'Một bát thương': Nghệ thuật kể câu chuyện về bạo lực trên cơ sở giới

Triển lãm gồm 7 tác phẩm nghệ thuật có sự kết nối chặt chẽ, do nhà nghiên cứu, nghệ sĩ thị giác Pauline Oosterhoff (Hà Lan) cùng các cộng sự thuộc nhiều lĩnh vực thực hiện, trong đó có đạo diễn phim tài liệu, nghệ sĩ gốm, nghệ nhân lụa, vàng mã và những người làm nghề chế tác kim loại, đồ nội thất tại Việt Nam.

BTC cắt băng khai mạc triển lãm

Điểm đặc biệt của triển lãm là cách sử dụng chất liệu thủ công truyền thống để chuyển tải những câu chuyện xã hội. Đất sét làng Bát Tràng được gia cố, lưu giữ dấu lưng của những người phụ nữ cùng những câu chuyện họ mang theo.

Lụa tơ tằm dệt tay trở thành nền cho các hình khối đồ họa; kim loại, gỗ, giấy bồi, khung tre và đồ vàng mã được khai thác theo những cách thức mới, vượt ra ngoài công năng thông thường. Nổi bật giữa không gian sắp đặt là chiếc bát tưởng niệm những phụ nữ đã mất vì bạo lực trên cơ sở giới.

Tham gia đồng sáng tạo các tác phẩm có 16 phụ nữ thuộc nhiều ngành nghề, như người bán hàng, luật sư, phóng viên, nhà nghiên cứu, người bảo vệ quyền trẻ em và nhân viên công tác xã hội, trong đó có những người từng trải qua bạo lực giới.

Họ cùng thực hiện các tác phẩm lưng gốm, tự làm những chiếc bát gốm mang dấu ấn riêng và tham gia một bộ phim tài liệu, trong đó mỗi người chủ động lựa chọn câu chuyện cũng như mức độ chia sẻ trải nghiệm của mình.

Theo TS. Pauline Oosterhoff, các tác phẩm vừa mang ý nghĩa tưởng niệm, vừa thể hiện sự tôn vinh những người phụ nữ. Quá trình sáng tạo đề cao sự tham gia tự nguyện, tôn trọng vai trò, chuyên môn và quyền quyết định của mỗi cá nhân đối với những điều họ muốn chia sẻ. Thay vì tái hiện trực diện những tổn thương do bạo lực gây ra, triển lãm hướng công chúng đến sự chiêm nghiệm, thấu hiểu và tưởng nhớ.

Bà Hoàng Tú Anh, Giám đốc Trung tâm Sáng kiến Sức khỏe và Dân số (CCIHP), đồng nghiên cứu viên chính của triển lãm, cho biết đây là chủ đề khó tiếp cận, thường bị né tránh.

Các tác phẩm vừa mang ý nghĩa tưởng niệm, vừa thể hiện sự tôn vinh những người phụ nữ

Việc tìm hiểu câu chuyện từ gia đình những người bị hại cũng gặp nhiều trở ngại bởi nỗi đau và những tổn thương còn hiện hữu. Quá trình nghiên cứu không chỉ đặt ra thách thức về chuyên môn mà còn tác động sâu sắc đến cảm xúc của chính những người thực hiện.

Ở góc độ nghệ thuật, TS. Nguyễn Thu Thủy, Trưởng khoa Nghệ thuật và Thiết kế, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội, người hỗ trợ kỹ thuật gốm cho dự án, chia sẻ ban đầu bà tham gia với vai trò hướng dẫn chế tác.

Tuy nhiên, khi trực tiếp ngồi trong vòng tròn sáng tạo cùng những người phụ nữ, bà nhận thấy mình cũng cần trở thành một phần của câu chuyện và tự làm chiếc bát tình yêu của riêng mình.

Một số tác phẩm tại triển lãm

Giám đốc Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam Nguyễn Thị Tuyết cho biết, việc đồng hành cùng nhóm nghiên cứu tổ chức triển lãm thể hiện sứ mệnh của Bảo tàng trong việc phản ánh những vấn đề của đời sống đương đại, đồng thời tạo diễn đàn kết nối công chúng về các chủ đề liên quan đến phụ nữ.

Thông qua ngôn ngữ nghệ thuật sắp đặt và những chất liệu văn hóa truyền thống, triển lãm mở ra không gian tương tác để người xem cảm nhận, thấu hiểu và cùng suy ngẫm về những thay đổi cần thiết trong xã hội.

Triển lãm mở cửa đón khách tham quan đến hết ngày 30.11.