Một điểm chung đáng kinh ngạc giữa người và vượn lớn mới được phát hiện

Một nghiên cứu mới đây của các nhà khoa học Anh, được công bố trên tạp chí Communications Biology, đã phát hiện một điểm chung đáng kinh ngạc giữa con người và các loài vượn lớn.

Theo đó, tiếng cười của con người và các loài vượn lớn thực chất sở hữu chung một nhịp điệu nền tảng, một thứ "mật mã âm thanh" được kế thừa vẹn nguyên từ tổ tiên chung cách đây khoảng 15 triệu năm.

Để đi đến kết luận này, nhóm nghiên cứu tại Đại học Warwick (Anh) đã tiến hành thu thập và phân tích tỉ mỉ 140 chuỗi tiếng cười từ nhiều cá thể khác nhau, bao gồm 4 con đười ươi, 2 con khỉ đột, 3 con vượn bonobo, 4 con tinh tinh và 4 đứa trẻ trong độ tuổi từ 6 tháng đến 7 tuổi.

Tiếng cười của con người và các loài vượn lớn thực chất sở hữu chung một nhịp điệu nền tảng, được kế thừa vẹn nguyên từ tổ tiên chung cách đây khoảng 15 triệu năm. Ảnh: Paul – stock.adobe.com

Điểm đặc biệt là toàn bộ các mẫu âm thanh này đều được ghi lại một cách tự nhiên nhất trong lúc các đối tượng đang chơi đùa hoặc bị cù lét, dù là tại môi trường sở thú hay ngay tại không gian gia đình ấm cúng với những người quen thuộc. Thay vì đo lường các yếu tố bề nổi như cao độ hay âm lượng, các chuyên gia đã tập trung vào khoảng thời gian giãn cách giữa từng đợt phát âm.

Kết quả đã gây bất ngờ khi tất cả các loài, từ vượn cho đến người, đều biểu thị một nhịp điệu đều đặn và tương đồng đến kỳ lạ, giống như thể có một chiếc đồng hồ sinh học chung đang lặng lẽ vận hành bên trong cơ thể chúng.

Tiến sĩ Chiara De Gregorio, tác giả chính của nghiên cứu, nhận định tiếng cười là một món quà tiến hóa mà tất cả các loài vượn lớn còn sống trên Trái Đất ngày nay đều được sẻ chia, hoàn toàn khác biệt với hệ thống ngôn ngữ phức tạp vốn là đặc quyền duy nhất của con người.

Bằng cách đặt tiếng cười của các loài lên bàn cân so sánh, các nhà khoa học nhận ra cấu trúc nhịp điệu cốt lõi ấy đã tồn tại bền vững và gần như không hề thay đổi kể từ thời tổ tiên chung.

Bà Gregorio cũng nhấn mạnh, đây là một chương biên niên sử hiếm hoi giúp chúng ta thấu hiểu tường tận hơn quá trình tiến hóa đầy bí ẩn của giọng nói, bởi lẽ âm thanh không giống như xương hay răng, chúng hoàn toàn không để lại bất kỳ dấu tích hóa thạch nào trong lòng đất.

Tuy nhiên, trải qua dòng chảy của thời gian, tiếng cười của con người đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ để trở nên nhanh hơn, linh hoạt và phong phú hơn rất nhiều so với những người họ hàng hoang dã.

Trong thế giới tự nhiên, dù tinh tinh và vượn bonobo sở hữu tốc độ cười nhanh hơn khỉ đột hay đười ươi, chỉ con người mới đạt đến trình độ bậc thầy trong việc chủ động điều chỉnh nhịp điệu và sắc thái tiếng cười sao cho phù hợp với từng ngữ cảnh xã hội.

Chính khả năng kiểm soát âm thanh một cách có ý thức này được giới khoa học đánh giá là bệ phóng vững chắc, đặt nền móng cho sự ra đời và phát triển vượt bậc của ngôn ngữ loài người sau này.

Trải qua dòng chảy của thời gian, tiếng cười của con người đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ để trở nên nhanh hơn, linh hoạt và phong phú hơn rất nhiều so với những người họ hàng hoang dã. Ảnh: Drobot Dean – stock.adobe.com

Dưới góc nhìn của nhà đồng nghiên cứu Adriano Lameira, tiếng cười có tuổi đời tiến hóa sâu xa hơn ngôn ngữ rất nhiều và đó là lý do vì sao nó vẫn trường tồn ở mọi loài vượn lớn hiện đại.

Ông giải thích rằng, khả năng kiểm soát giọng nói tinh tế của chúng ta không phải là một món quà từ trên trời rơi xuống hay xuất hiện đột ngột ở những bộ tộc người tiền sử đầu tiên. Thực chất, đó là kết quả mỹ mãn của một hành trình tích lũy, gọt giũa và hoàn thiện bền bỉ kéo dài suốt 15 triệu năm qua.

Khám phá mang tính bước ngoặt này đã hoàn toàn bác bỏ quan điểm trước đây cho rằng con người bỗng dưng sở hữu năng lực phát âm vượt trội so với các loài tổ tiên.

Đồng tình với những lập luận trên, chuyên gia tâm lý và tiến hóa Brittany Florkiewicz từ trường Cao đẳng Lyon (Mỹ) đánh giá kết quả nghiên cứu này vô cùng thuyết phục và gợi mở thêm nhiều hướng đi mới đầy triển vọng. Bà cho rằng đây là cơ sở để mở rộng phạm vi tìm hiểu về biểu hiện tiếng cười ở các loài động vật có tập tính thích chơi đùa khác như chó, ngựa hay mèo.

Sau cùng, nghiên cứu mới cho thấy việc thấu hiểu sâu sắc hơn về tiếng cười không chỉ giúp chúng ta nhận ra sợi dây liên kết nguyên thủy, bền chặt giữa con người với thế giới động vật rộng lớn, mà còn tôn vinh những nét chạm khắc riêng biệt làm nên bản sắc độc nhất của loài người.