Nên dùng dầu cá hay dầu gan cá tuyết để giảm mỡ máu?

1. Dầu cá và dầu gan cá tuyết khác nhau như thế nào?

Dầu gan cá tuyết được chiết xuất từ gan cá, thành phần chính là vitamin A và vitamin D - hai loại vitamin tan trong chất béo, có vai trò quan trọng với thị lực, hệ miễn dịch và sức khỏe xương, nhưng không có tác dụng đáng kể với mỡ máu.

Dầu cá thường được chiết xuất từ phần mỡ trong cơ thể cá, thành phần chính là acid béo omega-3, cụ thể là EPA và DHA. Đây mới là hai hoạt chất có liên quan trực tiếp đến việc hỗ trợ điều chỉnh mỡ máu, đặc biệt là chỉ số triglyceride, thông qua cơ chế làm giảm quá trình gan tổng hợp VLDL, một loại lipoprotein vận chuyển triglyceride trong máu. Vì vậy, nếu mục tiêu là hỗ trợ giảm mỡ máu, sản phẩm cần tìm là dầu cá chứa EPA và DHA, chứ không phải dầu gan cá tuyết.

Với người có chỉ số mỡ máu bất thường, tốt nhất nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn. Ảnh minh hoạ AI.

2. Cần bao nhiêu EPA và DHA mới thực sự có tác dụng với mỡ máu?

Ngay cả khi đã chọn đúng dầu cá, không phải liều lượng nào cũng đủ để tạo ra thay đổi rõ rệt trên chỉ số mỡ máu. Với mục đích hỗ trợ sức khỏe tim mạch nói chung ở người chưa có bất thường về mỡ máu, mức khuyến nghị phổ biến chỉ khoảng 250 đến 500 miligam EPA cộng DHA mỗi ngày. 

Tuy nhiên, để tạo ra tác dụng thực sự trên chỉ số triglyceride, nhiều hướng dẫn y khoa quốc tế cho thấy cần liều cao hơn đáng kể, thường trong khoảng 2 đến 4 gam EPA cộng DHA mỗi ngày, thậm chí một số phác đồ dùng thuốc omega-3 kê đơn cho người có triglyceride rất cao sử dụng liều lên đến 4 gam mỗi ngày dưới sự giám sát của bác sĩ.

Đây là khoảng cách rất lớn so với hàm lượng thường thấy trong nhiều sản phẩm dầu cá không kê đơn trên thị trường, vốn thường chỉ cung cấp vài trăm miligam EPA, DHA mỗi viên. Điều này lý giải vì sao không ít người dù đã uống đúng loại dầu cá nhưng dùng với liều quá thấp trong thời gian dài, mỡ máu vẫn không cải thiện rõ rệt như kỳ vọng, bởi liều lượng chưa đạt đến ngưỡng có ý nghĩa lâm sàng.

Dùng dầu cá liều cao trong thời gian dài cũng cần lưu ý: Tác dụng phụ thường gặp gồm ợ hơi có mùi tanh, khó chịu dạ dày, tiêu chảy nhẹ. Ở người có triglyceride rất cao, một số nghiên cứu ghi nhận liều cao omega-3 có thể làm tăng nhẹ cholesterol xấu LDL. Ngoài ra, dầu cá liều cao còn có thể làm tăng nguy cơ chảy máu khi dùng cùng thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu, nên người đang dùng các loại thuốc này cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi tăng liều dầu cá.

3. Đọc kỹ nhãn sản phẩm để tránh bổ sung sai mục đích

Việc chỉ nhìn tên sản phẩm hoặc lời quảng cáo trên mặt trước bao bì mà không đọc kỹ bảng thành phần ở mặt sau là nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng bổ sung sai mục đích trong thời gian dài. 

Với dầu cá, tổng khối lượng dầu cá ghi trên nhãn không đồng nghĩa với hàm lượng EPA và DHA thực tế bên trong. Một viên dầu cá 1.000 miligam có thể chỉ chứa vài trăm miligam EPA, DHA thực sự có hoạt tính, phần còn lại là các thành phần dầu khác. Vì vậy, cần xem kỹ dòng ghi hàm lượng EPA, DHA cụ thể trên nhãn, tính tổng lượng đang thực sự nạp vào mỗi ngày, rồi đối chiếu với mục tiêu mỡ máu đang hướng tới, thay vì chỉ quan tâm đã uống dầu cá hay chưa.

4. Dầu cá chỉ là một phần trong kiểm soát mỡ máu

Ngay cả khi dùng đúng loại, đúng liều, dầu cá vẫn chỉ là một phần hỗ trợ để kiểm soát mỡ máu tổng thể, không thể thay thế cho việc điều chỉnh chế độ ăn, giảm tinh bột đường và chất béo bão hòa, tăng vận động thể chất, kiểm soát cân nặng, hạn chế rượu bia. Với người có chỉ số triglyceride tăng cao rõ rệt hoặc kèm theo các bất thường mỡ máu khác, bác sĩ có thể cân nhắc thêm các loại thuốc điều trị mỡ máu phù hợp bên cạnh thay đổi lối sống.

Trước khi chọn mua thực phẩm chức năng để hỗ trợ mỡ máu, nên xác định rõ mục tiêu, đọc kỹ thành phần. Với người có chỉ số mỡ máu bất thường, tốt nhất nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để được tư vấn loại sản phẩm, liều lượng phù hợp và theo dõi định kỳ, thay vì tự ý bổ sung kéo dài mà không biết rõ mình đang dùng đúng hay chưa.