực phẩm có giá trị dinh dưỡng rõ ràng.

Trong quá trình canh tác sầu riêng, để cây ra hoa và đậu quả, nhà vườn thường sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật. Ở giai đoạn phân hóa mầm hoa, có thể còn dùng thêm các hóa chất kích thích để tăng số lượng hoa. Nguy cơ tồn dư thuốc bảo vệ thực vật trên hoa phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại thuốc sử dụng, thời gian phun và thời gian cách ly từ lúc phun đến khi thu hoạch.

Hoa là phần non của cây, cấu trúc mỏng và có nhiều nếp gấp, do đó lượng tồn dư hóa chất trên bề mặt có thể cao hơn so với phần quả có vỏ dày. Tuy nhiên, không thể kết luận chính xác nếu không có kiểm định, phân tích mẫu cụ thể bằng thiết bị chuyên dụng.

Tồn dư hóa chất trên bề mặt hoa có thể cao hơn so với phần quả có vỏ dày. Ảnh: THÀNH ĐẠT

Về ý kiến chỉ cần ngâm hoa trong nước muối trước khi chế biến sẽ thải hết "độc", BS Lan giải thích: Khi rửa hoa sầu riêng dưới vòi nước sạch có thể loại bỏ bụi bẩn và một phần hóa chất bám trên bề mặt. Ngâm nước muối chỉ là biện pháp cơ học, không phải phương pháp “thải độc”.

Nấu chín hoa cũng có thể làm phân hủy một số loại thuốc bảo vệ thực vật kém bền với nhiệt. Tuy nhiên, cách này không thể đảm bảo loại bỏ hoàn toàn tồn dư hóa chất, đặc biệt với các chất đã ngấm vào mô thực vật hoặc những hóa chất không dễ bị phân hủy ngay cả khi đun sôi.

"Khi ăn phải hoa sầu riêng có tồn dư thuốc bảo vệ thực vật, mức độ ảnh hưởng sẽ phụ thuộc vào loại thuốc và liều lượng hấp thu. Tác hại trước mắt có thể là ngộ độc cấp tính với các biểu hiện như đau bụng, buồn nôn, nôn ói, tiêu chảy, chóng mặt; nặng hơn có thể xuất hiện các triệu chứng thần kinh và hô hấp như lú lẫn, lơ mơ, mất ý thức, khó thở. Trong tình huống nghiêm trọng, có thể xảy ra ngộ độc tương tự thuốc trừ sâu, ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe.

Đối với trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền, nguy cơ sẽ cao hơn do hệ miễn dịch, tiêu hóa hoặc thần kinh chưa hoàn thiện hoặc đã suy giảm. Hóa chất tồn dư có thể ảnh hưởng đến chức năng gan, thận và hệ tiêu hóa” – BS Lan khuyến cáo.

Theo đó, nếu sử dụng hoa sầu riêng trong thời gian dài và có tồn dư thuốc bảo vệ thực vật, các hóa chất có thể tích lũy dần trong cơ thể làm suy giảm chức năng gan và thận – hai cơ quan quan trọng trong quá trình chuyển hóa và thải độc. Khi độc chất tích tụ kéo dài, nguy cơ suy gan, suy thận có thể xảy ra và kéo theo nhiều hệ lụy sức khỏe khác.

THẢO PHƯƠNG