Một án lệ về tình tiết mới để tái thẩm

TAND Tối cao vừa công bố 8 án lệ đã được Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao thông qua.

Trong đó, có Án lệ số 86/2026/AL về sự kiện pháp lý làm phát sinh căn cứ để xem xét kháng nghị theo thủ tục tái thẩm.

Nguồn án lệ dựa trên Quyết định tái thẩm số 05/2022/KDTM-TT ngày 25-2-2022 của Ủy ban Thẩm phán TAND Cấp cao tại Hà Nội về vụ án kinh doanh, thương mại “Tranh chấp hợp đồng tín dụng” giữa nguyên đơn là Ngân hàng Q với bị đơn là Công ty T; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là Công ty H.

Hình minh họa.

Nội dung vụ án được chọn làm án lệ

Theo đơn khởi kiện, Ngân hàng Q cho rằng ngày 21-3-2011, Công ty T ký hợp đồng tín dụng với Ngân hàng Q. Theo đó, Ngân hàng Q cấp cho Công ty T các khoản tín dụng với tổng số tiền cam kết tối đa tại mọi thời điểm là 300 tỉ đồng. Trong đó, giá trị hạn mức bảo lãnh thanh toán tối đa là 200 tỉ đồng để tài trợ vốn lưu động, mở L/C nhập khẩu phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh thép, phôi thép và các loại than năm 2011.

Ngân hàng đã giải ngân cho Công ty T số tiền 246 tỉ đồng thông qua 6 khế ước nhận nợ, thời hạn vay vốn là 3 tháng tính từ ngày giải ngân của từng khế ước.

Tài sản bảo đảm cho khoản vay nêu trên của Công ty T gồm hai quyền đòi nợ đối với Công ty H. Ngoài ra, khoản vay còn được bảo đảm bằng tài sản là bất động sản khác nhưng đã được hai bên thỏa thuận xử lý trong quá trình Ngân hàng thu hồi nợ.

Quá trình thực hiện hợp đồng, do Công ty T vi phạm nghĩa vụ trả nợ dẫn đến các khoản nợ theo các khế ước nêu trên bị chuyển sang nợ quá hạn nên Ngân hàng khởi kiện đề nghị tòa án buộc Công ty T phải trả nợ tính đến ngày xét xử sơ thẩm với tổng số tiền là hơn 535 tỉ đồng.

Bị đơn là Công ty T cho rằng quá trình thực hiện nghĩa vụ trả nợ, Công ty T và Ngân hàng đã thỏa thuận xử lý các tài sản bảo đảm là một số các bất động sản để thu hồi nợ, Ngân hàng đã giải chấp các bất động sản. Tuy nhiên, do khấu trừ các giá trị bất động sản quá thấp dẫn đến dư nợ của hợp đồng vẫn còn như yêu cầu khởi kiện hiện nay của Ngân hàng.

Số liệu do ngân hàng cung cấp nhưng Công ty T không còn hoạt động, bản thân người đại diện theo pháp luật của Công ty T bị tạm giam đã lâu nên không nhớ và không còn bất cứ một tài liệu chứng cứ nào để đối chiếu và chứng minh nên không có cơ sở để xác nhận số dư nợ nêu trên.

Vì vậy, người đại diện theo pháp luật của công ty không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng. Do hiện nay Công ty T không còn hoạt động và không có khả năng tài chính để thực hiện nghĩa vụ trả nợ nên đề nghị căn cứ quy định của pháp luật để giải quyết…

Xử sơ thẩm ngày 22-8-2020, TAND quận Hai Bà Trưng, TP Hà Nội chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng đối với Công ty T. Buộc Công ty T phải trả cho Ngân hàng hơn 535 tỉ đồng.

Ngày 15-11-2021, Cơ quan điều tra hình sự - Bộ Quốc phòng có Văn bản số 258/ĐTHS-P1 đề nghị xem xét kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm đối với bản án kinh doanh, thương mại sơ thẩm nêu trên.

Tại Quyết định kháng nghị tái thẩm ngày 10-12-2021, Chánh án TAND Cấp cao tại Hà Nội kháng nghị bản án đề nghị hủy toàn bộ bản án kinh doanh, thương mại sơ thẩm nêu trên; giao hồ sơ vụ án cho TAND quận Hai Bà Trưng, TP Hà Nội giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm đúng quy định của pháp luật.

Sau đó, Hội đồng thẩm phán TAND Cấp cao tại Hà Nội đã chấp nhận kháng nghị này.

Nhận định của cấp tái thẩm

Theo xác minh của Cơ quan điều tra hình sự Bộ Quốc phòng xác định, sau khi ký kết hợp đồng tín dụng với Ngân hàng, Công ty T đã lập hồ sơ vay tiền của Ngân hàng, Chi nhánh TP Hà Nội mua phôi thép của Công ty SI Việt Nam bán cho Công ty O.

Thực tế, Công ty T đã không chuyển số tiền bán phôi thép vào tài khoản của Công ty T mở tại Ngân hàng để trả nợ cho Ngân hàng mà yêu cầu Công ty O chuyển tiền về tài khoản của Công ty T mở tại Ngân hàng B để sử dụng vào mục đích khác nên có căn cứ xác định ông D - Giám đốc Công ty T đã có hành vi gian dối trong việc trả nợ để chiếm đoạt của Ngân hàng Q số tiền 86 tỉ đồng nợ gốc.

Ngày 26-9-2021, Cơ quan điều tra hình sự Bộ Quốc phòng ra quyết định khởi tố vụ án và quyết định khởi tố bị can đối với D và S về hành vi “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản” theo khoản 4 Điều 175 BLHS.

Như vậy, hành vi của ông D được Cơ quan điều tra hình sự Bộ Quốc phòng xác định là hành vi phạm tội, đây là tình tiết mới được phát hiện có thể làm thay đổi cơ bản nội dung của bản án kinh doanh, thương mại sơ thẩm ngày 22-8-2020 của TAND quận Hai Bà Trưng, TP Hà Nội, là căn cứ để kháng nghị vụ án theo thủ tục tái thẩm.

Do đó, cần hủy bản án kinh doanh, thương mại sơ thẩm nêu trên theo thủ tục tái thẩm để giao cho tòa án cấp sơ thẩm xét xử lại.

Khi thụ lý lại vụ án, TAND quận Hai Bà Trưng cần căn cứ điểm d khoản 1 Điều 214 BLTTDS tạm đình chỉ giải quyết vụ án để chờ kết quả giải quyết vụ án hình sự đối với các bị can D và S.

Nếu các hành vi nêu trên và khoản tiền vay theo hợp đồng tín dụng được xử lý theo quy định của pháp luật hình sự bằng bản án, quyết định có hiệu lực thì tòa án cấp sơ thẩm đình chỉ giải quyết vụ án kinh doanh, thương mại theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 192 và điểm g Điều 217 BLTTDS năm 2015.