Một tháng rung chuyển Phố Wall, đảo chiều 'cuộc chơi' đầu tư AI
Chỉ trong vài tuần, hàng nghìn tỷ USD vốn hóa chứng khoán bốc hơi, những quỹ đầu tư từng thắng lớn bắt đầu thua lỗ, còn các cổ phiếu công nghệ đồng loạt chao đảo. Cơn sốt AI từng giúp Phố Wall hái ra tiền giờ đây đang phơi bày những rủi ro mà giới đầu tư không thể xem nhẹ.

Giao dịch viên theo dõi phản ứng của thị trường tại sàn chứng khoán New York, Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN phát
Trong nhiều năm, cổ phiếu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) gần như liên tục tăng giá, mang lại lợi nhuận lớn cho các nhà đầu tư. Tuy nhiên, những biến động dữ dội trên thị trường từ tháng 10 đến giữa tháng 11 đã chấm dứt thời kỳ kiếm tiền dễ dàng này, buộc Phố Wall phải nhìn nhận lại những rủi ro đang tích tụ phía sau cơn sốt AI.
Theo báo Wall Street Journal, Anthony Bozza, nhà đầu tư theo trường phái giá trị, người điều hành quỹ Lakewood Capital Management, đã cảnh báo các nhân vật hàng đầu của Phố Wall rằng họ đang chơi một canh bạc nguy hiểm.
Tại hội nghị thường niên dành cho các khách hàng giao dịch lớn của Morgan Stanley ở Miami ngày 5/11, ông Bozza chỉ ra mức độ tập trung đáng lo ngại của các quỹ đầu tư vào cùng một nhóm cổ phiếu AI. Theo một tài liệu được Morgan Stanley trình chiếu tại hội nghị, trong mùa Hè vừa qua, mức độ tiếp xúc ròng của các khách hàng quỹ phòng hộ với cổ phiếu phần cứng AI chiếm khoảng 40% danh mục đầu tư của họ, dù tỷ lệ này đã giảm trong thời gian gần đây.
Bozza cho rằng thật khó tin khi hàng loạt quỹ phòng hộ lại cùng đổ tiền vào một nhóm cổ phiếu, trong khi những tổ chức đầu tư chuyên nghiệp đáng lẽ phải có danh mục và chiến lược khác biệt.
Cảnh báo của ông nhanh chóng trở nên đáng chú ý. Khi phiên giao dịch kết thúc cùng ngày, khoảng 2.500 tỷ USD giá trị vốn hóa đã bốc hơi khỏi thị trường Nasdaq, đánh dấu phiên giảm mạnh nhất trong gần hai năm.
Đây chỉ là một trong những đợt biến động dữ dội liên tiếp làm rung chuyển cuộc chơi đầu tư AI trên Phố Wall trong những tuần gần đây.
Trong ba năm qua, các nhà đầu tư gần như không cần phải lựa chọn quá kỹ vẫn có thể kiếm lời từ làn sóng AI. Hầu hết cổ phiếu có liên quan đến làn sóng đầu tư cơ sở hạ tầng công nghệ khổng lồ này đều tăng mạnh, từ nhà sản xuất chip, công ty năng lượng đến các doanh nghiệp điện toán đám mây và nhà cung cấp thiết bị chuyên dụng.
Nhưng thời kỳ đầu tư dễ dàng đó đã kết thúc. Những biến động kể từ khi chỉ số Nasdaq đạt mức cao kỷ lục ngày 6/10, cùng tác động từ kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ và những biến động tại Nvidia, đang làm thay đổi căn bản cách thức Phố Wall nhìn nhận các khoản đầu tư liên quan đến AI.
Những vết nứt phía sau cơn sốt AI
Các rủi ro đối với lĩnh vực AI đang xuất hiện từ nhiều hướng. Lãi suất tăng có thể gây áp lực lên những doanh nghiệp vay nợ quá nhiều. Hiệu quả kinh tế từ hàng trăm tỷ USD vốn đầu tư vào AI vẫn chưa rõ ràng, trong khi nhiều cam kết tài chính trị giá hàng nghìn tỷ USD nằm ngoài bảng cân đối kế toán của các doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, các sản phẩm AI giá rẻ của Trung Quốc có thể tạo sức ép cạnh tranh đối với những tập đoàn công nghệ Mỹ. Kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ, đặc biệt tại bang Texas, cũng đặt ra khả năng các dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn bị trì hoãn hoặc gặp trở ngại về chính sách.
Một nguy cơ khác là tình trạng các quỹ phòng hộ cùng tập trung vào một số cổ phiếu. Khi nhiều nhà đầu tư đồng loạt muốn bán, sự tập trung này có thể khiến thị trường lao dốc nhanh hơn.
Howard Marks, nhà đầu tư của Oaktree Capital Management, nhận định trong một bản ghi nhớ gửi khách hàng tuần trước rằng ông chưa từng phải đối mặt với mức độ bất định lớn như vậy, kể cả khi phân tích các tập đoàn trong thập niên 1970 hay thời kỳ bùng nổ Internet và thương mại điện tử cuối những năm 1990. Theo ông, những lĩnh vực từng được coi là mới mẻ và phức tạp đó giờ đây dường như còn đơn giản hơn AI.
Những lo ngại không chỉ xuất hiện trên thị trường cổ phiếu mà còn lan sang thị trường trái phiếu. Sau khi các doanh nghiệp liên quan đến AI phát hành 13 tỷ USD trái phiếu lợi suất cao trong tháng 9, thị trường này gần như đóng cửa trong tháng tiếp theo.
Những doanh nghiệp vay nợ lớn để xây dựng hạ tầng AI, trong đó có CoreWeave, trở thành mục tiêu bán tháo. Ngày 15/10, lợi suất một lô trái phiếu CoreWeave đáo hạn năm 2031 cao hơn hơn 10 điểm phần trăm so với trái phiếu Chính phủ Mỹ có kỳ hạn tương đương. Đây là ngưỡng mang tính cảnh báo, khi giới giao dịch bắt đầu xem xét khả năng trái phiếu rơi vào tình trạng khó khăn.
Trong một cuộc thảo luận kín khác tại New York, nhà đầu tư huyền thoại Stan Druckenmiller cho rằng AI là một trong những bước chuyển đổi công nghệ lớn nhất từ trước đến nay, chứ không đơn thuần là một bong bóng đầu cơ. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo tính chu kỳ của hoạt động đầu tư AI và cho biết quỹ của mình đã giảm mức độ tiếp xúc với lĩnh vực này.
Các quỹ đầu tư bắt đầu trả giá
Mức độ tập trung vào AI từng giúp nhiều quỹ phòng hộ đạt lợi nhuận vượt trội. Goldman Sachs gọi đây là hiện tượng “Một giao dịch lớn” (One Big Trade), khi không chỉ các nhà đầu tư cùng đặt cược vào những lĩnh vực liên quan đến AI mà còn mua gần như cùng một nhóm cổ phiếu.
Theo bộ phận môi giới chính của Goldman Sachs, gần 85% lợi nhuận vượt trội mà các quỹ phòng hộ chuyên lựa chọn cổ phiếu tạo ra trong nửa đầu năm nay đến từ những vị thế liên quan đến AI.
Tuy nhiên, khi thị trường đảo chiều, chiến lược tập trung này nhanh chóng bộc lộ mặt trái.
Một ví dụ là quỹ VARA do Ben Hoskin và David Field thành lập. Trong khoảng một năm rưỡi, quỹ đầu tư tập trung vào AI này đã thu hút khoảng 10 tỷ USD và đạt mức tăng trưởng khoảng 260% kể từ khi thành lập.
Nhưng tình hình nhanh chóng thay đổi. Những lo ngại về mức chi tiêu khổng lồ của Meta và triển vọng hoạt động kinh doanh cốt lõi của Alphabet khiến cổ phiếu công nghệ lao dốc. VARA sau đó thông báo với khách hàng rằng quỹ đã mất gần 33% giá trị trong tháng 10, khiến mức tăng từ đầu năm giảm xuống còn khoảng 13%.
Theo Goldman Sachs, các quỹ phòng hộ tập trung vào công nghệ nói chung đã giảm 12,6% trong tháng 10.
Trái ngược với xu hướng này, quỹ Lakewood của Bozza, vốn ưu tiên các doanh nghiệp có dòng tiền ổn định và ít chạy theo những lĩnh vực đầu tư nóng, vẫn duy trì kết quả tích cực. Quỹ thông báo đạt mức tăng 4% trong tháng 10 và tăng hai chữ số tính từ đầu năm. Chiến lược thận trọng khiến Lakewood bỏ lỡ một phần lợi nhuận khổng lồ mà các đối thủ thu được trong những năm trước, nhưng cũng giúp quỹ tránh được phần lớn cú sốc khi thị trường đảo chiều.
Cơ hội vẫn còn, nhưng cuộc chơi đã khác
Dù những bất ổn ngày càng gia tăng, không nhiều nhà đầu tư sẵn sàng hoàn toàn rút khỏi lĩnh vực AI. Họ vẫn tin rằng công nghệ này sẽ tiếp tục phát triển trong dài hạn, nhưng cách lựa chọn cổ phiếu và quản trị rủi ro đang thay đổi.
Thực tế, ngay cả khi Nvidia chịu sức ép lớn sau những thông tin liên quan đến CEO Jensen Huang, các nhà đầu tư cá nhân vẫn đổ tiền mua cổ phiếu hãng. Theo Vanda Research, ngày 11/11 ghi nhận lượng mua cổ phiếu Nvidia của nhà đầu tư cá nhân lớn thứ hai trong lịch sử.
Mitchell Green, nhà sáng lập quỹ Lead Edge Capital, từng nhiều lần cảnh báo cơn sốt AI có dấu hiệu bong bóng. Tuy nhiên, khi thị trường lao dốc sau bầu cử, ông lại nhìn thấy cơ hội đầu tư.
Green đã gửi thư điện tử cho nhóm của mình, đề nghị xem xét mua vào những cổ phiếu như Micron và một số doanh nghiệp AI khác. Ông cho rằng khi tất cả mọi người đều muốn bán một tài sản, đó có thể là thời điểm đáng để xem xét mua vào.
Những biến động trong tháng qua cho thấy AI vẫn có thể là một trong những động lực công nghệ quan trọng nhất của nền kinh tế, nhưng triển vọng dài hạn của công nghệ không đồng nghĩa với việc mọi doanh nghiệp tham gia lĩnh vực này đều sẽ thành công. Sau giai đoạn tăng trưởng gần như đồng loạt, Phố Wall đang bước vào một cuộc chơi khó khăn hơn: phân biệt giữa những doanh nghiệp thực sự tạo ra giá trị từ AI với những công ty đang đặt cược quá lớn vào kỳ vọng tương lai.



