Một năm thực hiện Nghị quyết 68 nhìn từ Đà Nẵng Bài 3: Kỳ vọng cơ chế đồng hành thực chất

“Cơn khát” vốn chưa được giải tỏa

Tiếp cận nguồn vốn luôn là vấn đề “nóng” nhất, chiếm vị trí ưu tiên trong danh mục các kiến nghị của doanh nghiệp tại Đà Nẵng trong năm qua. Theo báo cáo, thành phố đã chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 9 và các tổ chức tín dụng ưu tiên bố trí vốn cho khu vực tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), khởi nghiệp và các dự án chuyển đổi xanh. Tính đến tháng 2/2026, dư nợ tín dụng đối với doanh nghiệp tư nhân đạt hơn 212.000 tỷ đồng, chiếm 46,7% tổng dư nợ toàn địa bàn. Tuy nhiên, con số này vẫn chưa thể giải tỏa hết cơn khát của thị trường khi hơn 60% doanh nghiệp SME phản ánh vẫn gặp khó khăn trong việc vay vốn do thiếu tài sản bảo đảm.

Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) của Đà Nẵng gặp khó khăn trong tiếp cận vốn do thiếu tài sản bảo đảm

Một nghịch lý được cộng đồng doanh nghiệp chỉ ra là việc các tổ chức tín dụng vẫn đang giữ tiêu chuẩn cho vay theo “tư duy thời bình” trong khi doanh nghiệp đang nỗ lực bứt phá sau giai đoạn khó khăn. Cụ thể, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố mới đây đã thẳng thắn kiến nghị thành phố cần vận hành thực chất Quỹ Bảo lãnh tín dụng cho SME với quy mô đủ lớn, có khả năng bảo lãnh từ 50 - 70% khoản vay để giảm bớt áp lực về bất động sản thế chấp. Đặc biệt, khối doanh nghiệp du lịch, ngành kinh tế mũi nhọn của thành phố đã đề xuất xây dựng gói tín dụng riêng với lãi suất ưu đãi cho hoạt động đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất và chuyển đổi số, vốn là những khoản đầu tư cần nguồn vốn trung và dài hạn.

Phản hồi về những kiến nghị này, Ngân hàng Nhà nước Khu vực 9 cho biết, đang thúc đẩy các tổ chức tín dụng chuyển dịch cơ chế từ cho vay dựa trên tài sản bảo đảm sang đánh giá dựa trên phương án sản xuất kinh doanh, dòng tiền và dữ liệu tài chính. Đồng thời, các ngân hàng cam kết thực hiện phương châm “chia sẻ lợi nhuận, đồng hành vượt khó”, giảm tối thiểu 0,5%/năm lãi suất tiền gửi để có cơ sở giảm mặt bằng lãi suất cho vay. Ngoài ra, thành phố cũng đang nghiên cứu thành lập “Trung tâm hỗ trợ huy động vốn và niêm yết cho SME” để giúp doanh nghiệp tiếp cận các kênh vốn đa dạng hơn như trái phiếu doanh nghiệp hay niêm yết trên sàn chứng khoán, thay vì chỉ phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Tuy nhiên, theo tìm hiểu của chúng tôi, vướng mắc lớn nhất hiện nay là nhiều dự án đã có chủ trương đầu tư nhưng việc chậm cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất khiến doanh nghiệp không có tài sản để thế chấp vay vốn. Điển hình như trường hợp của Công ty Sông Thao Eco tại xã Tam Xuân, dự án vẫn còn 6 thửa đất chưa được cấp sổ dù đã có hồ sơ đo đạc, khiến dòng vốn đầu tư bị "tắc nghẽn". Từ thực tế đó, các chuyên gia cho rằng, bài toán vốn không thể tách rời khỏi tiến độ tháo gỡ khó khăn về đất đai và pháp lý.

Cần một cơ chế vận hành rõ trách nhiệm

Cải cách lớn nhất cộng đồng doanh nghiệp ghi nhận sau một năm thực hiện Nghị quyết 68 không chỉ nằm ở các con số tài chính, mà là sự thay đổi trong phương thức quản lý, từng bước chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, tạo không gian tự chủ lớn hơn cho doanh nghiệp... Tuy nhiên, theo phản ánh của một số doanh nghiệp tư nhân, sự thiếu đồng bộ trong phối hợp liên ngành đã gây ra nhiều khó khăn. Đó là tình trạng “mỗi sở ngành một ý”, dẫn đến hồ sơ phải đi vòng quanh, kéo dài thời gian chờ đợi. Điều doanh nghiệp cần hiện nay không còn là những cam kết chung chung, mà là một cơ chế vận hành rõ ràng với “đầu mối chịu trách nhiệm” cụ thể cho từng hồ sơ dự án.

Đà Nẵng quyết liệt triển khai tháo gỡ các dự án gặp vướng mắc về pháp lý

Báo cáo của UBND thành phố cũng thẳng thắn nhìn nhận hệ thống pháp luật về đầu tư, đất đai, xây dựng, đấu thầu vẫn còn chồng chéo, thiếu đồng bộ, gây lúng túng cho cả cán bộ thực thi lẫn doanh nghiệp. Đây là nguyên nhân dẫn đến nghịch lý: chủ trương tháo gỡ được triển khai quyết liệt, nhưng ở cấp thực thi, hồ sơ vẫn “đi vòng quanh”.

Trường hợp Công ty CP Kỹ thuật Xây dựng DINCO là ví dụ điển hình cho tình trạng “đúng quy trình nhưng vẫn tắc”. Dù đã hoàn tất nghĩa vụ tài chính và thanh toán đầy đủ chi phí cho Ban Quản lý Khu công nghiệp Hòa Cầm, dự án Kho lạnh của doanh nghiệp vẫn chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do các cơ quan chức năng chưa thống nhất việc xác định lại giá đất từ thời điểm năm 2007. Tương tự, dự án của Công ty CP Đầu tư Sài Gòn - Đà Nẵng tại Khu công nghiệp Liên Chiểu đã chờ cấp giấy chứng nhận cho hơn 55ha từ năm 2021 đến nay nhưng vẫn chưa hoàn tất do vướng phương án xác định nghĩa vụ tài chính cho nhà đầu tư thứ cấp.

Một vướng mắc khác đang được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là khoản thu bổ sung 3,6%/năm đối với thời gian chưa xác định được giá đất. Hiệp hội Doanh nghiệp thành phố kiến nghị miễn khoản thu này vì chậm trễ không thuộc lỗi của doanh nghiệp. Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết hiện chưa có quy định cụ thể đối với trường hợp “bất khả kháng” và đã báo cáo UBND thành phố xin ý kiến các bộ ngành liên quan để bảo đảm thực hiện thống nhất.

Theo ông Trần Văn Toàn, giám đốc một doanh nghiệp tư nhân ở Đà Nẵng, điều doanh nghiệp mong đợi lớn nhất hiện nay là sự thay đổi trong tư duy quản lý: từ kiểm soát sang đồng hành, từ “đúng quy trình” sang “giải quyết được vấn đề”. Thước đo của cải cách chính là ở việc doanh nghiệp thực sự cảm thấy “thở dễ hơn” khi mỗi vướng mắc đều có địa chỉ chịu trách nhiệm và thời hạn xử lý rõ ràng.