Một bước hụt, cả đời trả giá: Cảnh báo gãy cột sống

Trong guồng quay hối hả của cuộc sống mưu sinh, đôi khi chúng ta quên mất rằng ranh giới giữa một người lao động khỏe mạnh và một bệnh nhân nằm liệt giường chỉ mong manh bằng một bước chân hụt hoặc một tư thế bê vác sai lầm. Những tai nạn tưởng chừng rất “đời thường” lại có thể để lại hậu quả tàn khốc, không chỉ cho bản thân người gặp nạn mà còn là gánh nặng dai dẳng cho cả gia đình. Đó không phải là lời cảnh báo xa vời, mà là thực tế đang diễn ra mỗi ngày tại các bệnh viện tuyến cuối.

Bi kịch bắt đầu từ một khoảnh khắc

Ngày 2.3, BSCK2 Trần Văn Sóng – Giám đốc Bệnh viện Nhân dân 115 (TP.HCM) – cho biết trong thời gian gần đây bệnh viện vừa tiếp nhận nhiều bệnh nhân còn rất trẻ nhập viện trong tình trạng đau dữ dội, mất hoàn toàn khả năng vận động vùng thân dưới do ngã cao gây gãy cột sống thắt lưng.

Một cú ngã tưởng chừng nhỏ có thể gây gãy cột sống, liệt vĩnh viễn - Ảnh: minh họa

Theo Sóng, điều đáng lo ngại là phần lớn các trường hợp tương tự đều xuất phát từ sự chủ quan. “Nhiều người trẻ có tâm lý cậy khỏe, nghĩ rằng mình còn sung sức nên xem nhẹ các nguyên tắc an toàn cơ bản. Nhưng chỉ cần một cú ngã sai tư thế, một lực tác động mạnh, cột sống – vốn là trụ cột của cơ thể – có thể bị tổn thương nghiêm trọng. Khi tủy sống bị ảnh hưởng, hậu quả có thể là liệt vĩnh viễn”, ông nhấn mạnh.

Thực tế cho thấy, tai nạn không loại trừ bất kỳ ai, kể cả những người đang ở độ tuổi lao động sung mãn nhất. Chấn thương gãy cột sống thắt lưng không chỉ gây đau đớn tột cùng, mà còn tiềm ẩn nguy cơ liệt chi dưới, rối loạn cơ tròn, mất kiểm soát đại tiểu tiện.

“Điều khiến chúng tôi day dứt nhất không chỉ là ca mổ khó, mà là tương lai phía trước của bệnh nhân. Rất nhiều người đang là trụ cột kinh tế của gia đình. Khi tai nạn xảy ra, họ mất khả năng lao động, trong khi chi phí điều trị và phục hồi chức năng kéo dài, tạo áp lực kinh tế vô cùng lớn”, bác sĩ Sóng chia sẻ.

Theo ông, có những trường hợp nếu được cấp cứu và xử trí đúng cách ngay từ đầu, tổn thương có thể hạn chế đáng kể. Nhưng chỉ một thao tác di chuyển sai trong lúc sơ cứu cũng có thể khiến tổn thương tủy sống nặng thêm, đánh mất cơ hội hồi phục.

Những sai lầm “kinh điển” ai cũng từng mắc

Qua thực tế điều trị tại bệnh viện, phần lớn chấn thương cột sống trong sinh hoạt bắt nguồn từ những hành động rất quen thuộc: leo trèo sửa mái nhà, hái quả, làm việc trên giàn giáo tạm bợ mà không có dây an toàn; bê vác vật nặng sai tư thế; làm việc trong môi trường trơn trượt, thiếu ánh sáng.

Bác sĩ Sóng đặc biệt lưu ý đến thói quen bê vật nặng sai cách. “Rất nhiều người cúi gập lưng để nhấc đồ thay vì hạ thấp trọng tâm cơ thể và dùng lực của chân. Khi đó, áp lực dồn trực tiếp lên các đốt sống thắt lưng. Nếu kết hợp với xoay người đột ngột, nguy cơ gãy lún hoặc thoát vị đĩa đệm cấp tính là rất cao”, bác sĩ Sóng cho biết.

Các chuyên gia khuyến cáo người dân cần tập lại thói quen nâng vật đúng tư thế: giữ lưng thẳng, ngồi xổm, ôm sát vật vào người và dùng lực chân để đứng lên. Tuyệt đối tránh vừa nâng vừa xoay người.

Không chỉ trong lao động, sinh hoạt hằng ngày cũng tiềm ẩn nguy cơ. Sàn nhà ướt, cầu thang thiếu tay vịn, ánh sáng yếu… đều có thể trở thành “cái bẫy” dẫn đến cú ngã nguy hiểm.

Một trong những vấn đề đáng lo ngại nhất, theo Giám đốc Bệnh viện Nhân dân 115, là tình trạng sơ cứu sai cách khi xảy ra tai nạn. “Khi thấy người bị ngã, phản xạ tự nhiên của nhiều người là bế xốc dậy hoặc dìu nạn nhân đi. Nhưng nếu có tổn thương cột sống, hành động đó có thể khiến mảnh xương gãy chèn ép hoặc đâm vào tủy sống, gây liệt hoàn toàn”, ông cảnh báo.

Nguyên tắc vàng trong sơ cứu chấn thương cột sống là cố định nạn nhân tại chỗ, giữ nằm yên trên mặt phẳng cứng và gọi cấp cứu chuyên nghiệp càng sớm càng tốt. Tuyệt đối không tự ý xoay vặn, bế cõng hay thay đổi tư thế nạn nhân nếu chưa có chuyên môn.

“Chỉ cần đúng một thao tác, chúng ta có thể cứu được cả tương lai của một con người. Nhưng chỉ một sai lầm nhỏ cũng có thể khiến họ phải sống cả đời trên xe lăn”, bác sĩ Sóng nhấn mạnh.

Sức khỏe là vốn quý nhất, nhưng trong nhịp sống mưu sinh, không ít người vẫn xem nhẹ an toàn lao động. Một dây đai bảo hộ không được thắt, một bước chân vội vàng trên mái nhà trơn trượt, một lần nâng vật nặng sai tư thế – tất cả có thể trở thành bước ngoặt bi kịch.

Điều quan trọng nhất không phải là chờ đến khi tai nạn xảy ra rồi mới lo điều trị, mà là thay đổi nhận thức ngay từ đầu. An toàn không phải là thủ tục, mà là bảo hiểm cho tương lai của chính mình và gia đình.

Chỉ một phút kiểm tra lại thang trước khi leo, một giây điều chỉnh tư thế khi nâng vật nặng, một quyết định không làm việc khi cơ thể đang mệt mỏi hay sau khi uống rượu bia – đó có thể là ranh giới giữa cuộc sống khỏe mạnh và những tháng ngày dài đằng đẵng trên giường bệnh.

Đừng để sự chủ quan nhất thời biến một ngày lao động bình thường thành nỗi đau kéo dài suốt cả đời.

Hồ Quang